Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

Devanagari script

सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

Transliteration

sā taṃ vilokyākhiladeva devaṃ trilocanaṃ candrakalāvataṃsam | śaśāṃkasūryānalakoṭibhāsaṃ stabdheva bhīteva tathaiva tasthau

Translation

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ଦେବ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା-ଭୂଷିତ, କୋଟି କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ—ସେ ଷ୍ଟବ୍ଧ, ଯେନେ ଭୟଭୀତ, ସେହିପରି ଠିଆ ରହିଲା।

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• अखिलदेवदेवम्: the god of all gods
• अखिलदेवदेवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अखिल (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अखिलदेवानां देवः)

• त्रिलोचनम्: three-eyed
• त्रिलोचनम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि लोचनानि यस्य)

• चन्द्रकलावतंसम्: wearing the crescent-moon as an ornament
• चन्द्रकलावतंसम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक) + अवतंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चन्द्रकलायाः अवतंसः)

• शशांकसूर्यानलकोटिभासम्: having the radiance of crores of moons, suns, and fires
• शशांकसूर्यानलकोटिभासम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शशाङ्क (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + भास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शशाङ्क-सूर्य-अनलानां कोटिभासः)

• स्तब्धा: stunned
• स्तब्धा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्तब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्तभ्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• इव: as if
• इव: Sambandha/Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• भीता: frightened
• भीता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• इव: as if
• इव: Sambandha/Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• तथा: thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• एव: indeed/just
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• तस्थौ: stood
• तस्थौ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual; not explicitly named in this verse)

Visual Art Cues

Scene: A woman beholds Śiva: three-eyed, crescent-moon diadem, body radiating like countless moons, suns, and fires; she stands frozen, fear and wonder mingled.

Characters & Entities

• Śiva
• Trilocana (Three-eyed)
• Candrakaḷā (crescent moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Direct encounter with the Divine evokes awe; Śiva’s transcendent form overwhelms ordinary perception.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is explicitly praised; the verse is a darśana-description celebrating Śiva’s majesty.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive verse (stuti-like) within the narrative.