Adhyaya 15

Verse 1

। सूत उवाच । ऋषभस्यानुभावोयं वर्णितः शिवयोगिनः । अथान्यस्यापि वक्ष्यामि प्रभावं शिवयोगिनः

ସୂତ କହିଲେ—ଶିବଯୋଗୀ ଋଷଭଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିବଯୋଗୀଙ୍କ ମହିମା ମଧ୍ୟ କହିବି।

Verse 2

भस्मनश्चापि माहात्म्यं वर्णयामि समासतः । कृतकृत्या भविष्यंति यच्छुत्वा पापिनो जनाः

ମୁଁ ଭସ୍ମର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି; ତାହା ଶୁଣିଲେ ପାପୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ କର୍ତ୍ତବ୍ୟସିଦ୍ଧ, ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 3

अस्त्येको वामदेवाख्यः शिवयोगी महा तपाः । निर्द्वंद्वो निर्गुणः शांतो निःसंगः समदर्शनः

ବାମଦେବ ନାମକ ଜଣେ ଶିବଯୋଗୀ ମହାତପସ୍ବୀ ଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ଗୁଣାତୀତ, ଶାନ୍ତ, ନିଃସଙ୍ଗ ଓ ସମଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 4

आत्मारामो जितक्रोधो गृहदारविवर्जितः । अतर्कितगतिर्मौनी संतुष्टो निष्प रिग्रहः

ସେ ଆତ୍ମାରାମ, କ୍ରୋଧଜିତ, ଗୃହ-ଦାରାବିବର୍ଜିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗତି ଅତର୍କ୍ୟ; ସେ ମୌନୀ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହ ଥିଲେ।

Verse 5

भस्मोद्धूलितसर्वांगो जटामंडलमंडितः । वल्कलाजिनसंवीतो भिक्षामात्रपरिग्रहः

ତାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭସ୍ମଧୂଳିରେ ଢାକା ଥିଲା; ଜଟାମଣ୍ଡଳରେ ସେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଭିକ୍ଷାକୁ ମାତ୍ର ଏକମାତ୍ର ପରିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ।

Verse 6

स एकदा चरंल्लोके सर्वानुग्रहतत्परः । क्रौंचारण्यं महाघोरं प्रविवेश यदृच्छया

ଏକଦା ସେ ଲୋକେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ। ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର କ୍ରୌଞ୍ଚାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 7

तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये तिष्ठत्येकोऽतिभीषणः । क्षुत्तृषाकुलितो नित्यं यः कश्चिद्ब्रह्मराक्षसः

ସେହି ନିର୍ମନୁଷ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଜଣେ ଅତିଭୀଷଣ ସତ୍ତା ଏକା ରହୁଥିଲା—ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ—ଯେ ସଦା କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଥାଉଥିଲା।

Verse 8

तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः

ତାହାକୁ ଶିବାତ୍ମଭାବରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ଦେଖି ସେ କ୍ରୂର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଗିଳିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବେଗେ ଧାଇଆସିଲା।

Verse 9

व्यात्ताननं महाकायं भीमदंष्ट्रं भयानकम् । तमायांतमभिप्रेक्ष्य योगीशो न चचाल सः

ମୁହଁ ଫାଟିଥିବା, ମହାକାୟ, ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ ତାହା ଧାଇଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଅଚଳ ରହିଲେ।

Verse 10

अथाभिद्रुत्य तरसा स घोरो वनगोचरः । दोर्भ्यां निष्पीड्य जग्राह निष्कंपं शिवयोगिनम्

ତାପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ବନଚର ତ୍ୱରାରେ ଧାଇଆସି, ନିଷ୍କମ୍ପ ଶିବଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଚେପି ଧରିଲା।

Verse 11

तदंगस्पर्शनादेव सद्यो विध्वस्तकिल्बिषः । स ब्रह्मराक्षसो घोरो विषण्णः स्मृतिमाययौ

ତାଙ୍କ ଦେହସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସର ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ସେ ଦମିତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ସ୍ମୃତି ପୁନଃ ପାଇଲା।

Verse 12

यथा चिंतामणिं स्पृष्ट्वा लोहं कांचनतां व्रजेत् । यथा जंबूनदीं प्राप्य मृत्तिका स्वर्णतां व्रजेत्

ଯେପରି ଚିନ୍ତାମଣି ସ୍ପର୍ଶେ ଲୋହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଯେପରି ଜମ୍ବୂନଦୀକୁ ପାଇ ମୃତ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 13

यथा मानसमभ्येत्य वायसा यांति हंसताम् । यथामृतं सकृत्पीत्वा नरो देवत्वमाप्नुयात्

ଯେପରି ମାନସସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚି କାଉମାନେ ହଂସସଦୃଶ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ଅମୃତ ଏକଥର ପାନ କଲେ ନର ଦେବତ୍ୱ ପାଏ।

Verse 14

तथैव हि महात्मानो दर्शनस्पर्शनादिभिः । सद्यः पुनंत्यघोपेतान्सत्संगो दुर्लभो ह्यतः

ସେହିପରି ମହାତ୍ମାମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତଙ୍କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସତ୍ସଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 15

यः पूर्वं क्षुत्पिपासार्तो घोरात्मा विपिने चरः । स सद्यस्तृप्तिमायातः पूर्णानंदो बभूव ह

ଯେ ପୂର୍ବେ ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାରେ କାତର, ଘୋର ସ୍ୱଭାବର, ବନେ ଘୁରୁଥିଲା—ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତୃପ୍ତି ପାଇଲା ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 16

तद्गात्रलग्नसितभस्मकणानुविद्धः सद्यो विधूतघनपापतमःस्वभावः । संप्राप्तपूर्वभव संस्मृतिरुग्रकार्यस्तत्पादपद्मयुगले प्रणतो बभाषे

ସେ ଯୋଗୀଙ୍କ ଗାତ୍ରରେ ଲଗା ଶ୍ୱେତ ଭସ୍ମକଣା ଲାଗିବାମାତ୍ରେ, ଘନ ପାପତମସ୍‌ରେ ଆବୃତ ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଝଡ଼ିଗଲା। ପୂର୍ବଭବର ସ୍ମୃତି ପାଇ, ନିଜ ଉଗ୍ର କର୍ମ ସ୍ମରି, ସେ ଯୁଗଳ ପଦ୍ମପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା।

Verse 17

राक्षस उवाच । प्रसीद मे महायोगिन्प्रसीद करुणानिधे । प्रसीद भवतप्तानामानंदामृवारिधे

ରାକ୍ଷସ କହିଲା—ହେ ମହାଯୋଗିନ୍, ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ହେ କରୁଣାନିଧି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ହେ ଭବତାପେ ଦଗ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦାମୃତ-ବାରିଧି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 18

क्वाहं पापमतिर्घोरः सर्वप्राणिभयंकरः । क्व ते महानुभावस्य दर्शनं करुणात्मनः

ମୁଁ କିଏ—ପାପମତି, ଘୋର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ? ଆଉ ଆପଣ—ମହାନୁଭାବ, କରୁଣାସ୍ୱରୂପ—ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମୋତେ କିପରି! ମୋ ପରି ଅଧମ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ?

Verse 19

उद्धरोद्धर मां घोरे पतितं दुःखसागरे । तव सन्निधिमात्रेण महानंदोऽभिवर्धते

ଉଦ୍ଧାର କର—ଉଦ୍ଧାର କର—ମୋତେ, ଯେ ଏହି ଘୋର ଦୁଃଖସାଗରେ ପତିତ। ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟମାତ୍ରେ ମୋ ଅନ୍ତରେ ମହାନନ୍ଦ ବଢ଼ିଯାଏ।

Verse 20

वामदेव उवाच । कस्त्वं वनेचरो घोरो राक्षसोऽत्र किमास्थितः । कथमेतां महाघोरां कष्टां गतिमवाप्तवान्

ବାମଦେବ କହିଲେ—ତୁ କିଏ, ଏହି ଘୋର ବନଚର? ରାକ୍ଷସ ହୋଇ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଅବସ୍ଥିତ? ଏବଂ ଏହି ଅତିଘୋର, କଷ୍ଟଦାୟକ ଗତିକୁ ତୁ କିପରି ପାଇଲୁ?

Verse 21

राक्षस उवाच । राक्षसोऽहमितः पूर्वं पंचविंशतिमे भवे । गोप्ता यवनराष्ट्रस्य दुर्जयो नाम वीर्यवान्

ରାକ୍ଷସ କହିଲା—ପୂର୍ବେ, ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ମୋର ପଞ୍ଚବିଂଶତମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ଥିଲି; ଯବନ-ରାଷ୍ଟ୍ରର ରକ୍ଷକ, ପରାକ୍ରମୀ, ‘ଦୁର୍ଜୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 22

सोऽहं दुरात्मा पापीयान्स्वैरचारी मदोत्कटः । दंडधारी दुराचारः प्रचंडो निर्घृणः खलः

ମୁଁ ସେହି ଦୁରାତ୍ମା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ, ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ; ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଦୁରାଚାରୀ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ନିର୍ଘୃଣ ଓ ଖଳ।

Verse 23

युवा बहुकलत्रोऽपि कामासक्तोऽजितेंद्रियः । इमां पापीयसीं चेष्टां पुनरेकां गतोऽस्म्यहम्

ଯଦିଓ ମୁଁ ଯୁବକ ଥିଲି ଏବଂ ମୋର ଅନେକ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ତଥାପି କାମାସକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନ ହୋଇ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ କରିଥିଲି।

Verse 24

प्रत्यहं नूतनामन्या नारीं भोक्तुमनाः सदा । आहृताः सर्वदेशेभ्यो नार्यो भृत्यैर्मदाज्ञया

ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ସର୍ବଦା ନୂତନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲି। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେବକମାନେ ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଆଣୁଥିଲେ।

Verse 25

भुक्त्वाभुक्त्वा परित्यक्तामेकामेकां दिनेदिने । अन्तर्गृहेषु संस्थाप्य पुनरन्याः स्त्रियो धृताः

ଭୋଗ କରିବା ପରେ ପ୍ରତିଦିନ ଜଣ ଜଣଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲି। ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖି ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲି।

Verse 26

एवं स्वराष्ट्रात्परराष्ट्रतश्च देशाकरग्रामपुरव्रजेभ्यः । आहृत्य नार्यो रमिता दिनेदिने भुक्वा पुनः कापि न भुज्यते मया

ଏହିପରି ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ, ପର ରାଜ୍ୟରୁ, ଖଣି, ଗ୍ରାମ, ନଗର ଏବଂ ବସ୍ତିମାନଙ୍କରୁ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଆଣି ପ୍ରତିଦିନ ରମଣ କରାଯାଉଥିଲା; ଥରେ ଭୋଗ କରିବା ପରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁନର୍ବାର ଭୋଗ ହେଉନଥିଲେ।

Verse 27

अथान्यैश्च न भुज्यंते मया भुक्तास्तथा स्त्रियः । अन्तर्गृहेषु निहिताः शोचंते च दिवानिशम्

ଏବଂ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରାଯାଇଥିବା ସେହି ନାରୀମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଭୋଗ୍ୟ ନଥିଲେ। ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ସେମାନେ ଦିନରାତି ଶୋକ କରୁଥିଲେ।

Verse 28

ब्रह्मविट्क्षत्रशूद्राणां यदा नार्यो मया हृताः । मम राज्ये स्थिता विप्राः सह दारैः प्रदुद्रुवुः

ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଶ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ନାରୀମାନଙ୍କୁ ହରଣ କଲି, ସେତେବେଳେ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପଳାୟନ କଲେ।

Verse 29

सभर्तृकाश्च कन्याश्च विधवाश्च रजस्वलाः । आहृत्य नार्यो रमिता मया कामहतात्मना

କାମବାସନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ସଧବା, କୁମାରୀ, ବିଧବା ଏବଂ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରି ସେମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲି।

Verse 30

त्रिशतं द्विजनारीणां राजस्त्रीणां चतुःशतम् । षट्शतं वैश्यनारीणां सहस्रं शूद्रयोषिताम्

ତିନିଶହ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାରୀ, ଚାରିଶହ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀ, ଛଅଶହ ବୈଶ୍ୟ ନାରୀ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଶୂଦ୍ର ନାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କଲି।

Verse 31

शतं चांडालनद्गीर्णा पुलिंदीनां सहस्रकम् । शैलूषीणां पंचशतं रजकीनां चतुःशतम्

ଶହେ ଚଣ୍ଡାଳ ନାରୀ, ଏକ ହଜାର ପୁଲିନ୍ଦ ନାରୀ, ପାଞ୍ଚଶହ ନର୍ତ୍ତକୀ ଏବଂ ଚାରିଶହ ରଜକିନୀ (ଧୋବା ତରୁଣୀ) ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭୋଗ କଲି।

Verse 32

असंख्या वारमुख्याश्च मया भुक्ता दुरात्मना । तथापि मयि कामस्य न तृप्तिः समजायत

ମୁଁ ଦୁରାତ୍ମା ଅସଂଖ୍ୟ ବାରାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ଭୋଗ କଲି, ତଥାପି ମୋ ମନରେ କାମବାସନାର ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 33

एवं दुर्विषयासक्तं मत्तं पानरतं सदा । यौवनेपि महारोगा विविशुर्यक्ष्मकादयः

ଏଭଳି ଦୁର୍ବିଷୟରେ ଆସକ୍ତ, ମତ୍ତ ଓ ସଦା ମଦ୍ୟପାନରେ ରତ—ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ଯକ୍ଷ୍ମା ଆଦି ମହାରୋଗ ମୋ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 34

रोगार्दितोऽनपत्यश्च शत्रुभिश्चापि पीडितः । त्यक्तोमात्यैश्च भृत्यैश्च मृतोऽहं स्वेन कर्मणा

ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସନ୍ତାନହୀନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ, ଏବଂ ଅମାତ୍ୟ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ—ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲି।

Verse 35

आयुर्विनश्यत्ययशो विवर्धते भाग्यं क्षयं यात्यतिदुर्गतिं व्रजेत् । स्वर्गाच्च्यवंते पितरः पुरातना धर्मव्यपेतस्य नरस्य निश्चितम्

ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ନର ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ—ତାହାର ଆୟୁ ନଶିଯାଏ, ଅପଯଶ ବଢ଼େ, ଭାଗ୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଏ, ସେ ଘୋର ଦୁର୍ଗତିକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ପୁରାତନ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 36

अथाहं किंकरैर्याम्यैर्नीतो वैवस्वतालयम् । ततोऽहं नरके घोरे तत्कुण्डे विनिपातितः

ତାପରେ ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ମୋତେ ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କ ଧାମକୁ ନେଲେ; ତାହା ପରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ନରକର ସେଇ କୁଣ୍ଡରେ ମୋତେ ପକାଇଦେଲେ।

Verse 37

तत्राहं नरके घोरे वर्षाणामयुतत्रयम् । रेतः पिबन्पीड्यमानो न्यवसं यमकिंकरैः

ସେଇ ଘୋର ନରକରେ ମୁଁ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲି—ବୀର୍ୟ ପିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପୀଡିତ ହେଲି।

Verse 38

ततः पापावशेषेण पिशाचो निर्जने वने । सहस्रशिश्नः संजातो नित्यं क्षुत्तृषयाकुलः

ତତଃ ପାପର ଅବଶେଷ ପ୍ରଭାବରୁ ମୁଁ ନିର୍ଜନ ବନରେ ପିଶାଚ ହେଲି। ‘ସହସ୍ରଶିଶ୍ନ’ ରୂପେ ଜନ୍ମି ସଦା ଭୁଖ ଓ ପିଆସରେ ପୀଡିତ ରହିଲି।

Verse 39

पैशाचीं गतिमाश्रित्य नीतं दिव्यं शरच्छतम् । द्वितीयेहं भवे जातो व्याघ्रः प्राणिभयंकरः

ପିଶାଚ-ଗତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଶତ ଶରତ୍କାଳ ଅତିବାହିତ କଲି। ପରେ ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ ବାଘ ହେଲି।

Verse 40

तृतीयेऽजगरो घोरश्चतुर्थेऽहं भवे वृकः । पंचमे विड्वराहश्च षष्ठेऽहं कृकलासकः

ତୃତୀୟ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଘୋର ଅଜଗର ହେଲି, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃକ (ଓଲ୍ଫ)। ପଞ୍ଚମରେ ବରାହ (ଶୂକର) ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଜନ୍ମରେ କୃକଲାସ (ଗୋଧି) ହେଲି।

Verse 41

सप्तमेऽहं सारमेयः सृगालश्चाष्टमे भवे । नवमे गवयो भीमो मृगोऽहं दशमे भवे

ସପ୍ତମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ସାରମେୟ (କୁକୁର) ହେଲି, ଅଷ୍ଟମରେ ସୃଗାଳ (ଗିଦଡ଼)। ନବମରେ ଭୀମ ଗବୟ (ବନ୍ୟ ବୃଷଭ) ଏବଂ ଦଶମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ମୃଗ (ହରିଣ) ହେଲି।

Verse 42

एकादशे मर्कटश्च गृध्रोऽहं द्वादशे भवे । त्रयोदशेऽहं नकुलो वायसश्च चतु र्दशे

ଏକାଦଶ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ମର୍କଟ (ବାନର) ହେଲି, ଦ୍ୱାଦଶରେ ଗୃଧ୍ର (ଗିଧ)। ତ୍ରୟୋଦଶରେ ନକୁଳ (ନେଉଳ/ମୁଙ୍ଗୁସ) ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଜନ୍ମରେ ବାୟସ (କାଉ) ହେଲି।

Verse 43

अच्छभल्लः पंचदशे षोडशे वनकुक्कुटः । गर्दभोऽहं सप्तदशे मार्जारोष्टादशे भवे

ପଞ୍ଚଦଶମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଅଚ୍ଛଭଲ୍ଲ ହେଲି; ଷୋଡଶମେ ବନକୁକ୍କୁଟ। ସପ୍ତଦଶମେ ଗର୍ଦ୍ଧଭ (ଗଧା) ହେଲି, ଅଷ୍ଟାଦଶମେ ମାର୍ଜାର (ବିଲେଇ) ହେଲି।

Verse 44

एकोनविंशे मण्डूकः कूर्मो विंशतिमे भवे । एकविंशे भवे मत्स्यो द्वाविंशे मूषकोऽभवम्

ଏକୋନବିଂଶ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ମଣ୍ଡୂକ (ବେଙ୍ଗ) ହେଲି; ବିଂଶମେ କୂର୍ମ (କଚ୍ଛପ) ହେଲି। ଏକବିଂଶମେ ମତ୍ସ୍ୟ ହେଲି; ଦ୍ୱାବିଂଶମେ ମୂଷକ (ଇଁଦୁର) ହେଲି।

Verse 45

उलूकोहं त्रयोविंशे चतुर्विशे वनद्विपः । पंचविंशे भवे चास्मिञ्जातोहं ब्रह्मराक्षसः

ତେଇଶମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଉଲୂକ (ପେଚା) ହେଲି; ଚବିଶମେ ବନଦ୍ୱିପ (ବନହାତୀ) ହେଲି। ପଚିଶମ ଜନ୍ମରେ ଏଠି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲି।

Verse 46

क्षुत्परीतो निराहारो वसाम्यत्र महावने । इदानीमागतं दृष्ट्वा भवंतं जग्धुमुत्सुकः । त्वद्देहस्पर्शमात्रेण जाता पूर्वभवस्मृतिः

କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ଓ ନିରାହାର ହୋଇ ମୁଁ ଏହି ମହାବନରେ ବସୁଛି। ଏମାତ୍ରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲି; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଦେହସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ମୋ ପୂର୍ବଭବସ୍ମୃତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।

Verse 47

गतजन्म सहस्राणि स्मराम्यद्य त्वदंतिके । निर्वेदश्च परो जातः प्रसन्नं हृदयं च मे

ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଆଜି ମୁଁ ସହସ୍ର ଗତଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଛି। ମୋ ମନରେ ଗଭୀର ବୈରାଗ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 48

ईदृशोऽयं प्रभावस्ते कथं लब्धो महामते । तपसा वापि तीव्रेण किमु तीर्थनिषेवणात्

ହେ ମହାମତି! ତୁମର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ କିପରି ଲଭ୍ୟ ହେଲା? ତୀବ୍ର ତପସା ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥସେବନରୁ?

Verse 49

योगेन देवशक्त्या वा मंत्रैर्वानंतशक्तिभिः । तत्त्वतो ब्रूहि भगवंस्त्वामहं शरणं गतः

ଏହା ଯୋଗରେ, ଦେବଶକ୍ତିରେ, କିମ୍ବା ଅନନ୍ତଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କି? ହେ ଭଗବନ୍, ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହ; ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଗତ।

Verse 50

वामदेव उवाच । एष मद्गात्रलग्नस्य प्रभावो भस्मनो महान् । यत्संपर्कात्तमोवृत्तेस्तवेयं मतिरुत्तमा

ବାମଦେବ କହିଲେ—ଏହା ମୋ ଦେହରେ ଲଗ୍ନ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମର ମହାନ୍ ପ୍ରଭାବ। ତାହାର ସ୍ପର୍ଶରେ ତମୋବୃତ୍ତିରୁ ତୋର ମତି ଏବେ ଉତ୍ତମ ବୋଧକୁ ଫେରିଛି।

Verse 51

को वेद भस्मसामर्थ्यं महादेवा दृते परः । दुर्विभाव्यं यथा शंभोर्माहात्म्यं भस्मनस्तथा

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଭସ୍ମର ସାମର୍ଥ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଯେପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଦୁର୍ବିଚାର୍ୟ, ସେପରି ଭସ୍ମର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ।

Verse 52

पुरा भवादृशः कश्चिद्ब्राह्मणो धर्मवर्जितः । द्राविडेषु स्थितो मूढः कर्मणा शूद्रतां गतः

ପୂର୍ବେ ତୁମ ପରି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଧର୍ମବର୍ଜିତ ଥିଲେ। ଦ୍ରାବିଡ ଦେଶରେ ରହି ସେ ମୂଢ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ରତ୍ୱକୁ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 53

चौर्यवृत्तिर्नैष्कृतिको वृषलीरतिलालसः । कदाचिज्जारतां प्राप्तः शूद्रेण निहतो निशि

ସେ ଚୋରିବୃତ୍ତିରେ ଜୀବିକା କରୁଥିଲା, ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ରତ ଥିଲା ଏବଂ ବୃଷଳୀ-ସଙ୍ଗରେ କାମଲୋଭୀ ଥିଲା। ଏକଦା ଜାରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ରାତିରେ ଜଣେ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା।

Verse 54

तच्छवस्य बहिर्ग्रामा त्क्षिप्तस्य प्रेतकर्मणः । चचार सारमेयोंऽगे भस्मपादो यदृच्छया

ତାହାର ଶବକୁ ପ୍ରେତକର୍ମ ବିନା ଗାଁର ବାହାରେ ଫେଙ୍କିଦିଆଗଲା। ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଭସ୍ମଲିପ୍ତ ପାଦଯୁକ୍ତ ଗୋଟିଏ କୁକୁର ତାହାର ଦେହ ଉପରେ ଘୁରିଲା।

Verse 55

अथ तं नरके घोरे पतितं शिवकिंकराः । निन्युर्विमानमारोप्य प्रसह्य यमकिंकरान्

ତାପରେ ସେ ଘୋର ନରକରେ ପତିତ ହେଲାବେଳେ, ଶିବଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରାଇ, ଯମକିଙ୍କରମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ପରାଜିତ କରି ନେଇଗଲେ।

Verse 56

शिवदूतान्समभ्येत्य यमोपि परिपृष्टवान् । महापातककर्त्तारं कथमेनं निनीषथ

ଶିବଦୂତମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଯମ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ— ‘ଏ ମହାପାତକକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ଏହାକୁ କିପରି ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?’

Verse 57

अथोचुः शिवदूतास्ते पश्यास्य शवविग्रहम् । वक्षोललाटदोर्मूलान्यंकितानि सुभस्मना

ତେବେ ଶିବଦୂତମାନେ କହିଲେ— ‘ଏହାର ଏଇ ଶବଦେହକୁ ଦେଖ; ଏହାର ବକ୍ଷ, ଲଲାଟ ଓ ଭୁଜାମୂଳରେ ସୁଭସ୍ମର ଅଙ୍କିତ ଚିହ୍ନ ରହିଛି।’

Verse 58

अत एनं समानेतुमागताः शिवशासनात् । नास्मान्निषेद्धुं शक्तोसि मास्त्वत्र तव संशयः

ଏହିହେତୁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେବାକୁ ଆସିଛୁ। ଆମକୁ ରୋକିବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖନି।

Verse 59

इत्याभाष्य यमं शंभोर्दूतास्तं ब्राह्मणं ततः । पश्यतां सर्वलोकानां निन्युर्लोकमनामयम्

ଯମଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ—ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରହିତ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 60

तस्मादशेषपापानां सद्यः संशोधनं परम् । शंभोर्विभूषणं भस्म सततं ध्रियते मया

ଏହିହେତୁ ସମସ୍ତ ପାପର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଓ ପରମ ଶୋଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ସଦା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ବିଭୂଷଣ—ଭସ୍ମ—ଧାରଣ କରେ।

Verse 61

इत्थं निशम्य माहात्म्यं भस्मनो ब्रह्मराक्षसः । विस्तरेण पुनः श्रोतु मौत्कंठ्यादित्यभाषत

ଏପରି ଭସ୍ମର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଆତୁରତାରେ ପୁଣି କହିଲା—“ମୁଁ ଏହାକୁ ଅଧିକ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।”

Verse 62

साधुसाधु महायोगिन्धन्योस्मि तव दर्शनात् । मां विमोचय धर्मात्मन्घोरादस्मात्कुजन्मनः

“ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାଯୋଗୀ! ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍, ଏହି ଘୋର କୁଜନ୍ମରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।”

Verse 63

किंचिदस्तीह मे भाति मया पुण्यं पुराकृतम् । अतोहं त्वत्प्रसादेन मुक्तोस्म्यद्य द्विजोत्तम

ମୋତେ ଏହିପରି ଲାଗୁଛି—ମୁଁ ପୂର୍ବେ କିଛି ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବି; ତେଣୁ ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆଜି ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।

Verse 65

यमेनापि तदैवोक्तं पंचविंशतिमे भवे । कस्यचिद्योगिनः संगान्मोक्ष्यसे संसृतेरिति

ସେହି ସମୟରେ ଯମ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହିଥିଲେ—‘ତୁମ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଜନ୍ମରେ କୌଣସି ଯୋଗୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ତୁମେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।’

Verse 66

तदद्य फलितं पुण्यं यत्किंचित्प्राग्भवार्जितम् । अतो निर्मनुजारण्ये संप्राप्तस्तव संगमः

ଏହିପରି ଆଜି ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲି, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଫଳିତ ହେଲା। ତେଣୁ ଏହି ନିର୍ମାନୁଷ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳିଲା।

Verse 67

अतो मां घोरपाप्मानं संसरंतं कुजन्मनि । समुद्धर कृपासिन्धो दत्त्वा भस्म समंत्रकम्

ଏହେତୁ, ହେ କୃପାସିନ୍ଧୁ, ଘୋର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଓ କୁଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମୋତେ, ମନ୍ତ୍ରସହିତ ଭସ୍ମ ଦେଇ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।

Verse 68

कथं धार्यमिदं भस्म को मंत्रः को विधिः शुभः । कः कालः कश्च वा देशः सर्वं कथय मे गुरो

ଏହି ଭସ୍ମ କିପରି ଧାରଣ କରିବି? ମନ୍ତ୍ର କେଉଁଟି, ଶୁଭ ବିଧି କ’ଣ? କେଉଁ କାଳ ଓ କେଉଁ ଦେଶ (ଯୋଗ୍ୟ)? ହେ ଗୁରୁ, ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 69

भवादृशा महात्मानः सदा लोकहिते रताः । नात्मनो हितमिच्छंति कल्पवृक्षसधर्मिणः

ଆପଣଙ୍କ ପରି ମହାତ୍ମାମାନେ ସଦା ଲୋକହିତରେ ରତ। କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମ ଆପଣେ କେବଳ ନିଜ ହିତ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 70

सूत उवाच । इत्युक्तस्तेन योगीशो घोरेण वनचारिणा । भूयोपि भस्ममाहात्म्यं वर्णयामास तत्त्ववित्

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ଭୟଙ୍କର ବନଚାରୀ ଯୋଗୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ପୁନର୍ବାର ପବିତ୍ର ଭସ୍ମର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 99

एकस्मै शिवभक्ताय तस्मिन्पार्थिवजन्मनि । भूमिर्वृत्तिकरी दत्ता सस्यारामान्विता मया

ସେହି ପାର୍ଥିବ ଜନ୍ମରେ ଗୋଟିଏ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଜୀବିକାଦାୟିନୀ ଭୂମି ଦେଲି, ଯାହା ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା।