Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

राजानं संकटे मग्नमुद्धरेयुर्द्विजोत्तमा । आयुर्यशो बलं सौख्यं धनं पुण्यं प्रजोन्नतिः

Transliteration

rājānaṃ saṃkaṭe magnamuddhareyurdvijottamā | āyuryaśo balaṃ saukhyaṃ dhanaṃ puṇyaṃ prajonnatiḥ

Translation

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଙ୍କଟରେ ନିମଗ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରୁ ଆୟୁ, ଯଶ, ବଳ, ସୁଖ, ଧନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ହୁଏ।

Word by Word

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• संकटे: in distress/danger
• संकटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संकट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative, Singular

• मग्नम्: sunk/immersed (in trouble)
• मग्नम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मज्ज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular; कर्मविशेषण

• उद्धरेयुः: should rescue/lift out
• उद्धरेयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+√हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, बहुवचन — Optative, 3rd person, Plural

• द्विजोत्तमाः: best of the twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमाः)

• आयुः: life-span
• आयुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• यशः: fame
• यशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• बलम्: strength
• बलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• सौख्यम्: happiness
• सौख्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• धनम्: wealth
• धनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• प्रजः: subjects/people
• प्रजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Nominative, Singular

• उन्नतिः: prosperity/rise
• उन्नतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उन्नति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Nominative, Singular

Speaker

Unspecified (didactic instruction within Brahmottara Khaṇḍa narrative)

Visual Art Cues

Scene: A troubled king seated in a dim court, surrounded by anxious ministers; serene brāhmaṇa elders approach with śāstra and blessing gestures, restoring order; behind them symbols of prosperity—granaries, cattle, and thriving citizens.

Characters & Entities

• Dvijottama
• Rājā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A king thrives by dharmic alliance with the learned; their guidance and blessing support both personal welfare and the uplift of the realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular sacred site is mentioned; it addresses governance and dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it implies honoring and seeking counsel/blessings of dvijas as a dharmic duty.