Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

राज्ञ्युवाच । भगवन्मृतपुत्रायास्त्यक्तायाः प्रियबन्धुभिः । महारोगातुराया मे का गतिर्मरणं विना

Transliteration

rājñyuvāca | bhagavanmṛtaputrāyāstyaktāyāḥ priyabandhubhiḥ | mahārogāturāyā me kā gatirmaraṇaṃ vinā

Translation

ରାଣୀ କହିଲେ - ହେ ଭଗବାନ! ଯାହାର ପୁତ୍ର ମୃତ, ଯାହାକୁ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯିଏ ମହାରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ବିନା ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଗତି ଅଛି?

Word by Word

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भगवन्: O Lord; O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• मृतपुत्रायाः: of (me) whose son is dead
• मृतपुत्रायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: मृत-पुत्रा (प्रातिपदिक; घटकाः: मृत + पुत्रा)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अहं/मे इत्यस्य)

• त्यक्तायाः: of (me) abandoned
• त्यक्तायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: त्यक्त (त्यज् धातु, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम्

• प्रियबन्धुभिः: by dear relatives
• प्रियबन्धुभिः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रिय-बन्धु (प्रातिपदिक; घटकाः: प्रिय + बन्धु)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• महारोगातुरायाः: of (me) afflicted by a great disease
• महारोगातुरायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महā-रोग-आतुरा (प्रातिपदिक; घटकाः: महा + रोग + आतुरा)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मे)

• मे: my; for me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Gen./Dat.), एकवचनम्; सर्वनाम

• का: what?
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• गतिः: course; refuge; way
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मरणम्: death
• मरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• विना: without; except
• विना: Nishedha/Apavada (Exclusion/अपवाद)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपपद-सम्बद्ध-अव्ययम् (preposition-like indeclinable)

Speaker

Rājñī (queen)

Visual Art Cues

Scene: The queen speaks in anguish: holding the reality of her dead son, abandoned by relatives, body weakened by disease; her eyes seek the yogin for a path beyond death.

Characters & Entities

• Rājñī (queen)
• Bhagavan (guru/saint)
• Śiva-yogin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays human despair as the turning point that seeks higher refuge and spiritual counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it focuses on the queen’s condition and question.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse sets up the need for instruction (upadeśa) and refuge.