Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47
Devanagari script
ऋषभ उवाच । अकस्मात्किमहो वत्से रोरवीषि विमूढधीः । को जातः कतमो लोके को मृतो वद सांप्रतम्
Transliteration
ṛṣabha uvāca | akasmātkimaho vatse roravīṣi vimūḍhadhīḥ | ko jātaḥ katamo loke ko mṛto vada sāṃpratam
Translation
ଋଷଭ କହିଲେ—ବତ୍ସେ! ହଠାତ୍ କାହିଁକି ଏପରି ରୋରବ କରି କାନ୍ଦୁଛ, ତୋର ବୁଦ୍ଧି କାହିଁକି ମୋହିତ? ଏହି ଲୋକରେ କିଏ ଜନ୍ମିଲା, କିଏ ମରିଲା—ଏବେ କୁହ।
Word by Word
ṛṣabhaḥṚṣabha
ṛṣabhaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
akasmātsuddenly
akasmāt:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootakasmāt (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘suddenly/without cause’
kimwhat
kim:
Karma (Object of implied ‘is’/कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम (here exclamatory ‘what!’)
ahoalas! / oh!
aho:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootaho (अव्यय)
Formविस्मय/खेद-निपात (exclamatory particle)
vatseO dear one
vatse:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (voc. sg.); स्नेहसम्बोधन
roravīṣiyou wail/cry loudly
roravīṣi:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootru (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातोः ‘रोरवीति’ इत्यादि देशीय/वेदिक-प्रयोगः (to wail/cry)
vimūḍha-dhīḥ(you) of bewildered mind
vimūḍha-dhīḥ:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-mūḍha (कृदन्त; मुह्-धातु) + dhī (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: विमूढा धीः यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम (nom. sg.)
jātaḥborn
jātaḥ:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootjan (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘born’
katamaḥwhich one (of many)
katamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkatama (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्न-विशेष (which one among many)
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (loc. sg.)
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम (nom. sg.)
mṛtaḥdead
mṛtaḥ:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘dead’
vadatell
vada:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (imperative)
sāṃpratamnow, at present
sāṃpratam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsāṃprata (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (adverb)
Speaker
Ṛṣabha
Visual Art Cues
Scene: Ṛṣabha stands or sits near the grieving woman, his hand raised in gentle instruction; his face is calm, hers tearful; the moment captures the turning of grief into inquiry.
Characters & Entities
Ṛ
ṚṣabhaFAQs
It challenges identification with the body and invites inquiry into the self beyond birth and death.
None; the verse is philosophical instruction within the narrative.
None; it is an exhortation toward discernment (viveka).