Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । विचित्रं शिवनिर्माणं विचित्र शिवचेष्टितम् । विचित्रं शिवमाहात्म्यं विचित्रं शिवभाषितम्

Transliteration

sūta uvāca | vicitraṃ śivanirmāṇaṃ vicitra śivaceṣṭitam | vicitraṃ śivamāhātmyaṃ vicitraṃ śivabhāṣitam

Translation

ସୂତ କହିଲେ—ଶିବଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିଚିତ୍ର, ଶିବଙ୍କ କ୍ରିୟାମାନ ବିଚିତ୍ର; ଶିବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଚିତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ବଚନ ମଧ୍ୟ ବିଚିତ୍ର।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विचित्रम्: wonderful, varied
• विचित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (n. nom./acc. sg.)

• शिवनिर्माणम्: Śiva’s creation/construct
• शिवनिर्माणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + निर्माण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (n. nom./acc. sg.); समासः—तत्पुरुष (शिवस्य निर्माणम्)

• विचित्र: wonderful
• विचित्र: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (n. nom./acc. sg.)

• शिवचेष्टितम्: Śiva’s deeds
• शिवचेष्टितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + चेष्टित (चेष्ट् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शिवस्य चेष्टितम् = शिवकृतं कर्म)

• विचित्रम्: wonderful
• विचित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शिवमाहात्म्यम्: Śiva’s greatness
• शिवमाहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शिवस्य माहात्म्यम्)

• विचित्रम्: wonderful
• विचित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शिवभाषितम्: Śiva’s speech/utterance
• शिवभाषितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + भाषित (भाष् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शिवेन भाषितम्)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and assembled sages

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: Śiva as creator and mover of wondrous deeds; four vignettes—creation, dance, bestowal of grace, and teaching—unified by a central Śiva figure radiating mystery.

Characters & Entities

• Sūta
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s nature is portrayed as beyond ordinary measure—his works, speech, and glory inspire reverence and devotional awe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; it is a general praise of Śiva’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it functions as an opening stuti (praise).