
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ପରମ ତୀର୍ଥ କୋଟୀଶ୍ୱରକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ‘ଋଷିଙ୍କ କୋଟି’ ସମାବେଶ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଶୁଭ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପାଠକ ଦ୍ୱିଜ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ଲୋକହିତ ଓ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏହା ବନ୍ଧନମୋଚକ, ସଂସାରଛେଦକ ଓ ପ୍ରାଣୀଦୁଃଖଶମକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ, ବିଶେଷତଃ ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ। ତାପରେ ପିତୃକର୍ମ—ତର୍ପଣ କରି ବିଧିବତ୍ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଶେଷରେ ରେବାତଟରେ ଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ‘ଗୁପ୍ତ’ ଓ ପରମ ପିତୃସ୍ଥାନ ବୋଲି, ଋଷିନିର୍ମିତ ଏବଂ ସର୍ବଜୀବଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି କହି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं कोटीश्वरं परम् । ऋषिकोटिः समायाता यत्र वै कुरुनन्दन
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ପରମ ତୀର୍ଥ କୋଟୀଶ୍ୱରକୁ ଯାଅ; ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ! ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଏକ କୋଟି ସମାଗତ ହୋଇଥିଲେ।
Verse 2
कृष्णद्वैपायनस्यैव क्षेमार्थं मुनिपुंगवाः । मन्त्रयित्वा द्विजैः सर्वैर्वेदमङ्गलपाठकैः
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ କ୍ଷେମାର୍ଥେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବେଦମଙ୍ଗଳପାଠକ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ।
Verse 3
स्थापितः शङ्करस्तत्र कारणं बन्धनाशनम् । संसारच्छेदकरणं प्राणिनामार्तिनाशनम्
ସେଠାରେ ଶଙ୍କର ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ—ସେଇ ବନ୍ଧନନାଶର କାରଣ, ସଂସାରଛେଦକ, ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶକ।
Verse 4
कोटीश्वरमिति प्रोक्तं पृथिव्यां नृपनन्दन । स्नापयेत्तं तु यो भक्त्या पूर्णिमायां नृपोत्तम
ହେ ନୃପନନ୍ଦନ! ପୃଥିବୀରେ ଏହା ‘କୋଟୀଶ୍ୱର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଯେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଦିନେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ-ଅଭିଷେକ କରେ—
Verse 5
पित्ःणां तर्पणं कृत्वा पिण्डदानं यथाविधि । श्रावणस्य विशेषेण पूर्णिमायां युधिष्ठिर
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦେଇ—ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ—
Verse 6
पित्ःणामक्षया तृप्तिर्यावदाभूतसम्प्लवम् । पित्ःणां परमं गुह्यं रेवातटसमाश्रितम् । मोक्षदं सर्वजन्तूनां निर्मितं मुनिसत्तमैः
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ଯାହା ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ଏହା ପିତୃମାନଙ୍କର ପରମ ଗୁହ୍ୟ, ରେବା-ତଟାଶ୍ରିତ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି।
Verse 96
। अध्याय
ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।