Adhyaya 93
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 93

Adhyaya 93

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରେବାତଟ (ନର୍ମଦା ନଦୀତଟ) ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲ୍ହୋଡୀ-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଭାରତରେ ପାପନାଶକ ଓ ଗଙ୍ଗା ସମ ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ; ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗମ ଥିବାରୁ ତାହାର ବିଶେଷ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ‘ଏହା ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ’—ଏହି କଥାକୁ ଶୂଲିନ (ଶିବ)ଙ୍କ ବଚନ ଭାବେ ଦେଖାଇ ତୀର୍ଥର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ; ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ପଶୁରୂପେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ ବୋଲି କଥା ତୀର୍ଥଖ୍ୟାତିର କାରଣ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ସମୟରେ ତିନି ରାତିର ବ୍ରତ ଓ ରଜ-ତମ, କ୍ରୋଧ, ଦମ୍ଭ/ଆଡମ୍ବର, ଇର୍ଷ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ବିଧି ଅଛି। ତିନି ଦିନ ଧରି ପ୍ରତିଦିନ ତିନିଥର, ବଛା ସହିତ ଗାଈର କ୍ଷୀରକୁ ମଧୁ ସହ ମିଶାଇ ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ନେଇ, ‘ଓଂ ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଦେବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଦିବ୍ୟସ୍ତ୍ରୀସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ଏବଂ ମୃତଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କଥା ଅଛି। ବିଶେଷ ଦାନ ଭାବେ ଶ୍ୱେତ ବଛାସହ ଗାଈକୁ ବସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କାର କରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଗୃହଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ ଶାମ୍ଭବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कल्होडीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं भारते लोके गङ्गायाः पापनाशनम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ଉତ୍ତମ କଲ୍ହୋଡୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ଭାରତଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ଓ ଗଙ୍ଗା ସମ ପାପନାଶକ।

Verse 2

दुर्लभं मनुजैः पार्थ रेवातटसमाश्रितम् । प्राणिनां पापनाशाय ऊषरं पुष्करं तथा

ହେ ପାର୍ଥ! ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦୁର୍ଲଭ, କାରଣ ଏହା ରେବା-ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅଛି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାପନାଶ ପାଇଁ ଏଠାରେ ‘ଊଷର’ ଓ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମକ ପବିତ୍ର ଜଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 3

तत्तु तीर्थमिदं पुण्यमित्येवं शूलिनो वचः । जाह्नवी पशुरूपेण तत्र स्नानार्थमागता

“ଏହି ତୀର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟମୟ”—ଏପରି ଶୂଳଧାରୀ (ଶିବ) କହିଲେ। ତାପରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ପଶୁରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 4

अतस्तद्विश्रुतं लोके कल्होडीतीर्थमुत्तमम् । त्रिरात्रं कारयेत्तत्र पूर्णिमायां युधिष्ठिर

ଏହିପରି ସେ ଉତ୍ତମ କଲ୍ହୋଡୀ-ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସେଠାରେ ତିନି ରାତିର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

रजस्तमस्तथा क्रोधं दम्भं मात्सर्यमेव च । एतांस्त्यजति यः पार्थ तेनाप्तं मोक्षजं फलम्

ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ରଜ-ତମ, କ୍ରୋଧ, ଦମ୍ଭ ଓ ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସେହି ତ୍ୟାଗଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଫଳ ପାଏ।

Verse 6

पयसा स्नापयेद्देवं त्रिसन्ध्यं च त्र्यहं तथा । पयो गोसम्भवं सद्यः सवत्सा जीवपुत्रिणी

ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧିକାଳରେ ଦେବଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଏହିପରି ତିନି ଦିନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଧ ହେଉ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୋହା ଗାଈର—ବଛଡ଼ାସହିତ ଓ ଜୀବସନ୍ତାନବତୀ ଗାଈର।

Verse 7

कृत्वा तत्ताम्रजे पात्रे क्षौद्रेण चैव योजिते । ॐ नमः श्रीशिवायेति स्नानं देवस्य कारयेत्

ତାହାକୁ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମଧୁ ସହ ମିଶାଇ, “ଓଂ ନମଃ ଶ୍ରୀଶିବାୟ” ଜପ କରି କରି ଦେବଙ୍କ ସ୍ନାନ (ଅଭିଷେକ) କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 8

स याति त्रिदशस्थानं नाकस्त्रीभिः समावृतः । यस्तत्र विधिवत्स्नात्वा दानं प्रेतेषु यच्छति

ସେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୁଏ—ଯେ ତଥା ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରେତ/ପିତୃନିମିତ୍ତ ଦାନ ଦିଏ।

Verse 9

शुक्लां गां दापयेत्तत्र प्रीयतां मे पितामहाः । ब्राह्मणे शौचसम्पन्ने स्वदारनिरते सदा

ସେଠାରେ ଶୁକ୍ଳ ଗାଈ ଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ—‘ମୋ ପିତାମହମାନେ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ’ ଭାବି; ଶୌଚାଚାରସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱଦାରନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ।

Verse 10

सवत्सां वस्त्रसंयुक्तां हिरण्योपरि संस्थिताम् । सत्त्वयुक्तो ददद्राजञ्छाम्भवं लोकमाप्नुयात्

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତରେ ବଛଡ଼ାସହିତ, ବସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 93

। अध्याय

ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ।