
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଦିତ୍ୟ-ତୀର୍ଥର ପରମ ପବିତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି। ନର୍ମଦାର ଶୁଭ ତଟରେ ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଦୀର୍ଘ ତପ କରି, ତ୍ରିଲୋକର ଅନ୍ଧକାର-ନାଶକ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଭାସ୍କର)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସହସ୍ରାଂଶୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦିଅନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଜେୟତା ଓ ସଦା ରୋଗମୁକ୍ତି ମାଗନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାପନାରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ସହ ଜଡିତ ହୋଇ ଚଣ୍ଡାଦିତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ଯାତ୍ରାବିଧି ଓ ଫଳଶ୍ରୁତି କୁହାଯାଏ—ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା, ଦେବ-ମନୁଷ୍ୟ-ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା, ଏବଂ ଘିଅ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରିବା; ବିଶେଷକରି ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ। ଚଣ୍ଡଭାନୁ/ଚଣ୍ଡାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ଶୁଣିଲେ ପାପକ୍ଷୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି, ଦୀର୍ଘକାଳ ବିଜୟ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थपरमपावनम् । चण्डादित्यं नृपश्रेष्ठ स्थापितं चण्डमुण्डयोः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହୀପାଳ! ପରମପାବନ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଚଣ୍ଡାଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ) ଅଛନ୍ତି।
Verse 2
आस्तां पुरा महादैत्यौ चण्डमुण्डौ सुदारुणौ । नर्मदातीरमाश्रित्य चेरतुर्विपुलं तपः
ପୁରାତନ କାଳରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନାମର ଦୁଇ ମହାଦୈତ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ସେମାନେ ନର୍ମଦା-ତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିପୁଳ ତପସ୍ୟା କଲେ।
Verse 3
ध्यायन्तौ भास्करं देवं तमोनाशं जगत्त्रये । तुष्टस्तत्तपसा देवः सहस्रांशुरुवाच ह
ସେମାନେ ତ୍ରିଲୋକର ତମୋନାଶକ ଦେବ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଆରାଧନା କଲେ। ସେହି ତପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସହସ୍ରକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ।
Verse 4
साधु साध्विति तौ पार्थ नर्मदायाः शुभे तटे । वरं प्रार्थयतं वीरौ यथेष्टं चेतसेच्छितम्
ହେ ପାର୍ଥ! ନର୍ମଦାର ଶୁଭ ତଟରେ ସେଇ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ଦେବ କହିଲେ—“ସାଧୁ, ସାଧୁ! ବର ମାଗ; ଯାହା ଇଷ୍ଟ, ଯାହା ମନ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ।”
Verse 5
चण्डमुण्डावूचतुः । अजेयौ सर्वदेवानां भूयास्वावां समाहितौ । सर्वरोगैः परित्यक्तौ सर्वकालं दिवाकर
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ କହିଲେ—“ହେ ଦିବାକର! ଆମେ ଦୁଇଜଣ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସର୍ବକାଳେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉ।”
Verse 6
एवमस्त्विति तौ प्राह भास्करो वारितस्करः । इत्युक्त्वान्तर्दधे भानुर्दैत्याभ्यां तत्र भास्करः
ଚୋରନିବାରକ ଭାସ୍କର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏବମସ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି ସେଇ ଭାନୁ ସେଠାରେ ସେ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
Verse 7
स्थापितः परया भक्त्या तं गच्छेदात्मसिद्धये । गीर्वाणांश्च मनुष्यांश्च पित्ःंस्तत्रापि तर्पयेत्
ପରମ ଭକ୍ତିରେ (ଦେବତାଙ୍କୁ) ସ୍ଥାପନ କରି ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 8
स वसेद्भास्करे लोके विरिञ्चिदिवसं नृप । घृतेन बोधयेद्दीपं षष्ठ्यां स च नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापैस्तु प्रतियाति पुरं रवेः
ହେ ନୃପ! ସେ ଭାସ୍କର-ଲୋକରେ ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଏକ ଦିବସ ସମାନ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବସେ। ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଘିଅର ଦୀପ ଜ୍ୱାଳିଲେ ସେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରବିଙ୍କ ପୁରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 9
उत्पत्तिं चण्डभानोर्यः शृणोति भरतर्षभ । विजयी स सदा नूनमाधिव्याधिविवर्जितः
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ଚଣ୍ଡଭାନୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ଶୁଣେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସଦା ବିଜୟୀ ହୁଏ ଏବଂ ମାନସିକ କ୍ଲେଶ ଓ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାଧିରୁ ମୁକ୍ତ ରହେ।
Verse 91
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ।