
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜାଙ୍କୁ ରେବା (ନର୍ମଦା) ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ‘ଋଣମୋଚନ’ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମବଂଶୀୟ ଋଷିସଭାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି କହି ତାହାର ଆଚାରିକ ଅଧିକାର ଓ ପବିତ୍ରତା ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ‘ଋଣ’ ମୋଚନର ମୁଖ୍ୟ ବିଧି—ଯେ ସାଧକ ଛଅ ମାସ ଭକ୍ତିସହିତ ପିତୃ-ତର୍ପଣ କରେ ଏବଂ ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଦେବଋଣ, ପିତୃଋଣ ଓ ମନୁଷ୍ୟଋଣରୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପାପ ସହିତ କର୍ମଫଳ ଏଠାରେ ଫଳ ପରି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୁଏ ବୋଲି କହି ନୀତିଗତ କାରଣ-କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି। ଏକାଗ୍ରତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଗିରିଜାପତି (ଶିବ) ପୂଜା—ଏହି ଆଚରଣ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଫଳରେ ଋଣତ୍ରୟ ମୋଚନ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମୟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमशोभनम् । स्थापितं मुनिसङ्घैर्यद्ब्रह्मवंशसमुद्भवैः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମବଂଶସମୁଦ୍ଭବ ମୁନିସଂଘମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ସେଇ ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
ऋणमोचनमित्याख्यं रेवातटसमाश्रितम् । षण्मासं मनुजो भक्त्या तर्पयन् पितृदेवताः
ଏହା ‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ରେବା-ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଛଅ ମାସ ଧରି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ତର୍ପଣ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 3
देवैः पितृमनुष्यैश्च ऋणमात्मकृतं च यत् । मुच्यते तत्क्षणान्मर्त्यः स्नातो वै नर्मदाजले
ଦେବ, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜେ କରିଥିବା ଯେକୌଣସି ଋଣ—ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାମାତ୍ରେ ମର୍ତ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 4
प्रत्यक्षं दुरितं तत्र दृश्यते फलरूपतः । तत्र तीर्थे तु यो राजन्नेकचित्तो जितेन्द्रियः
ସେଠାରେ ପାପ ତାହାର ଫଳରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ। ଏବଂ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଏକଚିତ୍ତ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୁଏ…
Verse 5
स्नात्वा दानं च वै दद्यादर्चयेद्गिरिजापतिम् । ऋणत्रयविनिर्मुक्तो नाके दीप्यति देववत्
ସ୍ନାନ କରି ନିଶ୍ଚୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଗିରିଜାପତି (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ। ତ୍ରିବିଧ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
Verse 87
। अध्याय
ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।