Adhyaya 80
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 80

Adhyaya 80

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ସିଦ୍ଧ ନନ୍ଦୀ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନନ୍ଦୀ ନିୟମିତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଆଦର୍ଶ—ରେବା ନଦୀକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ତୀର୍ଥରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ନିରନ୍ତର ତପ କରେ। ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଶିବ ବର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ନନ୍ଦୀ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ଭୋଗକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରେ—ଅନ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଶିବପାଦପଦ୍ମରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ମାଗେ। ଶିବ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଧାମକୁ ନେଇ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ତ୍ରିନେତ୍ର ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ କଳ୍ପରେ ଦୀର୍ଘ ଭୋଗ, ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶରେ ବେଦଜ୍ଞାନ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ସହ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଶେଷରେ ତୀର୍ଥର ଦୁର୍ଲଭତା ଓ ପାପନାଶକ ଶକ୍ତି ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नन्दिकेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महानन्दी तत्ते सर्वं वदाम्यहम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ; ଯେଉଁଠାରେ ମହାନନ୍ଦୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ। ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 2

रेवायां पुरतः कृत्वा पुरा नन्दी गणेश्वरः । तपस्तपञ्जयं कुर्वंस्तीर्थात्तीर्थं जगाम ह

ପୁରାତନ କାଳରେ ଗଣେଶ୍ୱର ନନ୍ଦୀ ରେବାନଦୀକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ଜୟ କରି, ତୀର୍ଥରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 3

दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं यावत्त्यक्त्वा तु गच्छति । तावत्तुष्टो महादेवो नन्दिनाथमुवाच ह

ସେ ଦଧିସ୍କନ୍ଦ ଓ ମଧୁସ୍କନ୍ଦକୁ ପଛେ ଛାଡ଼ି ଯେତେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେ ତାଙ୍କ ଦୃଢତାରେ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନନ୍ଦିନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । भोभोः प्रसन्नो नन्दीश वरं वृणु यथेप्सितम् । तपसा तेन तुष्टोऽहं तीर्थयात्राकृतेन ते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦୀଶ! ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ବର ଚାହ। ତୁମ ତପସ୍ୟା ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି।

Verse 5

नन्दीश्वर उवाच । न चाहं कामये वित्तं न चाहं कुलसन्ततिम् । मुक्त्वा न कामये कामं तव पादाम्बुजात्परम्

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କହିଲେ—ମୁଁ ଧନ ଚାହେଁନି, କୁଳପରମ୍ପରା ଓ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁନି। ମୋକ୍ଷ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମନା ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମଚରଣ ଛଡ଼ା ମୋ ପାଇଁ କିଛି ନୁହେଁ।

Verse 6

कृमिकीटपतङ्गेषु तिर्यग्योनिं गतस्य वा । जन्म जन्मान्तरेऽप्यस्तु भक्तिस्त्वयि ममाचला

ମୁଁ କୃମି, କୀଟ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀର ଯୋନିରେ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେକୌଣସି ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିକୁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ—ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଅଚଳ ରହୁ।

Verse 7

तथेत्युक्त्वा महादेवः परया कृपया नृप । गृहीत्वा तं करे सिद्धं जगाम निलयं हरः

ହେ ରାଜନ୍, ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ମହାଦେବ ପରମ କୃପାରେ ସେହି ସିଦ୍ଧଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ହର ନିଜ ଧାମକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 8

तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्या त्र्यक्षं प्रपूजयेत् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିସହିତ ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ (ତ୍ରିନେତ୍ର) ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा प्राणत्यागं करोति चेत् । शिवस्यानुचरो भूत्वा मोदते कल्पमक्षयम्

ଯଦି କେହି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ସେ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଚର ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 10

ततः कालेन महता जायते विमले कुले । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदां शतम्

ତତଃ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେ ନିର୍ମଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ; ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ହୋଇ ଶତ ଶରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।

Verse 11

एतत्ते कथितं तात तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । दुर्लभं मर्त्यसंज्ञस्य सर्वपापक्षयंकरम्

ହେ ତାତ! ଏହି ତୀର୍ଥର ପରମ ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ।

Verse 80

। अध्याय

ଏଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।