
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି ଯେ ଦଧିସ୍କନ୍ଦ ଓ ମଧୁସ୍କନ୍ଦ—ଏହି ଦୁଇ ତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ। ସାଧକ ତାହାଁକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଦାନ-ଧର୍ମ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ। ଦଧିସ୍କନ୍ଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ପରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦଧି (ଦହି) ଦାନ କରିବାର ବିଧି ଅଛି; ଏହାର ଫଳରେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୋଗ, ଜରାଜନିତ ପୀଡା, ଶୋକ ଓ ଈର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ “ଶୁଦ୍ଧ” କୁଳରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ମଧୁସ୍କନ୍ଦ ତୀର୍ଥରେ ମଧୁମିଶ୍ରିତ ତିଳ ଦାନ ଓ ପୃଥକ ଭାବେ ମଧୁମିଶ୍ରିତ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଯମଲୋକ ଦର୍ଶନ ଟଳେ ଏବଂ ପୌତ୍ର-ପ୍ରପୌତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ଅଛି। ଶେଷରେ ଦଧିମିଶ୍ରିତ ପିଣ୍ଡର ବିଧି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇ, ସ୍ନାନ ପରେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।
Verse 1
। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थद्वयमनुत्तमम् । दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं सर्वपापक्षयंकरम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ତୁମେ ଦଧିସ୍କନ୍ଦ ଓ ମଧୁସ୍କନ୍ଦ ନାମକ ଦୁଇ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ସେ ଦୁହେଁ ସମସ୍ତ ପାପର କ୍ଷୟ କରନ୍ତି।
Verse 2
दधिस्कन्दे नरः स्नात्वा यस्तु दद्याद्द्विजे दधि । उपतिष्ठेत्ततस्तस्य सप्तजन्मनि भारत
ଦଧିସ୍କନ୍ଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କୁ ଦହି ଦାନ କରେ, ହେ ଭାରତ, ତାହାର ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ଆଶ୍ରୟ ରହେ।
Verse 3
न व्याधिर्न जरा तस्य न शोको नैव मत्सरः । दशचन्द्रशतं यावज्जायते विमले कुले
ତାହାର ନ ରୋଗ, ନ ଜରା, ନ ଶୋକ, ନ ମତ୍ସର ଥାଏ; ଏବଂ ଦଶଚନ୍ଦ୍ରଶତ (ହଜାର ମାସ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିର୍ମଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଏ।
Verse 4
मधुस्कन्देऽपि मधुना मिश्रितान्यस्तिलान्ददेत् । नासौ वैवस्वतं देवं पश्येद्वै जन्मसप्ततिम्
ମଧୁସ୍କନ୍ଦରେ ଯେ ଲୋକ ମଧୁ ସହ ମିଶାଇଥିବା ତିଳ ଦାନ କରେ, ସେ ସତର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈବସ୍ୱତ ଦେବ (ଯମ)ଙ୍କୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
Verse 5
मधुना सह सम्मिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्य पौत्रप्रपौत्रेभ्यो दारिद्र्यं नैव जायते
ଯେ ଲୋକ ମଧୁ ସହ ମିଶ୍ରିତ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ପୌତ୍ର ଓ ପ୍ରପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।
Verse 6
दधिभिः सह संमिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिवद्दक्षिणामुखः
ଯେ ଲୋକ ଦହି ସହ ମିଶ୍ରିତ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରେ—ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ କର୍ମ କରିବାବେଳେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହେବା ଉଚିତ।
Verse 7
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । द्वादशाब्दानि तुष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा
ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ—ଏ ତିନିଜଣ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।