Adhyaya 78

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ନରଦେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ତୀର୍ଥ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରଦ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ନିର୍ମାଣ କଲେ? ହେ ସତ୍ତମ, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ, ପରମେଷ୍ଠୀ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନିସତ୍ତମ ନାରଦ ପୁରାକାଳରେ ରେବା ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 4

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर

ନବ ନାଡୀର ନିରୋଧ କରି ଏବଂ ‘କାଷ୍ଠାବତୀ’ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନାରଦ ପଶୁଭର୍ତ୍ତା—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଳକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ—ତୋଷିତ କଲେ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । तुष्टोऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते

ईश्वर କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ହେ ଯୋଗିନାଥ, ହେ ଅୟୋନିଜ! ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ବତ୍ସ, ତୁମ ମନରେ ଯେ ବର ଅଛି, ସେହି ବର ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର।

Verse 6

नारद उवाच । त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଶମ୍ଭୋ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋର ଯୋଗ ସିଦ୍ଧ ହେଉ। ଏବଂ ସର୍ବକାଳ ତୁମପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଅଚଳ ରହୁ।

Verse 7

स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञोऽहं सदा भवे

ହେ ଦେବ, ମୁଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ହେଉ। ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଉ। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୁଁ ତ୍ରିକାଳଜ୍ଞ ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର ଗୀତରେ ନିପୁଣ ହେଉ।

Verse 8

दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଦିନେ ଦିନେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ—ପାତାଳରେ ହେଉ କି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ…

Verse 9

पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्

ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିପାରିବି। ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ, ସର୍ବ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ ଏକ ତୀର୍ଥ ହେଉ।

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଏମିତିହି ହେବ; ସବୁକିଛି ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯାହା ଚିନ୍ତିତ, ତାହା ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 11

स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे

ବତ୍ସ, ତୁମେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବ—ସ୍ୱର୍ଗରେ ଓ ପାତାଳଗୋଚର ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ। ହେ ଯୋଗୀ, ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କର; କେହି ତୁମକୁ ନିବାରି ପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 12

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्

ସପ୍ତ ସ୍ୱର, ତିନି ଗ୍ରାମ ଓ ଏକୋଇଶ ମୂର୍ଛନା ଅଛି; ଏବଂ ଉଣପଞ୍ଚାଶ ତାନ ଅଛି। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଏସବୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।

Verse 13

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः

ମୋ ପ୍ରିୟକର ଦିବ୍ୟ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ପ୍ରକଟ ହେବ। ଏବଂ ଦେବ, ଦାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା କଲିକୁ (ସାକ୍ଷାତ୍) ଦେଖିବ।

Verse 14

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ୟମୟ ହେବ। ତୁମେ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ କୋବିଦ; ଏବଂ ମୋ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ନାରଦ, ତୁମେ ଏକାକୀ ନିଃସଙ୍ଗ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 15

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्

ଏହିପରି କହି ଦେବତା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନାରଦ ସେଠାରେ ସର୍ବଜୀବହିତକର ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 16

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः

ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ନାରଦ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ—

Verse 17

मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

ହେ ପାର୍ଥ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଉପବାସ କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः

ସେଠାରେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଛତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଇବା ଉଚିତ; ପିଣ୍ଡଦାନର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ପରମ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 19

कपिला तत्र दातव्या पित्ःनुद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्

ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 20

अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्

ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ନର୍ମଦାଜଳର ପାବନତାରେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନର ପ୍ରଭାବରେ—ଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ—ପ୍ରେତାତ୍ମାମାନେ ପରମ ଗତି ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 21

इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्

ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ (ଶୁଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞଭୋଜ୍ୟ) ମଧ୍ୟ ପରିବେଶନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 22

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये

ଭକ୍ତିରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରେ ଏହା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 23

स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्

“ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଯାଏ”—ଏହିପରି ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ। ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ବିଦ୍ୟାଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत्तत्र भक्तितः

ହେ ନୃପ, ସେଠାରେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଦାନ (ଧୂର୍ୱହା ଆଦି) ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶସ୍ୟବତୀ, ଉର୍ବର ଭୂମିର ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 25

आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च

ହେ ଭାରତ! ଯେମାନେ ପ୍ରଚୁର ଘୃତ ଓ ଯଥୋଚିତ ହୋମଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭକ୍ତିସହିତ ଯଜନ କରନ୍ତି, ତ୍ରିକାଳ ପୂଜା ଓ ପବିତ୍ର ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 26

तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः

ରେବା ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ ‘ନାରଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ଚିତ୍ରଭାନୁ-ପ୍ରମୁଖ ଦେବଗଣ ସନ୍ନିହିତ; ଏବଂ ସେଠାର ଋଷି ସର୍ବଦେବମୟ।

Verse 27

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात्प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते

ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ; ତେଣୁ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ହବ୍ୟବାହ (ଅଗ୍ନିଦେବ) ପୂଜିତ ହେଲେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 28

धनेन विपुला प्रीतिर्जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु

ଧନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ବିପୁଳ ସନ୍ତୋଷ ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଦା କୁଳୀନ ଓ ସୁବେଷ ରହେ।

Verse 29

प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति

ନଦୀମାନଙ୍କର ‘ପତି’ ନାଉକା; ନାରୀମାନଙ୍କର ପତି ସ୍ୱାମୀ; ଏବଂ ସଦ୍ବୃତ୍ତରେ ରତ ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି କୁହାଯାଏ। ସେପରି ଧନ ନରମାନଙ୍କର ଆଧାର; ଜୀବନର ଋତୁମାନଙ୍କରେ, ବିଶେଷତଃ ଯୌବନରେ, ତାହା ପୁନଃପୁନଃ ଯୌବନ ଆଣିଦେଉଥିବା ପରି ହୁଏ।

Verse 30

धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଧନେଶ (କୁବେର) ଧନଦତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଯମ ଯମତ୍ୱ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 31

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः

ଅନ୍ୟ ମହୀପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପାର୍ଥିବତ୍ୱ (ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ନାରଦେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ନିଶ୍ଚଳତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 32

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्

ସମୁଦ୍ର-ସୀମାବଦ୍ଧ ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ରେବା ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ନାରଦ ସର୍ବତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେହି ପରମ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହୋଇ ମହାପାତକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 78

। अध्याय

“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ବିଭାଗ ସୂଚକ ଚିହ୍ନ।