Adhyaya 73

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ! ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଗୋପାରେଶ୍ୱର, ଯାହା ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଓ ସର୍ବପାପହର। ହେ ନୃପ! ସେଠାରେ ଭୂମିତଳରେ ଗୋଦେହରୁ ପ୍ରକଟିତ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ବିରାଜିତ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଗୋଦେହରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ କିପରି ପାପକ୍ଷୟକର ହେଲା? ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ମଣିନାଗ ସମୀପରେ ଗୋପାରେଶ୍ୱରର ସମ୍ଭବ, ହେ ବିପ୍ର, ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ! ପୁରାକାଳରେ ସେଠାରେ କାମଧେନୁ ତପ କଲା; ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା।

Verse 4

तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः

ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଜଗନ୍ନାଥ ମହେଶ୍ୱର କପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହମଧ୍ୟରୁ ଅଛେଦ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱର ରୂପେ ନିର୍ଗତ ହେଲେ।

Verse 5

तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने

ହେ ଦେବୀ, ହେ ଜଗନ୍ମାତା, ହେ କପିଲେ ପରମେଶ୍ୱରୀ! ତୁମେ ଆରାଧନା ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛ; ତେଣୁ, ହେ ଶୁଭାନନେ, ତଦନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର କହ—ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କର।

Verse 6

सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः

ସୁରଭୀ କହିଲେ—ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପରମେଷ୍ଠୀ (ବ୍ରହ୍ମା) ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଲୋକର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 7

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया

ହେ ଶଙ୍କର! ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁନ୍ତୁ। ତେଣୁ, ହେ ଶମ୍ଭୋ, ଲୋକହିତ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବସ, ସନ୍ନିଧାନ ହେଉ।

Verse 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

ଭଗବାନ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। ସେତେବେଳୁ ସେ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ପାପସଂଘ ଦୂର ହୁଏ।

Verse 9

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଗୋପାରେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଗୋଦାନ କରାଏ, ସେ ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣସହିତ ଯୋଗ୍ୟ ଧେନୁ ଦାନ କରୁ।

Verse 10

सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्

ବଛଡ଼ାସହିତ ଯୁବତୀ ଶୁଭ୍ର, ବହୁକ୍ଷୀରଦାୟିନୀ ଓ ବସ୍ତ୍ରସହିତ ଧେନୁକୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 11

सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे

ସମସ୍ତ ମାସରେ—ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—ପରମ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟପରାୟଣ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 12

विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्

ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦାନ କରେ ଓ ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କରେ—ସେ ଦୁହେଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ; ଦର୍ଶକ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ପାତ୍ର ହୁଏ।

Verse 13

पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏକମାତ୍ର ପିଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 14

भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଦିନେଦିନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଫାଟିଥିବା ପାତ୍ରର ଜଳ ପରି ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते

ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ବୃଷଭକୁ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗରୂପେ ମୁକ୍ତ କରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ତାତ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ବୃଷଭକୁ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ କଲେ ଯେ ଫଳ ହୁଏ, ତାହା ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି; ହେ ଧର୍ମନନ୍ଦନ, ଶୁଣ।

Verse 18

कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

ହେ ନରାଧିପ, କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଇ, ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ—

Verse 19

वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः

ହର (ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ବୃଷଭକୁ ଦାନରୂପେ ମୁକ୍ତ କରାଇବା ଉଚିତ। ଏବଂ ସେହି ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ଚାରିଟି ଶୁଭ ବତ୍ସିକା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 20

दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः

ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରି—ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 21

वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते

ହେ ନରାଧିପ, ବୃଷଭର ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିବଲୋକରେ ମହିମାସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 22

शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले

ଶିବଲୋକରେ ବସି ସାରି, ଯେତେବେଳେ ସେ ପୁଣି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେତେବେଳେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମହାନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

Verse 23

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे

ସେ ନିରୋଗୀ, ରୂପବାନ, ବିଦ୍ୟାସମୃଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଶୁଚି ହୁଏ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମୁଁ ଗୋପାରେଶ୍ୱରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି—ଗୋଦେହରୁ ପ୍ରକଟିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅଛି।

Verse 73

। अध्याय

॥ ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ॥