
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଶକ୍ରତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି, ଯାହା ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କାରଣକଥାରେ ସ୍ଥାପିତ—ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର (ଶକ୍ର) ଏଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ତୀବ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଘୋର ତପ କରିଥିଲେ; ପ୍ରସନ୍ନ ଉମାପତି ତାଙ୍କୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ, ରାଜସମୃଦ୍ଧି ଓ ଦାନବଜୟ ଶକ୍ତି ଭଳି ବର ଦେଲେ। ପରେ ବିଧି ଦିଆଯାଏ—କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଉପବାସ-ବ୍ରତ କଲେ ପାପମୋଚନ ହୁଏ, ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ, ଅପଶକୁନ ଓ ଗ୍ରହ-ଶାକିନୀ ଆଦି ଉପଦ୍ରବ ଶମିତ ହୁଏ। ଶକ୍ରେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ ଜନ୍ମାର୍ଜିତ ଦୋଷ ନାଶ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧିର ଆଶ୍ୱାସ ମିଳେ। ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକାମୀ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦାନବିଧି—ବିଶେଷତଃ ସତ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋଦାନ (କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟ ବହନପଶୁ) ଭକ୍ତିରେ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ତୀର୍ଥଫଳ ସଂକ୍ଷେପରେ ଘୋଷଣା କରି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्परं पुण्यं नर्मदादक्षिणे तटे । शक्रतीर्थं सुविख्यातमशेषाघविनाशनम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ।
Verse 2
पुरा शक्रेण तत्रैव तपो वै दुरतिक्रमम् । प्रारब्धं परया भक्त्या देवं प्रति महेश्वरम्
ପୁରାକାଳରେ ଶକ୍ର ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ପରମ ଭକ୍ତି ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
Verse 3
ततः संतोषितो देव उमापतिर्नराधिप । देवेन्द्रत्वं वरं राज्यं दानवानां वधं ददौ
ହେ ନରାଧିପ! ସେଇ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଉମାପତି ଦେବ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରତ୍ୱର ବର, ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଏବଂ ଦାନବବଧର ଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ।
Verse 4
लब्धं शक्रेण नृपते नर्मदातीर्थभावतः । ततः पुण्यतमं तीर्थं संजातं वसुधातले
ହେ ନୃପତେ! ନର୍ମଦା-ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାବରୁ ଶକ୍ର ଏହା ସବୁ ଲାଭ କଲେ; ତେଣୁ ପୃଥିବୀତଳେ ସେ ସ୍ଥାନ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ହେଲା।
Verse 5
कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे त्रयोदशीम् । उपोष्य वै नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ଯେ ନର ଭକ୍ତିସହ ଉପବାସ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 6
दुःस्वप्नसम्भवैः पापैर्दुर्निमित्तसमुद्भवैः । ग्रहशाकिनिसम्भूतैर्मुच्यते पाण्डुनन्दन
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନଜନିତ, ଦୁର୍ନିମିତ୍ତଜନିତ ଏବଂ ଗ୍ରହ ଓ ଶାକିନୀଜନିତ ପାପରୁ ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 7
शक्रेश्वरं नृपश्रेष्ठ ये प्रपश्यन्ति भक्तितः । तेषां जन्मकृतं पापं नश्यते नात्र संशयः
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେମାନେ ଭକ୍ତିସହ ଶକ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରର ପାପ ନଶିଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 8
अगम्यागमने चैव अवाह्ये चैव वाहिते । स्वामिमित्रविघाते यन्नश्यते नात्र संशयः
ଅଗମ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା, ବହନଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଏମିତି ବସ୍ତୁ ବହନ କରିବା, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ମିତ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରୁ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 9
गोप्रदानं प्रकर्तव्यं शुभं ब्राह्मणपुंगवे । धुर्यं वा दापयेत्तस्मिन् सर्वाङ्गरुचिरं नृप
ହେ ନୃପ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗବଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ଜୁଆରେ ଯୋଡ଼ା ଧୁର୍ୟ ବଳଦକୁ ଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 10
दातव्यं परया भक्त्या स्वर्गे वासमभीप्सता । एतत्ते सर्वमाख्यातं शक्रेश्वरफलं नृप
ଯେ ସ୍ୱର୍ଗବାସ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନୃପ, ଶକ୍ରେଶ୍ୱରର ସମସ୍ତ ଫଳ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
Verse 61
। अध्याय
“ଅଧ୍ୟାୟ” — ପାଣ୍ଡୁଲିପି ପରମ୍ପରାରେ ଅଧ୍ୟାୟ/ଖଣ୍ଡ ସୀମା ସୂଚକ ଚିହ୍ନ।