Adhyaya 40

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो दैत्यो लोकेषु विश्रुतः

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ କରଞ୍ଜେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଭାଗ ଦୈତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । योऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः । कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ମହାତପସ୍ୱୀ କାହାର ପୁତ୍ର? କିପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଏବଂ କେଉଁ କାଳରେ ଏହା ଘଟିଲା? ହେ ଦ୍ୱିଜ, କହନ୍ତୁ।

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ପୁରାତନ କୃତଯୁଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ‘ମରୀଚି’ ନାମକ ମହର୍ଷି ଥିଲେ।

Verse 4

तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ । पुत्रोऽथ मानसो जातः साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः

ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସେହି ତପସ୍ୟାର ମହାରାଶିରୁ, ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ତାଙ୍କର ଏକ ମାନସପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲା—ଯେନ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମା ହେଉ।

Verse 5

क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचमथार्जवम् । मरीचेश्च गुणा ह्येते सन्ति तस्य च भारत

କ୍ଷମା, ଦମ, ଦୟା, ଦାନ, ସତ୍ୟ, ଶୌଚ ଓ ଆର୍ଜବ—ଏହିମାନେ ମରୀଚିଙ୍କ ଗୁଣ; ହେ ଭାରତ, ସେଗୁଣ ତାଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 6

एवं गुणगणाकीर्णं कश्यपं द्विजसत्तमम् । ज्ञात्वा प्रजापतिर्दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ

ଏପରି ଗୁଣଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜାଣି, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବିବାହାର୍ଥେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 7

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव तथाप्येवं दशापराः । यासां पुत्राश्च संजाताः पौत्राश्च भरतर्षभ

ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ ଏବଂ ଏହିପରି ଆଉ ଦଶଜଣ—ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 8

अदितिर्जनयामास पुत्रानिन्द्रपुरोगमान् । जातास्तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः

ଅଦିତି ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ହେ ମହାବାହୋ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଥିଲେ।

Verse 9

यैस्तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत् । तथान्यस्य महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत

ଯେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ମହାନ ତ୍ରିଲୋକ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା; ଏବଂ ଅନ୍ୟ (ପତ୍ନୀ)ଠାରୁ ଦନୁଙ୍କ ଏକ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 10

सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः । बाल एव महाभाग चचार स महत्तपः

ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେ ‘କରଞ୍ଜ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ହେ ମହାଭାଗ, ବାଳକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତପ କଲେ।

Verse 11

नर्मदातटमाश्रित्य चातिघोरमनुत्तमम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च कृच्छ्रचान्द्रायणं नृप

ହେ ନୃପ, ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ଅତିଘୋର ଓ ଅନୁତ୍ତମ ‘କୃଚ୍ଛ୍ର-ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ’ ବ୍ରତକୁ ଦିବ୍ୟ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କଲେ।

Verse 12

शाकमूलफलाहारः स्नानहोमपरायणः । ततस्तुष्टो महादेव उमया सहितः किल

ସେ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଆହାର କରି, ସ୍ନାନବିଧି ଓ ହୋମରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ତପ କଲେ। ତାପରେ, କୁହାଯାଏ, ଉମାସହିତ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 13

वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः । भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ

ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ପ୍ରଭୁ ବର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ—“ହେ କରଞ୍ଜ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ହେ ଅନଘ, ମୁଁ ତୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ।”

Verse 14

वरं वृणीष्व ते दद्मि ह्यमरत्वमृते मम

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ବର ଚୟନ କର; ମୁଁ ତୋତେ ଦେବି—କିନ୍ତୁ ଅମରତ୍ୱ ବ୍ୟତୀତ, ସେ ମୋ ଦାନର ସୀମାର ପରେ।”

Verse 15

करञ्ज उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । तर्हि पुत्राश्च पौत्राश्च सन्तु मे धर्मवत्सलाः

କରଞ୍ଜ କହିଲା—ହେ ମହାଦେବ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଥାଏ, ତେବେ ମୋର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 16

तथेत्युक्त्वा महादेव उमया सहितस्तदा । वृषारूढो गणैः सार्द्धं तत्रैवान्तरधीयत

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ଉମାସହିତ ମହାଦେବ ସେତେବେଳେ ବୃଷଭାରୂଢ ହୋଇ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 17

गते चादर्शनं देवे सोऽपि दैत्यो मुदान्वितः । स्वनाम्नात्र महादेवं स्थापयित्वा ययौ गृहम्

ଦେବ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ସେ ଦୈତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ନିଜ ନାମରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପରେ ଘରକୁ ଗଲା।

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । स्नानमात्रानरस्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ହେଲା; ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 20

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति

ହେ ନରାଧିପ! ଯେ ତୀର୍ଥରେ ଉପବାସ କରେ, ତାହାର ଗତି ଅନିବର୍ତ୍ୟ; ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 21

अथवाग्निजले प्राणान्यस्त्यजेद्धर्मनन्दन । अयुतद्वितयं वस्ते वर्षाणां शिवमन्दिरे

ଅଥବା, ହେ ଧର୍ମନନ୍ଦନ! ଯେ ଅଗ୍ନିରେ କିମ୍ବା ଜଳରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶିବଧାମରେ କୋଡ଼ିଏ ହଜାର ବର୍ଷ ବସେ।

Verse 22

ततश्चैव क्षये जाते जायते विमले कुले । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

ତାପରେ କ୍ଷୟ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ସେ ନିର୍ମଳ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଏ—ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ।

Verse 23

राजा वा राजतुल्यो वा जीवेच्च शरदः शतम् । पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः

ସେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜସମ ହୁଏ ଏବଂ ଶତ ଶରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ; ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ ଓ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

एवं ते सर्वमाख्यातं पृष्टं यद्यत्त्वयानघ । तीर्थस्य तु फलं तस्य स्नानदानेषु भारत

ହେ ଅନଘ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ହେ ଭାରତ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 25

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପାପହର, ମଙ୍ଗଳପ୍ରଦ ଏବଂ ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନନାଶକ ଅଟେ। ଯେ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଯେ ଶୁଣନ୍ତି—ଦୁହେଁ ପରମ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 26

यस्तु श्रावयते श्राद्धे पठेत्पितृपरायणः । अक्षयं जायते पुण्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ଯେ ପିତୃପରାୟଣ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଏହାକୁ ଶୁଣାଏ କିମ୍ବା ନିଜେ ପଢ଼େ, ତାହାର ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମେ—ଏପରି ଶଙ୍କର (ଶିବ) କହିଲେ।

Verse 40

। अध्याय

ଏଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।