Adhyaya 4

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽर्णवात्समुत्तीर्य त्रिकूटशिखरे स्थितम् । महाकनकवर्णाभे नानावर्णशिलाचिते

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉପରେ ଉଠି, ମୁଁ ତ୍ରିକୂଟ ଶିଖରରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେ ମହାସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ, ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ଶିଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 2

महाशृङ्गे समासीनं रुद्रकोटिसमन्वितम् । महादेवं महात्मानमीशानमजमव्ययम्

ମହାଶୃଙ୍ଗରେ ଆସୀନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ସେ କୋଟି କୋଟି ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ। ସେ ମହାତ୍ମା ଈଶାନ—ଅଜ, ଅବ୍ୟୟ।

Verse 3

सर्वभूतमयं तात मनुना सह सुव्रत । भूयो ववन्दे चरणौ सर्वदेवनमस्कृतौ

ହେ ତାତ, ହେ ସୁବ୍ରତ! ମନୁଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ସେଇ ଚରଣଦ୍ୱୟକୁ ବନ୍ଦନା କଲି—ଯିଏ ସର୍ବଭୂତମୟ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 4

। अध्याय

‘ଅଧ୍ୟାୟ’—ଏହା କେବଳ ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ, ଅଧ୍ୟାୟର ସୂଚକମାତ୍ର।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । एतच्छ्रुत्वा तु मे तात परं कौतूहलं हृदि । जातं तत्कथयस्वेति शृण्वतः सह बान्धवैः

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ତାତ! ଏହା ଶୁଣି ମୋ ହୃଦୟରେ ପରମ କୌତୁହଳ ଜନ୍ମିଛି। କୃପାକରି ସେଇ କଥା କହନ୍ତୁ; ଆମେ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୁଣୁଛୁ।

Verse 6

का सा पद्मपलाशाक्षी तमोभूते महार्णवे । योगिवद्भ्रमते नित्यं रुद्रजां स्वां च याब्रवीत्

ସେ କିଏ ସେଇ ପଦ୍ମପଲାଶ-ନୟନୀ କନ୍ୟା, ଯେ ତମୋମୟ ହୋଇଥିବା ମହାର୍ଣ୍ଣବରେ ଯୋଗିନୀ ପରି ନିତ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରେ, ଏବଂ ନିଜକୁ ‘ମୁଁ ରୁଦ୍ରଜା’ ବୋଲି କହେ?

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतमेव मया प्रश्नं पुरा पृष्टो मनुः स्वयम् । तदेव तेऽद्य वक्ष्यामि अबलायाः समुद्भवम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂ ମନୁଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି। ସେଇ କଥା ଆଜି ତୁମକୁ କହୁଛି—ସେଇ ଅବଳା କନ୍ୟାର ଉଦ୍ଭବ।

Verse 8

व्यतीतायां निशायां तु ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । ततः प्रभाते विमले सृज्यमानेषु जन्तुषु

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରାତ୍ରି ଅତୀତ ହେଲାପରେ, ତାପରେ ନିର୍ମଳ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରଭାତେ—ସୃଷ୍ଟିକାଳେ ଜୀବମାନେ ସୃଜିତ ହେଉଥିବାବେଳେ—

Verse 9

मनुं प्रणम्य शिरसा पृच्छाम्येतद्युधिष्ठिर । केयं पद्मपलाशाक्षी श्यामा चंद्रनिभानना

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ମୁଁ ଶିର ନମାଇ ମନୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରୁଛି—ଏହି ପଦ୍ମପଲାଶ-ନୟନୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା ନାରୀ କିଏ?

Verse 10

एकार्णवे भ्रमत्येका रुद्रजास्मीति वादिनी । सावित्री वेदमाता च ह्यथवा सा सरस्वती

ସେ ଏକାକି ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ଭ୍ରମଣ କରି ‘ମୁଁ ରୁଦ୍ରଜା’ ବୋଲି କହେ। ସେ କି ବେଦମାତା ସାବିତ୍ରୀ, ନା କି ସେଇ ସରସ୍ୱତୀ?

Verse 11

मन्दाकिनी सरिच्छ्रेष्ठा लक्ष्मीर्वा किमथो उमा । कालरात्रिर्भवेत्साक्षात्प्रकृतिर्वा सुखोचिता

ସେ କି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମନ୍ଦାକିନୀ? କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଅଥବା ଉମା? ସେ କି ସାକ୍ଷାତ୍ କାଳରାତ୍ରି, କିମ୍ବା ସୁଖ-କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରସବକାରିଣୀ ପ୍ରକୃତି?

Verse 12

एतदाचक्ष्व भगवन्का सा ह्यमृतसंभवा । चरत्येकार्णवे घोरे प्रनष्टोरगराक्षसे

ହେ ଭଗବନ୍, ଏହା କହନ୍ତୁ—ଅମୃତସମ୍ଭବା ସେ କିଏ? ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ସେ ବିଚରେ; ସେଠାରେ ଉରଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 13

मनुरुवाच । शृणु वत्स यथान्यायमस्या वक्ष्यामि संभवम् । यया रुद्रसमुद्भूता या चेयं वरवर्णिनी

ମନୁ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ଶୁଣ; ଯଥାନ୍ୟାୟ କ୍ରମରେ ମୁଁ ତାହାର ସମ୍ଭବ କହିବି—ଯେ ରୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 14

पुरा शिवः शान्ततनुश्चचार विपुलं तपः । हितार्थं सर्वलोकानामुमया सह शंकरः

ପୁରା ଶାନ୍ତତନୁ ଶିବ, ଉମାସହିତ ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ବିପୁଳ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 15

ऋक्षशैलं समारुह्य तपस्तेपे सुदारुणम् । अदृश्यः सर्वभूतानां सर्वभूतात्मको वशी

ଋକ୍ଷଶୈଳ ଆରୋହଣ କରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲେ; ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତଥାପି ସର୍ବଭୂତାତ୍ମା, ବଶୀଶ୍ୱର।

Verse 16

तपतस्तस्य देवस्य स्वेदः समभवत्किल । तं गिरिं प्लावयामास स स्वेदो रुद्रसंभवः

ସେଇ ଦେବ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ରୁଦ୍ରସମ୍ଭବ ସେ ସ୍ୱେଦ ପର୍ବତକୁ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ଲାବିତ କଲା।

Verse 17

तस्मादासीत्समुद्भूता महापुण्या सरिद्वरा । या सा त्वयार्णवे दृष्टा पद्मपत्रायतेक्षणा

ସେଠାରୁ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ତୁମେ ସମୁଦ୍ରରେ ଯାହାକୁ ଦେଖିଥିଲ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଦୀର୍ଘ ନୟନବତୀ।

Verse 18

स्त्रीरूपं समवस्थाय रुद्रमाराधयत्पुरा । आद्ये कृतयुगे तस्मिन्समानामयुतं नृप

ହେ ନୃପ! ସେଇ ଆଦ୍ୟ କୃତୟୁଗରେ ସେ ପୂର୍ବେ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲା; ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲା।

Verse 19

ततस्तुष्टो महादेव उमया सह शंकरः । ब्रूहि त्वं तु महाभागे यत्ते मनसि वर्तते

ତେବେ ଉମାସହିତ ମହାଦେବ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ହେ ମହାଭାଗେ! ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହା କହ।”

Verse 20

सरिदुवाच । प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे । प्रसादात्तव देवेश अक्षयाहं भवे प्रभो

ନଦୀ କହିଲା—“ହେ ଦେବେଶ! ପ୍ରଳୟ ଆସି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ରହିବି।”

Verse 21

सरित्सु सागरेष्वेव पर्वतेषु क्षयिष्वपि । तव प्रसादाद्देवेश पुण्या क्षय्या भवे प्रभो

ହେ ଦେବେଶ ପ୍ରଭୁ! ନଦୀ, ସାଗର ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ପୁଣ୍ୟବତୀ ରହି ପାପକ୍ଷୟକାରିଣୀ ହେଉ।

Verse 22

पापोपपातकैर्युक्ता महापातकिनोऽपि ये । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यो भक्त्या स्नात्वा तु शंकर

ହେ ଶଙ୍କର! ପାପ ଓ ଉପପାତକରେ ଯୁକ୍ତ, ମହାପାତକୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 23

उत्तरे जाह्नवीदेशे महापातकनाशिनी । भवामि दक्षिणे मार्गे यद्येवं सुरपूजिता

ଉତ୍ତରେ ଜାହ୍ନବୀଦେଶେ ସେ ‘ମହାପାତକନାଶିନୀ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏଭଳି ଦେବମାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଲେ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଉ।

Verse 24

स्वर्गादागम्य गंगेति यथा ख्याता क्षितौ विभो । तथा दक्षिणगङ्गेति भवेयं त्रिदशेश्वर

ହେ ବିଭୋ! ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତରି ସେ ଯେପରି ପୃଥିବୀରେ ‘ଗଙ୍ଗା’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସେପରି ହେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର, ମୁଁ ‘ଦକ୍ଷିଣଗଙ୍ଗା’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ ହେଉ।

Verse 25

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा यल्लभते फलम् । तत्फलं लभते मर्त्यो भक्त्या स्नात्वा महेश्वर

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 26

ब्रह्महत्यादिकं पापं यदास्ते संचितं क्वचित् । मासमात्रेण तद्देव क्षयं यात्ववगाहनात्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ଯେ କୌଣସି ପାପ କେଉଁଠି ସଞ୍ଚିତ ଥାଉ, ହେ ଦେବ! ଏଠାରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ) କଲେ ତାହା କେବଳ ଏକ ମାସରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 27

यत्फलं सर्ववेदेषु सर्वयज्ञेषु शंकर । अवगाहेन तत्सर्वं भवत्विति मतिर्मम

ହେ ଶଙ୍କର! ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ଫଳ ଅଛି, ସେ ସବୁ ଏଠାରେ ଅବଗାହନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଲଭ୍ୟ ହେଉ—ଏହି ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ।

Verse 28

सर्वदानोपवासेषु सर्वतीर्थावगाहने । तत्फलं मम तोयेन जायतामिति शंकर

ହେ ଶଙ୍କର! ସମସ୍ତ ଦାନ-ଉପବାସ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନର ଯେ ଫଳ, ସେ ଫଳ ମୋର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଉ।

Verse 29

मम तीरे नरा ये तु अर्चयन्ति महेश्वरम् । ते गतास्तव लोकं स्युरेतदेव भवेच्छिव

ହେ ଶିବ! ମୋ ତୀରରେ ଯେ ନରମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହତ୍ୟାଗ ପରେ ତୁମ ଲୋକକୁ ପାଉନ୍ତୁ—ଏହିପରି ହେଉ।

Verse 30

मम कूले महेशान उमया सह दैवतैः । वस नित्यं जगन्नाथ एष एव वरो मम

ହେ ମହେଶାନ! ଉମା ସହ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋ କୂଳରେ ନିତ୍ୟ ବାସ କର। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ଏହିଏ ମୋର ବର।

Verse 31

सुकर्मा वा विकर्मा वा शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः । मृतो जन्तुर्मम जले गच्छतादमरावतीम्

ସୁକର୍ମ କରିଥାଉ କି ବିକର୍ମ—ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଉ—ମୋ ଜଳରେ ଯେ ପ୍ରାଣୀ ଦେହତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଅମରାବତୀକୁ ଯାଉ।

Verse 32

त्रिषु लोकेषु विख्याता महापातकनाशिनी । भवामि देवदेवेश प्रसन्नो यदि मन्यसे

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଯଦି ଏହାକୁ ଯୁକ୍ତ ମନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ମହାପାତକନାଶିନୀ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଉ।

Verse 33

एतांश्चान्यान्वरान्दिव्यान्प्रार्थितो नृपसत्तम । नर्मदया ततः प्राह प्रसन्नो वृषवाहनः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ନର୍ମଦା ଏହି ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରୁ, ପ୍ରସନ୍ନ ବୃଷବାହନ (ଶିବ) ତେବେ କହିଲେ।

Verse 34

श्रीमहेश उवाच । एवं भवतु कल्याणि यत्त्वयोक्तमनिन्दिते । नान्या वरार्हा लोकेषु मुक्त्वा त्वां कमलेक्षणे

ଶ୍ରୀ ମହେଶ କହିଲେ—ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ! ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେହିପରି ହେଉ। ହେ କମଳନୟନେ! ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ବରାର୍ହ ନୁହେଁ।

Verse 35

यदैव मम देहात्त्वं समुद्भूता वरानने । तदैव सर्वपापानां मोचिनी त्वं न संशयः

ହେ ବରାନନେ! ଯେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୋ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ତୁମେ ସର୍ବ ପାପମୋଚିନୀ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 36

कल्पक्षयकरे काले काले घोरे विशेषतः । उत्तरं कूलमाश्रित्य निवसन्ति च ये नराः

କଳ୍ପକ୍ଷୟକାରୀ କାଳରେ, ବିଶେଷତଃ ଘୋର ସମୟରେ, ଯେ ଲୋକେ ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 37

अपि कीटपतङ्गाश्च वृक्षगुल्मलतादयः । आ देहपतनाद्देवि तेऽपि यास्यन्ति सद्गतिम्

ହେ ଦେବି! କୀଟପତଙ୍ଗ, ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ବୃକ୍ଷ, ଗୁଲ୍ମ, ଲତା ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ—ଦେହପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦ୍ଗତି ପାଇବେ।

Verse 38

दक्षिणं कूलमाश्रित्य ये द्विजा धर्मवत्सलाः । आ मृत्योर्निवसिष्यन्ति ते गताः पितृमन्दिरे

ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସିବେ; ପରେ ପିତୃମନ୍ଦିର (ପିତୃଲୋକ)କୁ ଯିବେ।

Verse 39

अहं हि तव वाक्येन कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । त्वत्तीरे निवसिष्यामि सदैव ह्युमया समम्

ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ବାକ୍ୟରେ—କୌଣସି ବିଶେଷ କାରଣାର୍ଥେ—ମୁଁ ତୁମ ତୀରରେ ସଦା ଉମାଦେବୀ ସହିତ ବସିବି।

Verse 40

एवं देवि महादेवि एवमेव न संशयः । ब्रह्मेन्द्रचन्द्रवरुणैः साध्यैश्च सह विष्णुना

ଏହିପରି ହେ ଦେବି, ହେ ମହାଦେବି—ଠିକ୍ ଏହିପରି, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ସାଧ୍ୟଗଣ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ।

Verse 41

उत्तरे देवि ते कूले वसिष्यन्ति ममाज्ञया । दक्षिणे पितृभिः सार्द्धं तथान्ये सुरसुन्दरि

ହେ ଦେବୀ! ତୁମ ଉତ୍ତର ତଟରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ବସିବେ; ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ନିବାସ କରିବେ।

Verse 42

वसिष्यन्ति मया सार्द्धमेष ते वर उत्तमः । गच्छ गच्छ महाभागे मर्त्यान्पापाद्विमोचय

ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ନିବାସ କରିବେ—ଏହା ତୁମର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବର। ଯାଅ, ଯାଅ, ହେ ମହାଭାଗେ, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କର।

Verse 43

सहिता ऋषिसंघैश्च तथा सिद्धसुरासुरैः । एवमुक्ता महादेव उमया सहितो विभुः

ଋଷିସଂଘମାନଙ୍କ ସହ, ତଥା ସିଦ୍ଧ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ—ଏଭଳି ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ—ଉମାସହିତ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ମହାଦେବ ବିଭୁ ଥିଲେ।

Verse 44

वन्द्यमानोऽथ मनुना मया चादर्शनं गतः । तेन चैषा महापुण्या महापातकनाशिनी

ତାପରେ ମନୁ ଓ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ-ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାହାର ଫଳରେ ଏହି (ନଦୀ) ମହାପୁଣ୍ୟା ଓ ମହାପାତକନାଶିନୀ ହେଲା।

Verse 45

कथिता पृच्छ्यते या ते मा ते भवतु विस्मयः । एषा गंगा महापुण्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता

ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁଣି ପଚାରୁଛ—ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବା ନାହିଁ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ମହାପୁଣ୍ୟା, ତିନି ଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ।

Verse 46

दशाभिः पञ्चभिः स्रोतैः प्लावयन्ती दिशो दश । शोणो महानदश्चैव नर्मदा सुरसा कृता

ପନ୍ଦରଟି ସ୍ରୋତରେ ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପ୍ଲାବିତ କରନ୍ତି। ଶୋଣ, ମହାନଦା ଏବଂ ନର୍ମଦା ମଧ୍ୟ ‘ସୁରସା’—ଦେବପାବିତ—କରାଗଲା।

Verse 47

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च । तमसा विदिशा चैव करभा यमुना तथा

ମନ୍ଦାକିନୀ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ଚିତ୍ରକୂଟା; ତଥା ତମସା, ବିଦିଶା, କରଭା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟ।

Verse 48

चित्रोत्पला विपाशा च रञ्जना वालुवाहिनी । ऋक्षपादप्रसूतास्ताः सर्वा वै रुद्रसंभवाः

ଚିତ୍ରୋତ୍ପଲା, ବିପାଶା, ରଞ୍ଜନା ଓ ବାଲୁବାହିନୀ—ଏହି ନଦୀମାନେ ଋକ୍ଷପାଦ-ପ୍ରସୂତ; ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରସମ୍ଭବ।

Verse 49

सर्वपापहराः पुण्याः सर्वमंगलदाः शिवाः । इत्येतैर्नामभिर्दिव्यैः स्तूयते वेदपारगैः

ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟମୟ, ସର୍ବପାପହର, ସର୍ବମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ ଏବଂ ଶିବସ୍ୱରୂପା; ଏହି ଦିବ୍ୟ ନାମମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଦପାରଗମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 50

पुराणज्ञैर्महाभागैराज्यपैः सोमपैस्तथा । इत्येतत्सर्वमाख्यातं महाभाग्यं नरोत्तम

ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଭାଗ୍ୟ ପୁରାଣଜ୍ଞ ମହାଭାଗମାନେ, ଘୃତାହୁତି ଦାତାମାନେ ଏବଂ ସୋମପାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

Verse 51

मनुनोक्तं पुरा मह्यममृतायाः समुद्भवम् । पुण्यं पवित्रमतुलं रुद्रोद्गीतमिदं शुभम्

ପୂର୍ବେ ମନୁ ମୋତେ ଅମୃତାଠାରୁ ତାହାର ଉଦ୍ଭବ କଥା କହିଥିଲେ—ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ପବିତ୍ର, ଅତୁଳ ଓ ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନ, ଯାହା ରୁଦ୍ର ଗୀତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 52

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति भक्त्या शृण्वन्ति येऽपि च । प्रातरुत्थाय नामानि दश पञ्च च भारत

ଯେ ନରମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ ଏବଂ ଯେମାନେ ଶୁଣିବେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି, ହେ ଭାରତ, ପନ୍ଦରଟି ନାମ ଜପ କରି,

Verse 53

ते नराः सकलं पुण्यं लभिष्यन्त्यवगाहजम् । विमानेनार्कवर्णेन घण्टाशतनिनादिना

ସେ ନରମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନଜନିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶତ ଘଣ୍ଟାର ନିନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ବିମାନରେ (ପ୍ରୟାଣ କରିବେ)।

Verse 54

त्यक्त्वा मानुष्यकं भावं यास्यन्ति परमां गतिम्

ମାନବୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।