Adhyaya 37

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र देवतीर्थमनुत्तमम् । येन देवास्त्रयस्त्रिंशत्स्नात्वा सिद्धिं परां गताः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ଦେବତା ସ୍ନାନ କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं तात सुराः सर्वे दानवैर्बलवत्तरैः । निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ତାତ! ଅଧିକ ବଳବାନ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କିପରି ପରାଜିତ କଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି କିପରି ଲଭିଲେ?

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धेऽतिबलवत्तरैः । इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପ! ପୂର୍ବେ ଅତିବଳବାନ ଓ ଉଗ୍ର ଦୈତ୍ୟଗଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଗଣ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।

Verse 4

हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् । विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर्जर्जरीकृताः

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଯାନବାହନର ପ୍ରବଳ ଧାରାରେ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ପ୍ରହାରେ ଜର୍ଜରିତ ହୋଇ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ପଥ ଧରି ପଳାଇଲେ।

Verse 5

जम्भशुम्भैश्च कूष्माण्डकुहकादिभिः । वेपमानार्दिताः सर्वे ब्रह्माणमुपतस्थिरे

ଜମ୍ଭ, ଶୁମ୍ଭ ଏବଂ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ, କୁହକ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶରଣ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 6

प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । तदा विज्ञापयामासुर्देवा वह्निपुरोगमाः

ପରମେଷ୍ଠି ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ତେବେ ନିଜ ନିବେଦନ ଜଣାଇଲେ।

Verse 7

पश्य पश्य महाभाग दानवैः शकलीकृताः । वियोजिताः पुत्रदारैस्त्वामेव शरणं गताः

ଦେଖ, ଦେଖ, ହେ ମହାଭାଗ! ଦାନବମାନେ ଆମକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି; ପୁତ୍ର-ଦାରାରୁ ବିୟୋଗ ପାଇ ଆମେ କେବଳ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 8

परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह । नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर

ହେ ଦେବେଶ, ସର୍ବଲୋକପିତାମହ! ଆମକୁ ପରିତ୍ରାଣ କର; ହେ ସୁରେଶାନ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । दानवानां विघातार्थं नर्मदातटमास्थिताः । तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଦାନବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ନର୍ମଦା-ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ। ସ୍ୱସ୍ଥ ରହି ଦୃଢ଼ଭାବେ ତପ କର; ତପ ହିଁ ପରମ ବଳ।

Verse 10

नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया । विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्

ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ—ନ ମନ୍ତ୍ର, ନ କ୍ରିୟା; ରେବା (ନର୍ମଦା)ର ପୁଣ୍ୟଜଳ ବିନା, ଯାହା ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକର।

Verse 11

दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च । एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर्मम

ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ରୋଗ, ମୃତ୍ୟୁ, ବନ୍ଧନ ଓ ନାନା ବିପତ୍ତି—ଏସବୁ ପାପର ଫଳ; ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ମତ।

Verse 12

एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् । तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः

ଏହା ଜାଣି ପରେ କଠିନ ତପ କର। ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଗାମୀ କରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କଲେ।

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । नर्मदामागताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସତ୍ୟବଚନ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଗାମୀ କରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନର୍ମଦା ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

Verse 14

चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् । तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्

ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିପୁଳ ତପ କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ‘ଦେବତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଅନୁତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 15

गीयते त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम् । तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः

ସେଇ ତୀର୍ଥ ତ୍ରିଲୋକରେ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକାରୀ ବୋଲି ଗାୟିତ ହୁଏ। ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇ ବିଧିମତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମ କରେ—

Verse 16

स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् । यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ସେ ଭକ୍ତିରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମୁକ୍ତାସଦୃଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ଯେ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ହେ ନରାଧିପ—

Verse 17

स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप । तत्र देवशिला रम्या महापुण्यविवर्धिनी

ସେ, ହେ ନୃପ, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣସେବାର ଫଳ ସମାନ ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ସେଠାରେ ରମ୍ୟ ‘ଦେବଶିଳା’ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ।

Verse 18

संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्यादक्षया गतिः । अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ସନ୍ନ୍ୟାସଭାବରେ ଯେମାନେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଗତି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କରେ, ହେ ନରାଧିପ—

Verse 19

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवम् । एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्

ସେ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ। ଏହିପରି ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ (ଫଳଦାୟକ ହୁଏ)।

Verse 20

सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि तत्र तीर्थेऽक्षयं भवेत् । एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत

ସେହି ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ହେଉ କି ପାପ—ତାହାର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ହେ ଭାରତ, ଏହାର ବିଧି ଓ ଉତ୍ପତ୍ତିବୃତ୍ତାନ୍ତ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।

Verse 21

देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता । पठन्ति ये पापहरं सर्वदुःखविमोचनम्

ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଦେବତୀର୍ଥର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଯେ ପଢ଼ନ୍ତି—ସେ ପାଠ ପାପହର ଓ ସର୍ବଦୁଃଖବିମୋଚକ ହୁଏ।

Verse 22

देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते

ଦେବତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ଚରିତ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା ଲୋକେ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 37

। अध्याय

“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି କିମ୍ବା ଶୀର୍ଷକ ସୂଚକ ଚିହ୍ନ।