
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ସୁନା, ରତ୍ନ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଲଭ ବସ୍ତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନାରଦ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମୃଦ୍ଧି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଦାନର ବିବେକ କହନ୍ତି—ମୁନିମାନେ ସଞ୍ଚୟରେ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତିରେ ପୋଷିତ; ତେଣୁ ଦାନ କ୍ଷୀଣବୃତ୍ତି ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ। ତାପରେ ରାଣୀ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ନିର୍ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ନାରଦଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ପରେ ସେ ପତିଧର୍ମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି—ବାଣ ହିଁ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଦେବତା; ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତର ସହଚର୍ଯ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତଥାପି ନାରଦାଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି। ନାରଦ ବିଦାୟ ନେଇ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଫିକା ଓ ତେଜହୀନ, ଯେନେ ନାରଦବଚନରେ ମୋହିତ—ଏହା ଋଷି-ସଂବାଦର ପ୍ରଭାବରେ ମନସ୍ଥିତି ଓ ସାମାଜିକ ଫଳ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ବୋଲି ସୂଚାଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत् । प्रसादं कुरु विप्रेन्द्र गृह्ण दानं यथेप्सितम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଣୀ କହିଲା: “ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଯଥେଚ୍ଛ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର।”
Verse 2
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च । तत्ते दारयामि विप्रेन्द्र यच्चान्यदपि दुर्लभम्
“ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଣି-ରତ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଦୁର୍ଲଭ, ସେଥି ମଧ୍ୟ।”
Verse 3
राज्ञ्यास्तु वचनं श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत् । अन्येषां दीयतां भद्रे ये द्विजाः क्षीणवृत्तयः
ରାଣୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନାରଦ କହିଲେ— “ଭଦ୍ରେ, ଏହି ଦାନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ; ଯେ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଅ।”
Verse 4
वयं तु सर्वसम्पन्ना भक्तिग्राह्याः सदैव हि । इत्युक्ता सा तदा राज्ञी वेदवेदाङ्गपारगान्
“ଆମେ ତ ସର୍ବସମ୍ପନ୍ନ; ଆମକୁ ସଦା ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।” ଏହା ଶୁଣି ରାଣୀ ସେତେବେଳେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କଲେ।
Verse 5
आहूय ब्राह्मणान्निःस्वान्दातुं समुपचक्रमे । यत्किंचिन्नारदेनोक्तं दानसौभाग्यवर्धनम्
ସେ ନିର୍ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଦାନ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ନାରଦ ଯାହା ଯାହା କହିଥିଲେ— ସୌଭାଗ୍ୟବର୍ଧକ ସେହି ଦାନ— ସବୁ ସେ କରିଲେ।
Verse 6
तेन दानेन मे नित्यं प्रीयेतां हरिशङ्करौ । ततो राज्ञी च सा प्राह नारदं मुनिपुंगवम्
“ସେହି ଦାନଦ୍ୱାରା ହରି ଓ ଶଙ୍କର ନିତ୍ୟ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହା କହି ସେ ରାଣୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 7
राज्ञ्युवाच । दानं दत्तं त्वयोक्तं यद्भर्तृकर्मपरं हि तत् । आजन्मजन्म मे भर्ता भवेद्बाणो द्विजोत्तम
ରାଣୀ କହିଲେ— “ଆପଣ କହିଥିବା ପରି ମୁଁ ଯେ ଦାନ ଦେଇଛି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ-ଧର୍ମ ପାଇଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ବାଣ ହିଁ ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ହେଉନ୍ତୁ।”
Verse 8
नान्यो हि दैवतं तात मुक्त्वा बाणं द्विजोत्तम । तेन सत्येन मे भर्ता जीवेच्च शरदां शतम्
ହେ ତାତ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ବାଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ସେହି ସତ୍ୟବଳେ ମୋର ପତି ଶତ ଶରଦ (ଶତବର୍ଷ) ଜୀବନ୍ତ ରହୁନ୍ତୁ।
Verse 9
नान्यो धर्मो भवेत्स्त्रीणां दैवतं हि पतिर्यथा । तथापि तव वाक्येन दानं दत्तं यथाविधि
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତିକୁ ଦେବତାରୂପେ ଭଜିବା ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ। ତଥାପି ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ମୁଁ ଯଥାବିଧି ଦାନ ଦେଇଛି।
Verse 10
स्वकं कर्म करिष्यामो भर्तारं प्रति मानद । ब्रह्मर्षे गच्छ चेदानीं त्वमाशीर्वादः प्रदीयताम्
ହେ ମାନଦ! ଏବେ ଆମେ ଭର୍ତ୍ତା ପ୍ରତି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବୁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏବେ ଆପଣ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 11
तथेति तामनुज्ञाप्य नारदो नृपसत्तम । सर्वासां मानसं हृत्वा अन्यतः कृतमानसः
‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ନାରଦ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ହେ ନୃପସତ୍ତମ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆକର୍ଷି ନିଜ ମନକୁ ସେ ଅନ୍ୟତ୍ର କଲେ।
Verse 12
जगामादर्शनं विप्रः पूज्यमानस्तु खेचरैः । ततो गतमनस्कास्ता भर्तारं प्रति भारत
ବିପ୍ର (ନାରଦ) ଖେଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତା ପ୍ରତି ଫେରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
Verse 13
विवर्णा निष्प्रभा जाता नारदेन विमोहिताः
ନାରଦଙ୍କ ମୋହରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିବର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେଲେ।
Verse 27
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଖଣ୍ଡ/ବିଭାଗ ସୂଚକ ପଦ।