Adhyaya 23

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तत्रैव सङ्गमे राजन्भक्त्या परमया नृप । प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्यास्ते यान्ति परमां गतिम्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ହେ ନୃପ! ସେହି ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 2

संन्यस्तसर्वसंकल्पो यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । अमरेश्वरमासाद्य स स्वर्गे नियतं वसेत्

ଯେ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଳ୍ପ ତ୍ୟାଗ କରି ଅମରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ।

Verse 3

शैलेन्द्रं यः समासाद्य आत्मानं मुञ्चते नरः । विमानेनार्कवर्णेन स गच्छेदमरावतीम्

ଯେ ନର ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ନୀତ ହୋଇ ଅମରାବତୀକୁ ଯାଏ।

Verse 4

नरं पतन्तमालोक्य नगादमरकण्टकात् । ब्रुवन्त्यप्सरसः सर्वा मम भर्ता भवेदिति

ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରୁ ପଡୁଥିବା ନରକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା କହନ୍ତି—‘ଏହି ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ହେଉ’।

Verse 5

समं जलं धर्मविदो वदन्ति सारस्वतं गाङ्गमिति प्रबुद्धाः । तस्योपरिष्टात्प्रवदन्ति तज्ज्ञा रेवाजलं नात्र विचारणास्ति

ଧର୍ମବିଦ୍ମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଗଙ୍ଗାର ଜଳକୁ ସମାନ କହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞମାନେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ରେବା (ନର୍ମଦା) ଜଳକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 6

अनेकविद्याधरकिन्नराद्यैरध्यासितं पुण्यतमाधिवासैः । रेवाजलं धारयतो हि मूर्ध्ना स्थानं सुरेन्द्राधिपतेः समीपे

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକର ନିବାସୀ ବିଦ୍ୟାଧର, କିନ୍ନର ଆଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଯେ ରେବା (ନର୍ମଦା) ଜଳକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଦେବାଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ ସ୍ଥାନ ପାଏ।

Verse 7

नर्मदा सर्वदा सेव्या बहुनोक्तेन किं नृप । यदीच्छेन्न पुनर्द्रष्टुं घोरं संसारसागरम्

ହେ ନୃପ! ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ସଦା ସେବା-ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଅଧିକ କଥାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଯଦି କେହି ପୁଣି କେବେ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର-ସାଗରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁନି।

Verse 8

त्रयाणामपि लोकानां महती पावनी स्मृता । यत्र तत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

ସେ ତିନି ଲୋକ ପାଇଁ ମହା ପାବନୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ତାଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧ ରଖି ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ ଗାଣେଶ୍ୱରୀ ଗତି—ଶିବଗଣମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାପ୍ତି—ହୁଏ।

Verse 9

अनेकयज्ञायतनैर्वृताङ्गी न ह्यत्र किंचिद्यदतीर्थमस्ति । तस्यास्तु तीरे भवता यदुक्तं तपस्विनो वाप्यतपस्विनो वा

ଅନେକ ଯଜ୍ଞସ୍ଥାନଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସେ (ରେବା) ଏମିତି ଯେ ଏଠାରେ ଅତୀର୍ଥ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ତଟ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି—ତପସ୍ବୀ ପାଇଁ ହେଉ କି ଅତପସ୍ବୀ ପାଇଁ—ସେହି କଥା ସତ୍ୟ।

Verse 10

म्रियन्ति ये पापकृतो मनुष्यास्ते स्वर्गमायान्ति यथाऽमरेन्द्राः

ପାପକର୍ମ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ (ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରରେ) ମରିଲେ, ସେମାନେ ଅମରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

एवं तु कपिला चैव विशल्या राजसत्तम । ईश्वरेण पुरा सृष्टा लोकानां हितकाम्यया

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଲୋକମଙ୍ଗଳର ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରଭୁ ପୁରାତନକାଳରେ କପିଳା ଓ ବିଶଲ୍ୟା—ଏହି ଉଭୟଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

Verse 12

तत्र स्नात्वा नरो राजन्सोपवासो जितेन्द्रियः । अश्वमेधस्य महतोऽसंशयं फलमाप्नुयात्

ହେ ରାଜନ୍! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 13

अनाशकं च यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति वै शिवमन्दिरम्

ହେ ନରାଧିପ! ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଅନାଶକ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ଶିବମନ୍ଦିର (ଶିବଧାମ)କୁ ଯାଏ।

Verse 14

पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । विशल्यासङ्गमे स्नात्वा सकृत्तत्फलमश्नुते

ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ବିଶଲ୍ୟା-ସଙ୍ଗମରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 15

एवं पुण्या पवित्रा च कथिता तव भूपते । भूयो मां पृच्छसि च यत्तच्चैव कथयाम्यहम्

ହେ ଭୂପତେ! ଏଭଳି ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଓ ପବିତ୍ର ଏହି ତୀର୍ଥକଥା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ତୁମେ ପୁଣି ଯାହା ପଚାରିବ, ସେହିଟି ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି।

Verse 23

। अध्याय

॥ ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ-ସୂଚନା ॥