Adhyaya 229

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମସଂହିତା-ରୂପ ଏହି ପୁରାଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତିହିଁ କହିଲି; ଯେପରି ଦେବସଭାରେ ବାୟୁ ଶିବପ୍ରୀତି ପାଇଁ ପ୍ରୋକ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे

ନର୍ମଦାର ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅବସାନରେ—ପଦେ ପଦେ—ଷାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସେହିପରି ଷାଠି କୋଟି ପବିତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିଛି।

Verse 3

मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव

ଦେବଦେବଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତା ଶୁଣିଥିଲି, ସେହିଟିକୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କଥାଇଲି।

Verse 4

पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव

ହେ ଭୂପାଳ, ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ପଚାରିଲ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ସଂକ୍ଷେପରେ ସବୁକିଛି ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 5

नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात्सषडङ्गपदक्रमैः

ନର୍ମଦାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଚରିତ ଶୁଣ; ତାହାର ଫଳ ଯେପରି—ଷଡଅଙ୍ଗ ସହିତ ସମସ୍ତ ବେଦକୁ ପଦକ୍ରମରେ ପାଠ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ଏହାର ଶ୍ରବଣରୁ ମିଳେ।

Verse 6

पठितैश्च श्रुतैर्वापि तस्माद्बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्

ଏହା ପଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଫଳ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜମାନଙ୍କ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 7

चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः

ଦେବୀଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣିଲେ ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ—ସମୁଦ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ସମାନ।

Verse 8

सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्

ନର୍ମଦାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ତାଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଆଦି–ମଧ୍ୟ–ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଇଥିବା ଏହି ଶୁଭ ନର୍ମଦାଚରିତ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରେ।

Verse 9

यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः

ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ। ସେ ଶିବଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ରୁଦ୍ରକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଓ ସତ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 10

रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद्धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହି ଧର୍ମୋପାଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 11

देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत

ହେ ଭାରତ! ଦେଶରେ ହେଉ କି ମଣ୍ଡଳରେ, ଗ୍ରାମରେ ହେଉ କି ନଗରରେ, ଘରେ ମଧ୍ୟ—ଯେଉଁଠି ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ସୁସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ…

Verse 12

स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्

ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ, ସେଇ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ। ଲୋକରେ ଏହି ତ୍ରିବିଧ କାରଣ—ଧର୍ମର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଥ।

Verse 13

देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्

ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଏବଂ ସିଦ୍ଧିର ପରମ କାରଣ। ହେ ପାର୍ଥ! ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଏହା କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛି।

Verse 14

दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः

ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷଭାବେ କଥିତ କରାଯାଇଛି।

Verse 15

स्पर्शनाद्दर्शनात्तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात्तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରୁ, ଦର୍ଶନ କରିବାରୁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମହିମା କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଶ୍ରବଣ କରିବାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଗମନ କରେ।

Verse 16

इदं यः शृणुयान्नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्

ଯେ ନିତ୍ୟ ଶିବଭାଷିତ ଏହି ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ।

Verse 17

धनभागी भवेद्वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्

ବୈଶ୍ୟ ଧନଭାଗୀ ହୁଏ, ଶୂଦ୍ର ଧର୍ମର ଭାଗୀ ହୁଏ; ନାରୀ ଶ୍ରବଣ କରି ସୌଭାଗ୍ୟ, ସନ୍ତାନ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଧନ ପାଏ।

Verse 18

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ, ସୁରାପ, ଚୋର ଓ ଗୁରୁତଳ୍ପଗ—ନର୍ମଦାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରିମାତ୍ରେ ସେମାନେ ପାପରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 19

पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

ଧର୍ମଭେଦୀ, କୃତଘ୍ନ, ସ୍ୱାମୀର ବିଶ୍ୱାସଘାତକ, ଗୋଘ୍ନ, ବିଷଦାତା ଏବଂ କନ୍ୟାବିକ୍ରୟକାରକ ମଧ୍ୟ।

Verse 20

एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप

ଏମାନେ କେବଳ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ନୃପ, ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ଲୋକ ସଦା ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି।

Verse 21

पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः

ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଯେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଗୁରୁଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାହାଦ୍ୱାରା ନର୍ମଦା ପୂଜିତା ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ) ମଧ୍ୟ।

Verse 22

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्

ଏହେତୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ—ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ବିଭୂଷଣ ସହ—ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହା ଫଳପ୍ରଦ ଶାସ୍ତ୍ର।

Verse 23

लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने

ଯେ କେହି ସମଗ୍ର ଶୁଭ ନର୍ମଦା-ଚରିତକୁ ଲେଖାଇ, ଏବଂ ତାହାକୁ—ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ—ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କୁ ଦାନ କରେ…

Verse 24

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

ନର୍ମଦାର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳକୁ ସେ ନର ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्

ଏହି ପୁରାଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉକ୍ତ, ମହାପୁଣ୍ୟଫଳପ୍ରଦ—ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, ପୁତ୍ରଦାୟକ, ମଙ୍ଗଳକର, ଯଶପ୍ରଦ ଓ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧକ।

Verse 26

सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ହେ ପାର୍ଥ, ଏହା ସର୍ବପାପହର ଏବଂ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନନାଶକ। ହେ ରାଜନ, ଯେ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଯେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବ ଅଭୀଷ୍ଟ କାମନା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

Verse 27

शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः

ଶାନ୍ତି ହେଉ, ଶିବମୟ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଲୋକମାନେ ନିରାମୟ ରୁହନ୍ତୁ। ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ତି ହେଉ। ଧର୍ମାତ୍ମମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଧର୍ମ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରୁହୁ।

Verse 28

नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा

ନରକାନ୍ତକାରିଣୀ, ତୀର୍ଥସମ୍ପନ୍ନା, ବିଶ୍ୱପାବନୀ ରେବା—ନର୍ମଦା ରୂପେ—ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମ ପାଇଁ ସଦା ଧର୍ମଦାତ୍ରୀ ଓ ଶର୍ମଦାତ୍ରୀ (ଶାନ୍ତି-ସୁଖଦାତ୍ରୀ) ହେଉ।