Adhyaya 222

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे गच्छेत्तिलादं तीर्थमुत्तमम् । तिलप्राशनकृद्यत्र जाबालिः शुद्धिमाप्तवान्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ‘ତିଲାଦ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ତିଳ ପ୍ରାଶନ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଜାବାଳି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 2

पितृमातृपरित्यागी भ्रातुर्भार्याभिलाषकृत् । पुत्रविक्रयकृत्पापश्छलकृद्गुरुणा सह

ସେ ପିତାମାତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲା, ଭାଇର ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି କାମନା କରିଥିଲା, ପୁତ୍ର ବିକ୍ରୟର ପାପ କରିଥିଲା, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଛଳ କରୁଥିଲା।

Verse 3

एवं दोषसमाविष्टो यत्र यत्रापि गच्छति । तत्र तत्रापि धिक्कारं लभते सत्सु भारत । न कोऽपि संगतिं धत्ते तेन सार्द्धं सभास्वपि

ଏଭଳି ଦୋଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲା, ସେଠି ସେଠି, ହେ ଭାରତ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଧିକ୍କାର ହିଁ ପାଉଥିଲା; ସଭାରେ ମଧ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗତି ରଖୁନଥିଲେ।

Verse 4

इति लज्जान्वितो विप्रः काले न महता नृप । चिन्तामवाप महतीमगतिज्ञो हि पावने

ଏଭଳି ଲଜ୍ଜାନ୍ୱିତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ନୃପ, ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ମହା ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲା; କାରଣ ପାବନତା ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ ସେ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ-ମାର୍ଗ ଜାଣୁନଥିଲା।

Verse 5

चकार सर्वतीर्थानि रेवां चाप्यवगाहयत्

ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କଲେ ଏବଂ ପବିତ୍ର ରେବା (ନର୍ମଦା) ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 6

अणिवापान्तमासाद्य दक्षिणे नर्मदातटे । तस्थौ यत्र व्रती पार्थ जाबालिः प्राशयंस्तिलान्

ଅଣିବାପର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚି ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ—ହେ ପାର୍ଥ—ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରତଧାରୀ ଜାବାଲି ତିଳ ପ୍ରାଶନ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ରହିଲେ।

Verse 7

तिलैरेकाशनं कुर्वंस्तथैवैकान्तराशनम् । त्र्यहषड्द्वादशाहाशी पक्षमासाशनस्तथा

ତିଳକୁ ପବିତ୍ର ଆହାର କରି ସେ ଏକାଶନ ଓ ଏକାନ୍ତରାଶନ ନିୟମ ପାଳନ କଲେ; ତଥା ତିନି, ଛଅ, ବାରୋ ଦିନର ଉପବାସ, ଏବଂ ପକ୍ଷ ଓ ମାସବ୍ୟାପୀ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 8

कृच्छ्रचान्द्रायणादीनि व्रतानि च तिलैरपि । तिलादत्वमनुप्राप्तो ह्यब्दद्वासप्ततिं क्रमात्

ତିଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କଲେ; କ୍ରମେ ବାହାତ୍ତର ବର୍ଷରେ ‘ତିଳାତ୍ମ’—ତିଳନିଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା—ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 9

कालेन गच्छता तस्य प्रसन्नोऽभवदीश्वरः । प्रादादिहामुत्रिकीं तु शुद्धिं सालोक्यमात्मकम्

କାଳ ଗତି କରିବା ସହ ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଶୁଦ୍ଧି ଦାନ କଲେ—ଯାହାର ପରିଣତି ସାଲୋକ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବାସ।

Verse 10

तेन स स्थापितो देवः स्वनाम्ना भरतर्षभ । तिलादेश्वरसंज्ञां च प्राप लोकादपि प्रभुः

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଜ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ‘ତିଲାଦେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 11

तदा प्रभृति विख्यातं तीर्थं पापप्रणाशनम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा चतुर्दश्यष्टमीषु च

ସେତେବେଳୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ—ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀରେ—

Verse 12

उपवासपरः पार्थ तथैव हरिवासरे । तिलहोमी तिलोद्वर्ती तिलस्नायी तिलोदकी

ହେ ପାର୍ଥ! ଉପବାସପର ହୋଇ, ବିଶେଷକରି ହରିବାସରେ (ଏକାଦଶୀ), ତିଳଦ୍ୱାରା ହୋମ କର, ତିଳ-ଉବଟନ ଲଗା, ତିଳସହ ସ୍ନାନ କର ଏବଂ ତିଳଜଳରେ କ୍ରିୟା କର।

Verse 13

तिलदाता च भोक्ता च नानापापैः प्रमुच्यते । तिलैरापूरयेल्लिङ्गं तिलतैलेन दीपदः । रुद्रलोकमवाप्नोति पुनात्या सप्तमं कुलम्

ତିଳ ଦାନ କରୁଥିବା ଓ ତିଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା—ଦୁହେଁ—ନାନା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତିଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଆପୂରିତ କରି, ତିଳତେଲର ଦୀପ ଅର୍ପଣ କର; ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପାଏ ଏବଂ ନିଜ କୁଳର ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 14

तिलपिण्डप्रदानेन श्राद्धे नृपतिसत्तम । विकर्मस्थाश्च गच्छन्ति गतिमिष्टां हि पूर्वजाः

ହେ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିଳପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ବିକର୍ମ ହେତୁ ଦୁରବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଇଷ୍ଟ, ଶୁଭ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

स्वर्गलोकस्थिताः श्राद्धैर्ब्राह्मणानां च भोजनैः । अक्षयां तृप्तिमासाद्य मोदन्ते शाश्वतीः समाः

ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ନିବାସୀମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପାଇ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 16

पितुः कुलं मातृकुलं तथा भार्याकुलं नृप । कुलत्रयं समुद्धृत्य स्वर्गं नयति वै नरः

ହେ ନୃପ! ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃକୁଳ, ମାତୃକୁଳ ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁଳ—ଏହି ତିନି କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସ୍ୱର୍ଗପଥେ ନେଇଯାଏ।