
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଲୋଟଣେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ପରମ ଶୈବ ତୀର୍ଥରେ ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ନର୍ମଦାର ପାବନତା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରନ୍ତି—ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ କେଉଁଟି? ଉତ୍ତର ରେବା–ସାଗର ସଙ୍ଗମ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରେ—ସମୁଦ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ରେବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର କଥା ନର୍ମଦାର ପବିତ୍ରତାକୁ ଲିଙ୍ଗୋତ୍ପତ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ସହ ଯୋଡ଼େ। ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କ୍ରମ ଦିଆଯାଇଛି—କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ, ବିଶେଷତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ, ନର୍ମଦାସ୍ନାନ, ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ରାତ୍ରି ଜାଗରଣ ସହ ଲୋଟଣେଶ୍ୱର ପୂଜା, ଏବଂ ପ୍ରାତଃ ସମୁଦ୍ର ଆହ୍ୱାନ ଓ ସ୍ନାନମନ୍ତ୍ର ସହ ସ୍ନାନବିଧି। ସ୍ନାନ ପରେ ‘ଲୋଟଣ/ଲୁଠନ’ ନାମକ ବିଶେଷ ପରୀକ୍ଷା—ଯାତ୍ରୀ ଲୋଟି ନିଜର ପାପକର୍ମ କି ଧର୍ମକର୍ମ ଲକ୍ଷଣ ଜାଣେ; ପରେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଲୋକପାଳ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରି ପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ସଙ୍ଗମସ୍ନାନ ଓ ଲୋଟଣେଶ୍ୱର ପୂଜାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମ ପୁଣ୍ୟ, ଦାନ‑ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମହା ସ୍ୱର୍ଗଫଳ, ଏବଂ ଭକ୍ତିସହ ଶ୍ରବଣ‑ପାଠରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷୋନ୍ମୁଖ ଫଳ କଥିତ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश लोटणेश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपातकनाशनम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ହେ ଧରାଧୀଶ! ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଥିବା ସର୍ବପାତକନାଶକ ଉତ୍ତମ ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
तत्क्षणादेव तत्सर्वं सप्तजन्मार्जितं त्वघम् । नश्यते देवदेवस्य दर्शनादेव तन्नृप
ସେଇ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ, ହେ ନୃପ, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସପ୍ତଜନ୍ମାର୍ଜିତ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ।
Verse 3
बाल्यात्प्रभृति यत्पापं यौवने चापि यत्कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति देवदेवस्य दर्शनात्
ବାଲ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯୌବନରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେ କୌଣସି ପାପ—ସେ ସବୁ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଲୟ ପାଏ।
Verse 4
युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेषु नर्मदाचरितं महत् । त्वया वै कथितं विप्र सकलं पापनाशनम्
ୟୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଭୂତ ନର୍ମଦାର ମହାଚରିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାପନାଶକ ବୋଲି କଥିତ କରିଛନ୍ତି।
Verse 5
यदेकं परमं तीर्थं सर्वतीर्थफलप्रदम् । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं दयां कृत्वा वदाशु मे
ଯେ ଏକ ପରମ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ—ତାହା ସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଦୟା କରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।
Verse 6
ये केचिद्दुर्लभाः प्रश्नास्त्रिषु लोकेषु सत्तम । त्वत्प्रसादेन ते सर्वे श्रुता मे सह बान्धवैः
ହେ ସତ୍ତମ, ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ଲଭ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ମୋ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୁଣିଛି।
Verse 7
एतमेकं परं प्रश्नं सर्वप्रश्नविदां वर । श्रुत्वाहं त्वत्प्रसादेन यत्र यामि सबान्धवः
ଏହା ଏକମାତ୍ର ପରମ ପ୍ରଶ୍ନ, ହେ ସର୍ବପ୍ରଶ୍ନବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ କେଉଁ ଗତି, କେଉଁ ଧାମକୁ ଯିବି?
Verse 8
श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ यस्य ते मतिरीदृशी । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु तस्य ते नास्ति किंचन
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଯାହାର ମତି ଏପରି, ତାହା ପାଇଁ ତ୍ରିଲୋକରେ କିଛିମାତ୍ର ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।
Verse 9
धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं च भरतर्षभ । काले काले च यो वेत्ति कर्तव्यस्तेन धीमता
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ଧୀମାନ୍ କାଳେ କାଳେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ଜାଣେ, ସେଇ ଯଥୋଚିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରେ।
Verse 10
तस्मात्ते सम्प्रवक्ष्यामि प्रश्नस्यास्योत्तरं शुभम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यन्ते भुवि मानवाः
ଏହିହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଶୁଭ ଉତ୍ତର କହୁଛି; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପୃଥିବୀର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 11
नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थमयी शुभा । विशेषः कथितस्तस्या रेवासागरसङ्गमे
ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଶୁଭା ଓ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ; ରେବା-ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ମହିମା କଥିତ ହୋଇଛି।
Verse 12
आगच्छन्तीं नृपश्रेष्ठ दृष्ट्वा रेवां महोदधिः । प्रणम्य च पुनर्देवीं सङ्गमे रेवया सह
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରେବା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ମହୋଦଧି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲା; ପୁନଃ ରେବା ସହିତ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲା।
Verse 13
संचिन्त्य मनसा केयमिति मां वै सरिद्वरा । ज्ञात्वा संचिन्त्य मनसा रेवां लिङ्गोद्भवां पराम्
ସରିଦ୍ୱର ମନରେ ‘ଏ କିଏ?’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲା; ପରେ ମନନ କରି ରେବାଙ୍କୁ ଶିବଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭବା ପରମା ଭାବେ ଜାଣିଲା।
Verse 14
लुठन्वै सम्मुखस्तात गतो रेवां महोदधिः । समुद्रे नर्मदा यत्र प्रविष्टास्ति महानदी
ପ୍ରିୟ! ଗଡ଼ିଗଡ଼ି ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସି ମହୋଦଧି ରେବାଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଗଲା—ଯେଉଁଠାରେ ମହାନଦୀ ନର୍ମଦା ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
Verse 15
तत्र देवाधिदेवस्य समुद्रे लिङ्गमुत्थितम् । लिङ्गोद्भूता महाभागा नर्मदा सरितां वरा
ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ସେହି ଲିଙ୍ଗରୁ ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭବା ମହାଭାଗ୍ୟା ନର୍ମଦା—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା—ଜନ୍ମ ନେଲା।
Verse 16
लयं गता तत्र लिङ्गे तेन पुण्यतमा हि सा । नर्मदायां वसन्नित्यं नर्मदाम्बु पिबन्सदा । दीक्षितः सर्वयज्ञेषु सोमपानं दिने दिने
ସେଠାରେ ସେ ଲିଙ୍ଗରେ ଲୟ ପାଇଲା; ତେଣୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟତମା। ଯେ ନର୍ମଦାତଟେ ନିତ୍ୟ ବସି ସଦା ନର୍ମଦାଜଳ ପାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ସମାନ—ଦିନେ ଦିନେ ସୋମପାନର ଫଳ ପାଏ।
Verse 17
सङ्गमे तत्र यः स्नात्वा लोटणेश्वरमर्चयेत् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः
ଯେ ଜନ ସେହି ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 18
वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यत्कृतं नृप । लोटणेश्वरमासाद्य सर्वं विलयतां व्रजेत्
ହେ ରାଜନ୍, ବାଣୀ, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଯେ କୌଣସି ପାପ କରାଯାଇଥାଉ, ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସେ ସବୁ ଲୟ ପାଇ ନଶିଯାଏ।
Verse 19
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण कथितं शङ्करेण तु । तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ सर्वपापापनोदनम्
କାର୍ତ୍ତିକୀ ମାସ ପାଇଁ ଏହାକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ୱୟଂ ଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବପାପ ନାଶକ ସେହି ବିଧାନ ଶୁଣ।
Verse 20
सम्प्राप्तां कार्त्तिकीं दृष्ट्वा गत्वा तत्र नृपोत्तम । चतुर्दश्यामुपोष्यैव स्नात्वा वै नर्मदाजले
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, କାର୍ତ୍ତିକୀ ଆସିଛି ବୋଲି ଦେଖି ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 21
संतर्प्य पितृदेवांश्च श्राद्धं कृत्वा यथाविधि । रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य लोटणेश्वरम्
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି, ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 22
सफलं जीवितं तस्य सफलं तस्य चेष्टितम् । पङ्गवस्ते न सन्देहो जन्म तेषां निरर्थकम्
ଯାହାର ଜୀବନ ସଫଳ, ତାହାର ଚେଷ୍ଟାମାନେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ପଙ୍ଗୁ ରହନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକ ହୁଏ।
Verse 23
एकाग्रमनसा यैस्तु न दृष्टो लोटणेश्वरः । पिशाचत्वं वियोनित्वं न भवेत्तस्य वै कुले
ଯେମାନେ ଏକାଗ୍ରମନେ ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କୁଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ପିଶାଚତ୍ୱ ଓ ନୀଚ ଯୋନିର ଜନ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
Verse 24
सङ्गमे तत्र यो गत्वा स्नानं कृत्वा यथाविधि । पुण्यैश्चैव तथा कुर्याद्गीतैर्नृत्यैः प्रबोधनम्
ଯେ କେହି ସେଠାର ସଙ୍ଗମକୁ ଯାଇ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରେ, ସେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟଦ୍ୱାରା (ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) ପ୍ରବୋଧନ କରୁ।
Verse 25
ततः प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा नत्वा महोदधिम् । आमन्त्र्य स्नानविधिना स्नानं तत्र तु कारयेत्
ତାପରେ ରାତି ପ୍ରଭାତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାହାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ନାନବିଧି ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 26
ॐ नमो विष्णुरूपाय तीर्थनाथाय ते नमः । सान्निध्यं कुरु मे देव समुद्र लवणाम्भसि । इत्यामन्त्रणमन्त्रः
“ଓଁ—ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୀର୍ଥନାଥ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ! ଲବଣଜଳ ସମୁଦ୍ର! ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।” —ଏହା ଆମନ୍ତ୍ରଣ-ମନ୍ତ୍ର।
Verse 27
अग्निश्च तेजो मृडया च देहो रेतोऽधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एवं ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम् । इति स्नानमन्त्रः
ଅଗ୍ନି ହିଁ ତେଜ; ଶିବକୃପାରେ ଦେହ ସ୍ଥିର ରହେ; ରେତ ତଳେ ସ୍ଥାପିତ; ବିଷ୍ଣୁ ଅମୃତର ନାଭି। ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସତ୍ୟବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରି ପରେ ନଦୀନାଥଙ୍କରେ ଅବଗାହନ କର। ଏହା ସ୍ନାନମନ୍ତ୍ର।
Verse 28
आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कृतवान्नरः । सकृत्स्नानाद्व्यपोहेत पापौघं लवणाम्भसि
ମନୁଷ୍ୟ ଶତସହସ୍ର ଜନ୍ମରେ ଯେ ପାପ କରିଥାଏ, ଲବଣଜଳରେ ଏକବାର ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ପାପସମୂହର ପ୍ରବାହ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
Verse 29
अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरसौ विभुः । कुशाग्रेणापि विबुधैर्न स्प्रष्टव्यो महार्णवः
ନହେଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦେବଯୋନି ସେଇ ବିଭୁ ମହାର୍ଣ୍ଣବ; ତେଣୁ ବିବୁଧମାନେ ମଧ୍ୟ କୁଶାଗ୍ରଦ୍ୱାରା ସୁଦ୍ଧା ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ସେ ଅଗାଧ ମହାସାଗର ସମ।
Verse 30
सर्वरत्नप्रधानस्त्वं सर्वरत्नाकराकर । सर्वामरप्रधानेश गृहाणार्घं नमोऽस्तु ते । इति अर्वमन्त्र
ତୁମେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନାକରଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆଧାର ଓ ଉତ୍ସ। ହେ ଅମରମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନେଶ୍ୱର! ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟମନ୍ତ୍ର।
Verse 31
पितृदेवमनुष्यांश्च संतर्प्य तदनन्तरम् । उत्तीर्य तीरे तस्यैव पञ्चभिर्द्विजपुंगवैः
ପିତୃମାନେ, ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି, ତାପରେ ସେଇ ତୀରକୁ ଉଠି ପାଞ୍ଚଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ସହିତ (ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିୟା) କରିବ।
Verse 32
श्राद्धं समाचरेत्पश्चाल्लोकपालानुरूपिभिः । कृत्वाग्रे लोकपालांस्तु प्रतिष्ठाप्य यथाविधि
ତାପରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୂପ ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ। ପ୍ରଥମେ ନିୟମାନୁସାରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି।
Verse 33
सम्पूज्य च यथान्यायं तानेव ब्राह्मणैः सह । सुकृतं दुष्कृतं पश्चात्तेभ्यः सर्वं निवेदयेत्
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କରି, ପରେ ନିଜ ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ—ସମସ୍ତକୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବ।
Verse 34
बाल्यात्प्रभृति यत्पापं कृतं वार्धकयौवने । प्रख्यापयित्वा तेभ्योऽग्रे लोकपालान्निमन्त्रयेत्
ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଯୌବନ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ପାପକୁ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ପରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବ।
Verse 35
बाल्यात्प्रभृति यत्किंचित्कृतमा जन्मतोऽशुभम् । विप्रेभ्यः कथितं सर्वं तत्सांनिध्यं स्थितेषु मे
ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଜନ୍ମତଃ ଉଦ୍ଭୂତ ଯେ କିଛି ଅଶୁଭ କର୍ମ ମୁଁ କରିଛି, ସେ ସବୁକୁ ଏଠାରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କହିଦେଇଛି।
Verse 36
इत्युक्त्वा स लुठेत्पश्चात्तेभ्योऽग्रेण च सम्मुखम् । अनुमान्य च तान्पञ्च पश्चात्स्नानं समाचरेत्
ଏପରି କହି ସେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁହାଁ କରି, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଲୁଠିବ। ସେହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ପରେ ସ୍ନାନବିଧି କରିବ।
Verse 37
श्राद्धं च कार्यं विधिवत्पितृभ्यो नृपसत्तम । एवं कृते नृपश्रेष्ठ सर्वपापक्षयो भवेत्
ହେ ନୃପସତ୍ତମ! ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି କଲେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପର କ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 38
जिज्ञासार्थं तु यः कश्चिदात्मानं ज्ञातुमिच्छति । शुभाशुभं च यत्कर्म तस्य निष्ठामिमां शृणु
କିନ୍ତୁ ଯେ କେହି ଜିଜ୍ଞାସାର୍ଥେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମ ଶୁଭ, କେଉଁ ଅଶୁଭ ତାହା ବିଚାରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ତାହା ପାଇଁ ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍ଠା ଶୁଣୁ।
Verse 39
स्नात्वा तत्र महातीर्थे लुठमानो व्रजेन्नरः । पापकर्मान्यतो याति धर्मकर्मा व्रजेन्नदीम्
ସେଇ ମହାତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଲୋଟି ଲୋଟି ଆଗକୁ ଯାଉ। ତାହାର ପାପକର୍ମ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଏ; ଧର୍ମକର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ପରେ ସେ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଉ।
Verse 40
पापकर्मा ततो ज्ञात्वा पापं मे पूर्वसंचितम् । स्नात्वा तीर्थवरे तस्मिन्दानं दद्याद्यथाविधि
ତାପରେ ‘ମୋର ପାପ ପୂର୍ବରୁ ସଞ୍ଚିତ’ ବୋଲି ଜାଣି, ପାପକର୍ମରେ ଆବୃତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଉ।
Verse 41
लोटणेश्वरमभ्यर्च्य सर्वपापैः प्रमुच्यते । अवक्रगमनं गत्वा मुच्यते सर्वपातकैः
ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଅବକ୍ରଗମନକୁ ଯାଇ ସେ ସମସ୍ତ ମହାପାତକରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
Verse 42
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ज्ञात्वैवं नृपसत्तम । स्नातव्यं मानवैस्तत्र यत्र संनिहितो हरः
ଏହେତୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଜାଣି ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ହର (ଶିବ) ବିଶେଷରୂପେ ସନ୍ନିହିତ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 43
एवं स्नात्वा विधानेन ब्राह्मणान् वेदपारगान् । पूजयेत्पृथिवीपाल सर्वपापोपशान्तये
ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ହୁଏ।
Verse 44
एवं गुणविशिष्टं हि तत्तीर्थं नृपसत्तम । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं शृणुष्वैकमना नृप
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ତୀର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ବିଶେଷ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ। ଏବେ, ହେ ରାଜା, ଏକାଗ୍ରମନେ ସେ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ।
Verse 45
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः । श्राद्धं यः कुरुते तत्र पित्ःणां भक्तिभावितः
ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରେ; ଏବଂ ଯେ ତାହାଁ ପିତୃଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ।
Verse 46
दानं ददाति विप्रेभ्यो गोभूतिलहिरण्यकम् । षष्टिवर्षसहस्राणि कोटिर्वर्षशतानि च
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ—ଗୋ, ଭୂମି, ତିଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ (ତାହାର ପୁଣ୍ୟ) ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷର ଶତଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣାଯାଏ।
Verse 47
विमानवरमारूढः स्वर्गलोके महीयते । नर्मदासर्वतीर्थेभ्यः स्नाने दाने च यत्फलम्
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ନର୍ମଦାର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—
Verse 48
तत्फलं समवाप्नोति रेवासागरसङ्गमे । सुवर्णं रजतं ताम्रं मणिमौक्तिकभूषणम्
ସେଇ ଫଳ ରେବା-ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ ମିଳେ। ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରଜତ, ତାମ୍ର ଏବଂ ମଣି-ମୌକ୍ତିକ ଜଡିତ ଭୂଷଣ ଦାନ କରାଯାଏ।
Verse 49
गोवृषं च महीं धान्यं तत्र दत्त्वाक्षयं फलम् । शुभस्याप्यशुभस्यापि तत्र तीर्थे न संशयः
ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଗୋ, ବୃଷଭ, ଭୂମି କିମ୍ବା ଧାନ୍ୟ ଦାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ। ଶୁଭକର୍ମୀ ଓ ଅଶୁଭକର୍ମୀ—ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ତୀର୍ଥ ଫଳଦାୟକ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 50
तत्र तीर्थे नरः कश्चित्प्राणत्यागं युधिष्ठिर । करोति भक्त्या विधिवत्तस्य पुण्यफलं शृणु
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯଦି କେହି ମନୁଷ୍ୟ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିମତେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 51
कोटिवर्षं तु वर्षाणां क्रीडित्वा शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गविद्विप्रो जायते विमले कुले
ଶିବମନ୍ଦିରରେ ଦଶ କୋଟି ବର୍ଷ କ୍ରୀଡା କରି, ପରେ ସେ ନିର୍ମଳ କୁଳରେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
Verse 52
पुत्रपौत्रसमृद्धोऽसौ धनधान्यसमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदांशतम्
ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଶତ ଶରଦ (ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚେ।
Verse 53
अपि द्वादशयात्रासु सोमनाथे यदर्चिते । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे तत्पुण्यं लोटणेश्वरे
ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ରାମାନଙ୍କରେ, ବିଶେଷତଃ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା-ଯୋଗ ସମୟରେ, ସୋମନାଥରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା-ପୂଜାରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ—ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲୋଟଣେଶ୍ୱରେ ମିଳେ।
Verse 54
गया गङ्गा कुरुक्षेत्रे नैमिषे पुष्करे तथा । तत्पुण्यं लभते पार्थ लोटणेश्वरदर्शनात्
ହେ ପାର୍ଥ! ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଗୟା, ଗଙ୍ଗା, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ନୈମିଷ ଓ ପୁଷ୍କର ଆଦି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 55
यः शृणोति नरो भक्त्या पठ्यमानमिदं शुभम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନ ପଢ଼ାଯାଉଥିବାବେଳେ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।