Adhyaya 202
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 202

Adhyaya 202

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିଖିତୀର୍ଥ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ପଞ୍ଚାୟତନ’ ଉପାସନା-ପରିସର ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ହବ୍ୟବାହନ (ଅଗ୍ନି) ତପ କରି ‘ଶିଖା’ ପାଇ ‘ଶିଖୀ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ‘ଶିଖା’ସମ୍ବନ୍ଧିତ ନାମରେ ‘ଶିଖାଖ୍ୟ’ ଶିବସନ୍ନିଧି (ଶିବଲିଙ୍ଗ) ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରକାଳରେ ଯାତ୍ରୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ନର୍ମଦାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ-ଋଷି-ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତିଳଜଳରେ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସତ୍କାର/ତୃପ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଶିବପୂଜା କଲେ ଫଳଶ୍ରୁତିରୂପେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି—ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ—ହୁଏ; ଇହଲୋକରେ ଶତ୍ରୁନାଶ ଓ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତି ମିଳେ।

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यच्छिखितीर्थमनुत्तमम् । प्रधानं सर्वतीर्थानां पञ्चायतनमुत्तमम्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାହାର ପରେ ସତ୍ୱର ‘ଶିଖିତୀର୍ଥ’ ନାମକ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପଞ୍ଚାୟତନ ଧାମ।

Verse 2

तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा शिखार्थं हव्यवाहनः । शिखां प्राप्य शिखी भूत्वा शिखाख्यं स्थापयञ्छिवम्

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ହବ୍ୟବାହନ (ଅଗ୍ନି) ଶିଖା ପାଇବା ପାଇଁ ତପ କଲେ; ଶିଖା ପାଇ ‘ଶିଖୀ’ ହୋଇ, ସେଠାରେ ‘ଶିଖାଖ୍ୟ’ ନାମରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 3

प्रतिपच्छुक्लपक्षे या भवेदाश्वयुजे नृप । तदा तीर्थवरे गत्वा स्नात्वा वै नर्मदाजले

ହେ ନୃପ! ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରତିପଦା ଯେତେବେଳେ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ନର୍ମଦାଜଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

देवानृषीन् पित्ःंश्चान्यांस्तर्पयेत्तिलवारिणा । हिरण्यं ब्राह्मणे दद्यात्संतर्प्य च हुताशनम्

ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି)କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କରି ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା।

Verse 5

गन्धमाल्यैस्तथा धूपैस्ततः सम्पूजयेच्छिवम् । अनेन विधिनाभ्यर्च्य शिखितीर्थे महेश्वरम्

ତାପରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଧିରେ ଶିଖିତୀର୍ଥରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କଲେ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 6

विमानेनार्कवर्णेन ह्यप्सरोगणसंवृतः । गीयमानस्तु गन्धर्वैर्रुद्रलोकं स गच्छति

ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ, ଅପ୍ସରାଗଣ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 7

शत्रुक्षयमवाप्नोति तेजस्वी जायते भुवि

ସେ ଶତ୍ରୁକ୍ଷୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।

Verse 202

अध्यायः

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ)।