
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ମହୀପାଳଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତୀର୍ଥ-ଉପଦେଶ ରୂପେ ଦେବତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜଧର୍ମର ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାନ୍ତି। ଦେବତୀର୍ଥକୁ ‘ଅନୁପମ’ କୁହାଯାଇଛି—ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ନିଧାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତା-ଅର୍ଚ୍ଚନ ଭଳି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ତୀର୍ଥର ସ୍ୱାଭାବିକ ଶକ୍ତିରେ ‘ଅନନ୍ତ’ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀକୁ ବିଶେଷ ପ୍ରଧାନ ତିଥି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଇଛି, କାରଣ ପୁରାତନକାଳରେ ସେ ଦିନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବାସ ଥିଲା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିମତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହାର ଫଳରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଶେଷରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल देवतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହୀପାଳ! ଅନୁତ୍ତମ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
Verse 2
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । तत्र तीर्थप्रभावेन कृतमानन्त्यमश्नुते
ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ—ସେଠାରେ ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ, ସେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ତାହା ଅନନ୍ତ (ଅକ୍ଷୟ) ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦେଇଥାଏ।
Verse 3
विशेषाद्भाद्रपदे तु कृष्णपक्षे त्रयोदशीम् । प्रधानं सर्वतीर्थानां देवैरध्यासितं पुरा
ବିଶେଷତଃ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ, ଏହି ଦେବତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ—ପୁରାତନକାଳରେ ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ପାବନ କରିଥିଲେ।
Verse 4
स्नात्वा त्रयोदशीदिने श्राद्धं कृत्वा विधानतः । देवैः संस्थापितं देवं सम्पूज्य वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकमवाप्नुयात्
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଦେବମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ, ସେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 201
अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।