
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏକ ‘ପରମ-ଶୋଭନ’ ତୀର୍ଥର କଥା କହନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବରାହରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧରଣୀଧର—ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ଧାରକ—ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୃଷ୍ଟିକଥାରେ ହରି କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶେଷଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଥାନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଭାରରେ ଡୁବିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଦେବମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଜଗତ୍-ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଉପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ସ୍ଥିରତା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ବରାହଙ୍କ ପଞ୍ଚବିଧ ପ୍ରକଟିକରଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ—ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରଥମରୁ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦର୍ଶନ-ପୂଜାର ବିଧି; ପଞ୍ଚମ ‘ଉଦୀର୍ଣ୍ଣ-ବରାହ’ ଭୃଗୁକଚ୍ଛ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ବିଶେଷକରି ଏକାଦଶୀରେ, ଯାତ୍ରୀ ହବିଷ୍ୟାହାର, ରାତ୍ରିଜାଗରଣ, ନଦୀସ୍ନାନ, ତିଳ-ଯବ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ, ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଭୂମିଦାନ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବରାହସ୍ଥାନରେ ଉପାସନା କରେ। ଫଳଶ୍ରୁତି କହେ—ପାଞ୍ଚ ବରାହଙ୍କ ଏକାସାଥି ଦର୍ଶନ, ନର୍ମଦା-କର୍ମ ଓ ନାରାୟଣସ୍ମରଣ ମହାପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରି ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଶଙ୍କରପ୍ରମାଣରେ ସମୟୋଚିତ ଲୋṭାଣେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ ଦେହବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥାଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । उदीर्णो यत्र वाराहो ह्यभवद्धरणीधरः
ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ଉଦୀର୍ଣ୍ଣ ବରାହ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଧରଣୀଧର—ପୃଥିବୀର ଧାରକ—ହୋଇଥିଲେ।
Verse 2
धन्वदंष्ट्रां करालाग्रां बिभ्रच्च पृथिवीमिमाम् । स एव पञ्चमः प्रोक्तो वाराहो मुक्तिदायकः
ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଦନ୍ତ ଧାରଣ କରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ଧରିଥିବା ସେଇ ବରାହ ‘ପଞ୍ଚମ’ ବୋଲି କଥିତ—ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବରାହରୂପ।
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । कथमुदीर्णरूपोऽभूद्वाराहो धरणीधरः । वाराहत्वं गतः केन पञ्चमः केन संज्ञितः
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: “ଧରଣୀଧର ବରାହ ସେଇ ମହାରୂପରେ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ? କାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ବରାହତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ‘ପଞ୍ଚମ’ ବୋଲି କାହିଁକି ସଂଜ୍ଞିତ?”
Verse 4
मार्कण्डेय उवाच । आदिकल्पे पुरा राजन्क्षीरोदे भगवान् हरिः । शेते स भोगिशयने योगनिद्राविमोहितः
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: “ହେ ରାଜନ୍, ଆଦିକଳ୍ପରେ ଭଗବାନ୍ ହରି କ୍ଷୀରସାଗରେ ଶେଷନାଗର ଶୟ୍ୟାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇ ଶୟନ କରୁଥିଲେ।”
Verse 5
बभूव नृपतिश्रेष्ठ गत्वा वै देवसंनिधौ । अवोचद्भारखिन्नाहं गमिष्यामि रसातलम्
ହେ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ, (ପୃଥିବୀ) ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଇ କହିଲା: “ଭାରରେ ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ; ମୁଁ ରସାତଳକୁ ଯିବି।”
Verse 6
दृष्ट्वा देवाः समुद्विग्ना गता यत्र जनार्दनः । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः केशवं जगत्पतिम्
ଏହା ଦେଖି ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତିବାକ୍ୟରେ ଜଗତ୍ପତି କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
Verse 7
देवा ऊचुः । नमो नमस्ते देवेश सुरार्तिहर सर्वग । विश्वमूर्ते नमस्तुभ्यं त्राहि सर्वान्महद्भयात्
ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ! ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ସୁରାର୍ତ୍ତିହର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ! ହେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମହାଭୟରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
Verse 8
इत्युक्तो दैवतैर्देवो ह्युवाच किमुपस्थितम् । कार्यं वदध्वं मे देवा यत्कृत्यं मा चिरं कृथाः
ଦେବମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ—“କ’ଣ ଘଟିଛି? ହେ ଦେବମାନେ, ମୋତେ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ କୁହ; କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କହିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରନି।”
Verse 9
देवा ऊचुः । धरा धरित्री भूतानां भारोद्विग्ना निमज्जति । तामुद्धर हृषीकेश लोकान्संस्थापय स्थितौ
ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧରିତ୍ରୀ ଭାରରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ନିମଜ୍ଜିତ ହେଉଛି। ହେ ହୃଷୀକେଶ! ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯଥାସ୍ଥିତ ସ୍ଥିରତାରେ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।”
Verse 10
एवमुक्तः सुरैः सर्वैः केशवः परमेश्वरः । वाराहं रूपमास्थाय सर्वयज्ञमयं विभुः
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ପରମେଶ୍ୱର କେଶବ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସାରସ୍ୱରୂପ।
Verse 11
दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं समाकुञ्चितमूर्धजम् । कृत्वाऽनन्तं पादपीठं दंष्ट्राग्रेणोद्धरन्भुवम्
ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ, ପିଙ୍ଗଳ ନୟନ, କେଶ ଉଠି କୁଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା—ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପାଦପୀଠ କରି, ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉଠାଇଲେ।
Verse 12
सपर्वतवनामुर्वीं समुद्रपरिमेखलाम् । उद्धृत्य भगवान् विष्णुरुदीर्णः समजायत
ପର୍ବତ ଓ ବନ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର-ପରିମେଖଳିତ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମହିମାରେ ଉଦିତ ହେଲେ।
Verse 13
दर्शयन्पञ्चधात्मानमुत्तरे नर्मदातटे । तथाद्यं कोरलायां तु द्वितीयं योधनीपुरे
ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ସେ ନିଜକୁ ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ—ପ୍ରଥମ କୋରଲାରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଧନୀପୁରରେ।
Verse 14
जयक्षेत्राभिधाने तु जयेति परिकीर्तितम् । असुरान्मोहयल्लिङ्गस्तृतीयः परिकीर्तितः
‘ଜୟକ୍ଷେତ୍ର’ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ତାହା ‘ଜୟ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ତୃତୀୟ ରୂପ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 15
पावनाय जगद्धेतोः स्थितो यस्माच्छशिप्रभः । अतस्तु नृपशार्दूल श्वेत इत्याभिधीयते
ଜଗତ୍-ହେତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାବନାର୍ଥେ ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ, ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ‘ଶ୍ୱେତ’ ବୋଲି ଅଭିଧାନ ପାଉଛନ୍ତି।
Verse 16
उद्धृत्य जगतां देवीमुदीर्णो भृगुकच्छके । ततः पञ्चम उदीर्णो वराह इति संज्ञितः
ଜଗତମାନଙ୍କ ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସେ ଭୃଗୁକଚ୍ଛକରେ ମହିମାରେ ଉଦିତ ହେଲେ; ତାପରେ ପଞ୍ଚମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରକାଶ ‘ବରାହ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
Verse 17
इति पञ्चवराहास्ते कथितः पाण्डुनन्दन । युगपद्दर्शनं चैषां ब्रह्महत्यां व्यपोहति
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଏହିପରି ଏହି ପାଞ୍ଚ ବରାହ ତୁମକୁ କଥିତ ହେଲେ। ଏମାନଙ୍କର ଏକାସାଥି ଦର୍ଶନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।
Verse 18
ज्येष्ठे मासि सिते पक्ष एकादश्यां विशेषतः । गत्वा ह्यादिवराहं तु सम्प्राप्ते दशमीदिने
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ବିଶେଷତଃ ଏକାଦଶୀରେ—ଦଶମୀ ଦିନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ—ଆଦି-ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 19
हविष्यमन्नं भुञ्जीयाल्लघुसायं गते रवौ । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वाराहे ह्यादिसंज्ञके
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାପରେ ହାଲୁକା ସାୟଂକାଳୀନ ହବିଷ୍ୟ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ‘ଆଦି’ ନାମକ ବରାହ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 20
ततः प्रभाते ह्युषसि संस्नात्वा नर्मदाजले । संतर्प्य पितृदेवांश्च तिलैर्यवविमिश्रितैः
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ଉଷାକାଳେ ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ତିଳ ଓ ଯବ ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ପଣଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 21
धेनुं दद्याद्द्विजे योग्ये सर्वाभरणभूषिताम् । निर्ममो निरहङ्कारो दानं दद्याद्द्विजातये
ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ମମତା ଓ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 22
गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्
ସେଠାକୁ ଯାଇ ‘ଆଦି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଗବାନ୍ ବରାହଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କର। ଏହି ବିଧିରେ ପୂଜା ସାରି ପରେ ଶୀଘ୍ର ‘ଜୟ’ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।
Verse 23
त्वरितं तु जयं गत्वा पूर्वकं विधिमाचरेत् । अश्वं दद्याद्द्विजाग्र्याय जयपूर्वाभिनिर्गतम्
ଶୀଘ୍ର ‘ଜୟ’କୁ ପହଞ୍ଚି ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଆଚରଣ କର। ‘ଜୟ’ ପ୍ରଦେଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଘୋଡ଼ାଟିକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର।
Verse 24
लिङ्गे चैव तिला देयाः श्वेते हिरण्यमेव च । उदीर्णे च भुवं दद्यात्पूर्वकं विधिमाचरेत्
ଲିଙ୍ଗସ୍ଥାନରେ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ସହ ଶ୍ୱେତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ‘ଉଦୀର୍ଣ’ ଠାରେ ଭୂମିଦାନ କରି ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଆଚରଣ କର।
Verse 25
अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु
ହେ ପାର୍ଥ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ନହେବା ସମୟରେ ପାଞ୍ଚ ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।
Verse 26
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । एभिस्तु सह संयोगो विश्वस्तानां च वञ्चनम्
ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗମନ—ଏମିତି ପାପ ସହ ସଙ୍ଗ, ଏବଂ ଭରସା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବା—ଏସବୁ ଘୋର ଅପରାଧ।
Verse 27
स्वसृदुहितृभगिनीकुलदारोपबृंहणम् । आ जन्ममरणाद्यावत्पापं भरतसत्तम
ଭଗିନୀ, କନ୍ୟା, ସ୍ତ୍ରୀ-ଆତ୍ମୀୟା କିମ୍ବା କୁଳବଧୂ ସହ ସଂଗମରୁ ଜନିତ ପାପ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
Verse 28
तीर्थपञ्चकपूतस्य वैष्णवस्य विशेषतः । युगपच्चविनश्येत तूलराशिरिवानलात्
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥରେ ପବିତ୍ର, ବିଶେଷତଃ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ପାପଗୁଡ଼ିକ ଏକାସାଥି ନଶିଯାଏ—ଅଗ୍ନିରେ କପାସର ଢେର ପରି।
Verse 29
नारायणानुस्मरणाज्जपध्यानाद्विशेषतः । विप्रणश्यन्ति पापानि गिरिकूटसमान्यपि
ନାରାୟଣଙ୍କ ଅନୁସ୍ମରଣରେ—ବିଶେଷତଃ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନରେ—ପର୍ବତଶିଖର ସମ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ନଶିଯାନ୍ତି।
Verse 30
दृष्ट्वा पञ्च वराहान्वै पौरुषे महति स्थितः । आप्लवन्नर्मदातोये श्राद्धं कृत्वा यथाविधि
ପଞ୍ଚ ବରାହଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସେହି ମହାନ ପୌରୁଷ-ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 31
उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବେ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଯେ ଲୋଟଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଦେହବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ।
Verse 32
मुक्तिं प्रयाति सहसा दुष्प्रापां परमेश्वरीम् । पौरुषे क्रियमाणेऽपि न सिद्धिर्जायते यदि
ପୌରୁଷ ବିଧି କରାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ସିଦ୍ଧି ନ ହେଲେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ପରମେଶ୍ୱର-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମୋକ୍ଷକୁ ସହସା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 33
ब्रुवन्ति स्वर्गगमनमपि पापान्वितस्य च । यत्र तत्र गतस्यैव भवेत्पञ्चवराहकी
ସେମାନେ କହନ୍ତି, ପାପଯୁକ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଗମନ ପାଏ; ଏବଂ ଯେ କେଉଁଠୁ ହେଉ ତାହାଁକୁ ଯାଇଛି, ତାହାର ପାଇଁ ପଞ୍ଚ-ବରାହ ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଉଦୟ ହୁଏ।
Verse 34
ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ ध्रुवं तत्र वसेन्नरः । आदिं जयं तथा श्वेतं लिङ्गमुदीर्णमेव च
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ସେଠାରେ ବାସ କରୁ; ଏବଂ ଆଦି, ଜୟ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଉଦୀର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ-ପୂଜା କରୁ।
Verse 35
आश्रित्य तस्या द्रष्टव्या वराहास्तु यतस्ततः । ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ विष्णुना प्रभुविष्णुना
ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସବୁ ଦିଗରେ ବରାହ-ସ୍ୱରୂପମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀରେ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 36
वाराहं रूपमास्थाय उद्धृता धरणी विभो । पुण्यात्पुण्यतमा तेन ह्यशेषाघौघनाशिनी
ହେ ବିଭୋ! ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆପଣ ଧରଣୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ତେଣୁ ଏହି ତୀର୍ଥ/ପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପପ୍ରବାହକୁ ନିଶ୍ଶେଷ ନାଶ କରେ।
Verse 37
दृष्ट्वा पञ्चवराहान्वै क्रोडमुदीर्णरूपिणम् । पूजयित्वा विधानेन पश्चाज्जागरणं चरेत्
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବରାହ-ରୂପଧାରୀ ପଞ୍ଚବରାହଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବ; ତାପରେ ରାତିଜାଗରଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବ।
Verse 38
सपञ्चवर्तिकान् दीपान् घृतेनोज्ज्वाल्य भक्तितः । पुराणश्रवणैर्नृत्यैर्गीतवाद्यैः सुमङ्गलैः
ଭକ୍ତିସହ ଘିଅରେ ପାଞ୍ଚ ବତିଯୁକ୍ତ ଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇ, ପୁରାଣ-ଶ୍ରବଣ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସୁମଙ୍ଗଳ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା (ରାତି) ଜାଗରଣ କରିବ।
Verse 39
वेदजाप्यैः पवित्रैश्च क्षपयित्वा च शर्वरीम् । यत्पुण्यं लभते मर्त्यो ह्याजमीढ शृणुष्व तत्
ହେ ଆଜମୀଢ! ବେଦମନ୍ତ୍ର-ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଜପରେ ରାତି କାଟିଲେ ମର୍ତ୍ୟ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ତାହା ଶୁଣ—ମୁଁ ତାହା କହୁଛି।
Verse 40
रेवाजलं पुण्यतमं पृथिव्यां तथा च देवो जगतां पतिर्हरिः । एकादशी पापहरा नरेन्द्र बह्वायासैर्लभ्यते मानवानाम्
ରେବାଜଳ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ; ତଥା ଜଗତ୍ପତି ଦେବ ହରି ଦିବ୍ୟ। ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର! ଏକାଦଶୀ ପାପହରା; ଏହା ମାନବମାନଙ୍କୁ ମହା ପ୍ରୟାସରେ (ବ୍ରତାଚରଣରେ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 41
एकैकशो ब्रह्महत्यादिकानि शक्तानि हन्तुं पापसङ्घानि राजन् । नैते सर्वे युगपद्वै समेता हन्तुं शक्ताः किं न तद्ब्रूहि राजन्
ହେ ରାଜନ୍! ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପସମୂହ ଏକେକ କରି (ମନୁଷ୍ୟକୁ) ନାଶ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଏକତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ (ଧର୍ମରକ୍ଷିତକୁ) ନାଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—କାହିଁକି? ହେ ରାଜନ୍, ତାହା କୁହ।
Verse 42
यथेदमुक्तं तव धर्मसूनो श्रुतं च यच्छङ्कराच्चन्द्रमौलेः । श्रुत्वेदमिच्छन्मुच्यते सर्वपापैः पठन्पदं याति हि वृत्रशत्रोः
ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର! ଯେପରି ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣାଗଲା, ସେପରି—ଯେ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହା ଶୁଣେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ପଢ଼ୁଥିବା ଜନ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଦ ପାଏ।
Verse 189
अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ (ସମାପ୍ତି/ଶୀର୍ଷକ-ସୂଚକ)।