Adhyaya 188

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः परं महाराज चत्वारिंशत्क्रमान्तरे । शालग्रामं ततो गच्छेत्सर्वदैवतपूजितम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ତାପରେ ଚାଳିଶ ପଦ ଦୂରେ ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପବିତ୍ର ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

यत्रादिदेवो भगवान्वासुदेवस्त्रिविक्रमः । स्वयं तिष्ठति लोकात्मा सर्वेषां हितकाम्यया

ସେଠାରେ ଆଦିଦେବ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଲୋକାତ୍ମା ରୂପେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।

Verse 3

नारदेन तपस्तप्त्वा कृता शाला द्विजन्मनाम् । सिद्धिक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं ज्ञात्वा रेवातटे स्वयम्

ନାରଦ ତପସ୍ୟା କରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶାଳା-ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ରେବାତଟର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ‘ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର’ ଓ ‘ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ର’ ଜାଣି ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 4

शालग्रामाभिधो देवो विप्राणां त्वधिवासितः । साधूनां चोपकाराय वासुदेवः प्रतिष्ठितः

‘ଶାଳଗ୍ରାମ’ ନାମକ ଦେବତା ସେଠାରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିବାସିତ ହେଲେ; ସାଧୁମାନଙ୍କ ଉପକାରାର୍ଥେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଗଲା।

Verse 5

योगिनामुपकाराय योगिध्येयो जनार्दनः । शालग्रामेति तेनैव नर्मदातटमाश्रितः

ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଉପକାରାର୍ଥେ, ଯୋଗଧ୍ୟେୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନର୍ମଦାତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ତେଣୁ ସେଠାରେ ‘ଶାଳଗ୍ରାମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 6

मासि मार्गशिरे शुक्ला भवत्येकादशी यदा । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तद्दिनं समुपोषयेत्

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଯେତେବେଳେ ଏକାଦଶୀ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ରେବାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଦିନ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य च जनार्दनम् । पुनः प्रभातसमये द्वादश्यां नर्मदाजले

ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶୀର ପ୍ରଭାତେ ନର୍ମଦା-ଜଳରେ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଧି) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

स्नात्वा संतर्प्य देवांश्च पितॄन्मातॄंस्तथैव च । श्राद्धं कृत्वा ततः पश्चात्पितृभ्यो विधिपूर्वकम्

ସ୍ନାନ କରି ଦେବମାନେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ-ଦାନ ଆଦି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

शक्तितो ब्राह्मणान्पूज्य स्वर्णवस्त्रान्नदानतः । क्षमापयित्वा तान्विप्रांस्तथा देवं खगध्वजम्

ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେହି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗି ଖଗଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ (ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ) ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

एवं कृते महाराज यत्पुण्यं च भवेन्नॄणाम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा तत्पुण्यं नृपसत्तम

ହେ ମହାରାଜ! ଏପରି କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ସେହି ପୁଣ୍ୟକୁ ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 11

न शोकदुःखे प्रतिपत्स्यतीह जीवन्मृतो याति मुरारिसाम्यम् । महान्ति पापानि विसृज्य दुग्धं पुनर्न मातुः पिबते स्तनोद्यत्

ସେ ଏଠାରେ ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତବତ୍ ହୋଇ ମୁରାରି (ବିଷ୍ଣୁ) ସାମ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମହାପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ପୁଣି ମାତାଙ୍କ ଉଠା ଷ୍ଟନର ଦୁଧ ପିଏ ନାହିଁ—ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 12

शालग्रामं पश्यते यो हि नित्यं स्नात्वा जले नार्मदेऽघौघहारे । स मुच्यते ब्रह्महत्यादिपापैर्नारायणानुस्मरणेन तेन

ପାପପ୍ରବାହ ହରଣକାରୀ ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସେହି ନାରାୟଣାନୁସ୍ମରଣର ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 13

वसन्ति ये संन्यसित्वा च तत्र निगृह्य दुःखानि विमुक्तसङ्घाः । ध्यायन्तो वै सांख्यवृत्त्या तुरीयं पदं मुरारेस्तेऽपि तत्रैव यान्ति

ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସଂନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରି ବସନ୍ତି, ଦୁଃଖକୁ ନିଗ୍ରହ କରି ଜୟ କରନ୍ତି ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ସେମାନେ ସାଂଖ୍ୟରୀତିରେ ମୁରାରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ତୁରୀୟ ପରମପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ହିଁ ସେହି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 188

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ। (ପ୍ରକରଣ-ଶୀର୍ଷକ)