Adhyaya 177

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूतीश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव राजेन्द्र यस्य पापं प्रणश्यति

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ଭୂତୀଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 2

तत्र स्थाने पुरा पार्थ देवदेवेन शूलिना । उद्धूलनं कृतं गात्रे तेन भूतीश्वरं तु तत्

ହେ ପାର୍ଥ, ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପୁରାକାଳେ ଶୂଳଧାରୀ ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ନିଜ ଦେହରେ ଭସ୍ମ-ଉଦ୍ଧୂଳନ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଭୂତୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ପରିଚିତ।

Verse 3

पुष्ये वा जन्मनक्षत्रे अमावास्यां विशेषतः । भूतीश्वरे नरः स्नात्वा कुलकोटिं समुद्धरेत्

ବିଶେଷତଃ ଅମାବାସ୍ୟାରେ—କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରେ, ଅଥବା ନିଜ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଦିନେ—ଭୂତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଏକ କୋଟି କୁଳର ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 4

तत्र स्थाने तु यो भक्त्या कुरुते ह्यङ्गगुण्ठनम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप

ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଯେ ଭକ୍ତିଭାବେ ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଗୁଣ୍ଠନ (ଅଙ୍ଗଲେପନ/ଆବରଣ) କରେ, ତାହାର ଯେ ଫଳ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ହେ ନରାଧିପ, ଶୁଣ।

Verse 5

यावन्तो भूतिकणिका गात्रे लग्नाः शिवालये । तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते

ଶିବାଳୟରେ ଦେହରେ ଯେତେ ଭସ୍ମକଣ ଲାଗେ, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 6

सर्वेषामेव स्नानानां भस्मस्नानं परं स्मृतम् । पुराणैरृषिभिः प्रोक्तं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम्

ସମସ୍ତ ସ୍ନାନମଧ୍ୟରେ ଭସ୍ମସ୍ନାନକୁ ପରମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ପୁରାଣ ଓ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନୁତ୍ତମ।

Verse 7

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चापि यः सदा । स्नानं करोति चाग्नेयं पापं तस्य प्रणश्यति

ଯେ ସଦା ଆଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ ଏକବାର, ଦୁଇବାର କିମ୍ବା ତିନିବାର କରେ, ତାହାର ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 8

दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ । वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात्तु वारुणम्

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦିବ୍ୟସ୍ନାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟବ୍ୟସ୍ନାନ; ବାୟବ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟସ୍ନାନ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାରୁଣସ୍ନାନ।

Verse 9

आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानमाचरेत्

ଆଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ ବାରୁଣ ସ୍ନାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କାରଣ ଏହା ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦିଷ୍ଟ। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଆଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

युधिष्ठिर उवाच । आग्नेयं वारुणं ब्राह्म्यं वायव्यं दिव्यमेव च । किमुक्तं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଆଗ୍ନେୟ, ବାରୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟ, ବାୟବ୍ୟ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସ୍ନାନ—ଏହାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇଛି? ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳ; ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 11

मार्कण्डेय उवाच । आग्नेयं भस्मना स्नानमवगाह्य च वारुणम् । आपोहिष्ठेति च ब्राह्म्यं वायव्यं गोरजः स्मृतम्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଆଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା; ବାରୁଣ ସ୍ନାନ ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରି। ‘ଆପୋ ହିଷ୍ଠା…’ ମନ୍ତ୍ରଜପ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟ ସ୍ନାନ; ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ ସ୍ନାନ ଗୋରଜ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗାଈର ଖୁର ଧୂଳି, ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 12

सूर्ये दृष्टे तु यत्स्नानं गङ्गातोयेन तत्समम् । तत्स्नानं पञ्चमं प्रोक्तं दिव्यं पाण्डवसत्तम

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନ ହେଲେ ଯେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ତାହା ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ ସମାନ। ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସ୍ନାନକୁ ପଞ୍ଚମ—ଦିବ୍ୟ ସ୍ନାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 13

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नात्वा भूतीश्वरे तु यः । पूजयेद्देवमीशानं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः

ଏହେତୁ ଯେ କେହି ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଭୂତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି ଈଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଶୁଚି ହୁଏ।

Verse 14

तत्र स्थाने तु ये नित्यं ध्यायन्ति परमं पदम् । सूक्ष्मं चातीन्द्रियं नित्यं ते धन्या नात्र संशयः

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 15

मुक्तितीर्थं तु तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव यस्यैव पापं याति महत्क्षयम्

ସେହି ତୀର୍ଥ ‘ମୁକ୍ତିତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ; ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପର ମହାକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 16

जायते पूजया राज्यं तत्र स्तुत्वा महेश्वरम् । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते

ସେଠାରେ ପୂଜାରେ ରାଜ୍ୟଲାଭ ହୁଏ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଶୁଭସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଜପରେ ପାପଶୁଦ୍ଧି, ଧ୍ୟାନରେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 17

ॐ ज्योतिः स्वरूपमनादिमध्यमनुत्पाद्यमानमनुचार्यमाणाक्षरम् । सर्वभूतस्थितं शिवं सर्वयोगेश्वरं सर्वलोकेश्वरं मोहशोकहीनं महाज्ञानगम्यम्

ଓଁ—ଜ୍ୟୋତିଃସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ଯିଏ ଆଦି-ମଧ୍ୟହୀନ, ଅଜ, ଅକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷର; ସର୍ବଭୂତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସର୍ବଯୋଗେଶ୍ୱର ଓ ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର; ମୋହ-ଶୋକରହିତ ଏବଂ ମହାଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ।

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यो गत्वा स्नानं कुर्यान्नरेश्वर । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । एवम्भूतं न जानन्ति मोक्षापेक्षणिका नराः

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେ କେହି ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ତଥାପି ମୋକ୍ଷକାମୀ ଲୋକେ ଏପରି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 177

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଅଧ୍ୟାୟ-ବିଭାଗ ସୂଚକ କୋଲୋଫନ ପଦ।