
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି ଯେ ଅବନ୍ତୀଖଣ୍ଡରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଥିବା ଗୋପେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମାତ୍ର ପାପଦୋଷ ନାଶ ହୋଇ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ମିଳେ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ପରେ ପୁଣ୍ୟକ୍ରମ କୁହାଯାଏ—ପ୍ରଥମେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ; ପଛରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରାଣସଂକ୍ଷୟ (ସ୍ୱେଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁ) କଲେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଶିବଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି; ଶିବଲୋକରେ ଭୋଗ ପରେ ଶୁଭ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଜାଭାବ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀରେ ବ୍ରତବିଧାନ—ଉପବାସ, ଶୁଚିତା, ଦୀପଦାନ, ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା ଓ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ। ଦୀପର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଶିବଲୋକରେ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି। ଲିଙ୍ଗପୂରଣ ବିଧି, କମଳାର୍ପଣ, ଦଧ୍ୟନ୍ନ (ଦହି-ଭାତ) ଦାନ ଆଦି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇ, ତିଳ ଓ କମଳର ଗଣନା ଅନୁସାରେ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼େ। ଶେଷରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ କୃତ ଯେକୌଣସି ଦାନ କୋଟିଗୁଣିତ ହୋଇ ଅଗଣନୀୟ ଫଳ ଦେଏ, ଏବଂ ଏହା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁପମ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । गोपेश्वरं ततो गच्छेदुत्तरे नर्मदातटे । यत्र स्नानेन चैकेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଥିବା ଗୋପେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ଏକମାତ୍ର ସ୍ନାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा कुरुते प्राणसंक्षयम् । बर्हियुक्तेन यानेन स गच्छेच्छिवमन्दिरे
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ବର୍ହି-ତୃଣରେ ଶୋଭିତ ଯାନରେ ଶିବଧାମକୁ ଯାଏ।
Verse 3
क्रीडित्वा सुचिरं कालं शिवलोके नराधिप । इह मानुष्यतां प्राप्य राजा भवति वीर्यवान्
ହେ ନରାଧିପ! ସେ ଶିବଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ କ୍ରୀଡା କରି, ପୁଣି ଏଠାରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇ ବୀର୍ୟବାନ ରାଜା ହୁଏ।
Verse 4
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो दासीदाससमन्वितः । पूज्यमानो नरेन्द्रैश्च जीवेद्वर्षशतं नरः
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦାସୀ-ଦାସମାନଙ୍କ ସହିତ, ଅନ୍ୟ ନରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।
Verse 5
सम्प्राप्ते कार्त्तिके मासि नवम्यां शुक्लपक्षतः । सोपवासः शुचिर्भूत्वा दीपकांस्तत्र दापयेत्
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ସେଠାରେ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 6
गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य रात्रौ कुर्वीत जागरम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप
ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନରାଧିପ, ଏହାର ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଶୁଣ।
Verse 7
यावत्पुण्यं फलं संख्या दीपकानां तथैव च । तावद्युगसहस्राणि शिवलोके महीयते
ପୁଣ୍ୟଫଳ ଯେତେ ଏବଂ ଦୀପକର ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ, ସେତେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 8
तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र लिङ्गपूरणकं विधिम् । तथैव पद्मकैश्चैव दधिभक्तैस्तथैव च
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ‘ଲିଙ୍ଗ-ପୂରଣ’ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରି, ଦଧିଭକ୍ତ (ଦହି-ଭାତ) ନୈବେଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 9
यस्तु कुर्यान्नरश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । यावन्ति तिलसंख्यानि दधिभक्तं तथैव च
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ଏହା କରେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ—ତାହା ତିଳର ସଂଖ୍ୟା ପରି, ଏବଂ ଦଧିଭକ୍ତ ଅର୍ପଣର ଫଳ ପରି ଅପାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 10
पद्मसंख्या शिवे लोके मोदते कालमीप्सितम् । तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यत्किंचिद्दीयते नृप
ସେ ପଦ୍ମସଂଖ୍ୟା ପରି ଗଣିତ ଇଚ୍ଛିତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ତୀର୍ଥରେ, ହେ ନୃପ, ଯାହା କିଛି—ଯେ କିଛି—ଦିଆଯାଏ—
Verse 11
सर्वं कोटिगुणं तस्य संख्यातुं वा न शक्यते । एवं ते कथितं सर्वं सर्वतीर्थमनुत्तमम्
ସେଠାରେ ସେ ସବୁ କୋଟିଗୁଣ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଗଣନା କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଭାବେ ସର୍ବତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ସେଇ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।
Verse 174
अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ। (ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ/ସମାପ୍ତି-ସୂଚକ।)