Adhyaya 168
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 168

Adhyaya 168

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ତ୍ରିଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ସେଠା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ରାକ୍ଷସର ବଂଶକଥା ଆସେ—ପୁଲସ୍ତ୍ୟରୁ ବିଶ୍ରବା, ପରେ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର), କୈକସୀର ପୁତ୍ର ରାବଣ-କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ-ବିଭୀଷଣ; ତାପରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣର ବଂଶରେ କୁମ୍ଭ ଓ ବିକୁମ୍ଭ, ଏବଂ କୁମ୍ଭର ପୁତ୍ର ଅଙ୍କୂର। ଅଙ୍କୂର ନିଜ ବଂଶ ଜାଣି, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦେଖି, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଓ ଶେଷରେ ନର୍ମଦାତଟେ ଘୋର ତପ କରେ। ଶିବ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ବର ଦିଅନ୍ତି। ଅଙ୍କୂର ପ୍ରଥମେ ଦୁର୍ଲଭ ବର—ଅମରତ୍ୱ—ମାଗେ, ଦ୍ୱିତୀୟତଃ ନିଜ ନାମରେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଶିବଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶିବ ଶର୍ତ୍ତ ଦିଅନ୍ତି—ଅଙ୍କୂରର ଆଚରଣ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଧର୍ମଭାବ ସହ ସମଞ୍ଜସ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ସମୀପ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିବ। ପରେ ଅଙ୍କୂର ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଧ୍ୱଜ-ଛତ୍ର, ମଙ୍ଗଳଘୋଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାରରେ ମହାପୂଜା କରେ। ତୀର୍ଥସେବାର ବିଧି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି—ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ, ପିତୃ-ଦେବ-ମନୁଷ୍ୟ ତର୍ପଣ, ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ ଓ ନିୟମିତ ମୌନ। ଏଠାରେ ପୂଜାର ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧସମ, ଯଥାବିଧି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଏବଂ ହୋମ-ଜପ-ଉପବାସ-ସ୍ନାନର ଫଳ ବହୁଗୁଣିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे रोधस्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ‘ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 2

यत्र सिद्धं महारक्ष आराध्य तु महेश्वरम् । शङ्करं जगतः प्राणं स्मृतिमात्रावहारिणम्

ସେଠାରେ ଏକ ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଲା—ସେ ଶଙ୍କର, ଜଗତର ପ୍ରାଣ, ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପ୍ରସାଦ ଦେଉଥିବା।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किं तद्रक्षो द्विजश्रेष्ठ किंनाम कस्य वान्वये । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ରାକ୍ଷସ କିଏ, ତାହାର ନାମ କ’ଣ, ଏବଂ ସେ କେଉଁ ବଂଶର? ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 4

अज्ञानतिमिरान्धा ये पुमांसः पापकारिणः । युष्मद्विधैर्दीपभूतैः पश्यन्ति सचराचरम्

ଅଜ୍ଞାନର ତିମିରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପସ୍ୱରୂପ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

Verse 5

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । स्मितं कृत्वा बभाषे तां कथां पापप्रणाशनीम्

ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମୁନୀଶ୍ୱର ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ମନ୍ଦ ହସିଲେ, ତାପରେ ପାପନାଶିନୀ ସେହି ପବିତ୍ର କଥା କହିଲେ।

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्यो नाम पार्थिव । वेदशास्त्रप्रवक्ता च साक्षाद्वेधा इवापरः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର ‘ପୁଲସ୍ତ୍ୟ’ ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ; ସେ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରବକ୍ତା, ଯେନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଧାତାଙ୍କ ସମ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସ୍ରଷ୍ଟା।

Verse 7

तृणबिन्दुसुता तस्य भार्यासीत्परमेष्ठिनः । तस्य धर्मप्रसङ्गेन पुत्रो जातो महामनाः

ହେ ରାଜନ୍, ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତୃଣବିନ୍ଦୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମମୟ ସଂଯୋଗରୁ ମହାମନା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 8

यस्माद्वेदेतिहासैश्च सषडङ्गपदक्रमाः । विश्रान्ता ब्रह्मणा दत्ता नाम विश्रवसेति च

ଯେହେତୁ ବେଦ ଓ ଇତିହାସ, ଷଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ ପଦକ୍ରମପାଠ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ହେଲା; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ନାମ ‘ବିଶ୍ରବସ’ ହେଲା।

Verse 9

कस्मिंश्चिदथ काले च भरद्वाजो महामुनिः । स्वसुतां प्रददौ राजन्मुदा विश्रवसे नृप

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ, ହେ ନୃପ, ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ବିଶ୍ରବସଙ୍କୁ ବିବାହରେ ଦେଲେ, ହେ ରାଜନ୍।

Verse 10

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

ହେ ରାଜନ୍, ବେଦର ପରମ ଜ୍ଞାତା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୌଲୋମୀ ସହିତ ମଘବା (ଇନ୍ଦ୍ର) ଯେପରି, ସେପରି ତାଙ୍କ ସହ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ରମଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 11

केनचित्त्वथ कालेन पुत्रः पुत्रगुणैर्युतः । जज्ञे विश्रवसो राजन्नाम्ना वैश्रवणः श्रुतः

କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ବିଶ୍ରବସଙ୍କ ଘରେ ପୁତ୍ରଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ସେ ‘ବୈଶ୍ରବଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 12

सोऽपि मौनव्रतं कृत्वा बालभावाद्युधिष्ठिर । सर्वभूताभयं दत्त्वा चचार परमं व्रतम्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ସେ ମଧ୍ୟ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ମୌନବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କରି ସେହି ପରମ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲା।

Verse 13

तस्य तुष्टो महादेवो ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सह । सखित्वं चेश्वरो दत्त्वा धनदत्वं जगाम ह

ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ ଆସି, ଈଶ୍ୱର-ସଖ୍ୟ ଦାନ କଲେ; ସେ ‘ଧନଦ’—ଧନର ଅଧିପତି—ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 14

यमेन्द्रवरुणानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि । ब्रह्माप्युक्त्वा जगामाशु लोकपालत्वमीप्सितम्

“ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଚତୁର୍ଥ ହେବ” — ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଇପ୍ସିତ ଲୋକପାଳ ପଦକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଶୀଘ୍ର ଗମନ କଲେ।

Verse 15

ततस्त्वनन्तरे काले कैकसी नाम राक्षसी । पातालं भूतलं त्यक्त्वा विश्रवं चकमे पतिम्

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ କୈକସୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ପାତାଳ ଓ ଭୂତଳ ତ୍ୟାଗ କରି ବିଶ୍ରବାଙ୍କୁ ପତିରୂପେ ବରଣ କଲା।

Verse 16

पुत्रोऽथ रावणो जातस्तस्या भरतसत्तम । कुम्भकर्णो महारक्षो धर्मात्मा च विभीषणः

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାହାରୁ ରାବଣ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ମହାରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 17

कुम्भश्चैव विकुम्भश्च कुम्भकर्णसुतावुभौ । महाबलौ महावीर्यौ महान्तौ पुरुषोत्तम

କୁମ୍ଭ ଓ ବିକୁମ୍ଭ—ଉଭୟେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର—ମହାବଳୀ, ମହାପରାକ୍ରମୀ ଓ ମହାନ ଥିଲେ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।

Verse 18

अङ्कूरो राक्षसश्रेष्ठः कुम्भस्य तनयो महान् । विभीषणं च गुणवद्दृष्ट्वैवं राक्षसोत्तमः

କୁମ୍ଭଙ୍କ ମହାନ ପୁତ୍ର ଅଙ୍କୂର ନାମକ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଗୁଣବାନ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି—ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହେଲା, ହେ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମ।

Verse 19

ततः स यौवनं प्राप्य ज्ञात्वा रक्षः पितामहम् । परं निर्वेदमापन्नश्चचार सुमहत्तपः

ତାପରେ ସେ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିଜ ରାକ୍ଷସ ପିତାମହମାନଙ୍କ ବିଷୟ ଜାଣି, ଗଭୀର ବୈରାଗ୍ୟରେ ପତିତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପ କଲା।

Verse 20

दक्षिणं पश्चिमं गत्वा सागरं पूर्वमुत्तरम् । नर्मदायां प्रसङ्गेन ह्यङ्कूरो राक्षसेश्वरः

ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାଇ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରି, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ଅଙ୍କୂର ପ୍ରସଙ୍ଗବଶତଃ ନର୍ମଦା (ରେବା) ନିକଟକୁ ଆସିଲା।

Verse 21

तपश्चचार सुमहद्दिव्यं वर्षशतं किल । ततस्तुष्टो महादेवः साक्षात्परपुरंजयः

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶତ ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପ କଲା। ତାପରେ ପରପୁରଞ୍ଜୟ ସାକ୍ଷାତ୍ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 22

वरेण छन्दयामास राक्षसं वृषकेतनः । वरं वृणीष्व भद्रं ते तव दास्यामि सुव्रत

ବୃଷକେତୁ (ଶିବ) ରାକ୍ଷସକୁ ବରଦାନ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ—“ବର ମାଗ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ତୋତେ ବର ଦେବି।”

Verse 23

प्रोवाच राक्षसो वाक्यं देवदेवं महेश्वरम् । वरदं सोऽग्रतो दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः

ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କଥା କହିଲା। ବରଦାତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା।

Verse 24

यदि तुष्टो महादेव वरदोऽसि सुरेश्वर । दुर्लभं सर्वभूतानाममरत्वं प्रयच्छ मे

ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ମହାଦେବ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର ବରଦାତା—ତେବେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଅମରତ୍ୱ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 25

मम नाम्ना स्थितोऽनेन वरेण त्रिपुरान्तक । सदा संनिहितोऽप्यत्र तीर्थे भवितुमर्हसि

ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ମୋ ନାମରେ ସ୍ଥାପିତ ଏହି ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସଦା ସନ୍ନିହିତ ରହିବାକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ।

Verse 26

ईश्वर उवाच । यावद्विभीषणमतं यावद्धर्मनिषेवणम् । करिष्यसि दृढात्मा त्वं तावदेतद्भविष्यति

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତୁମେ ଦୃଢ଼ାତ୍ମା ହୋଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମତକୁ ଅନୁସରି ଧର୍ମର ସେବା-ଆଚରଣ କରୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା (ଏହି ବର ଓ ସନ୍ନିଧି) ସିଦ୍ଧ ରହିବ।

Verse 27

एवमुक्त्वा ययौ देवः सर्वदैवतपूजितः । विमानेनार्कवर्णेन कैलासं धरणीधरम्

ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେ ଦେବ ସୂର୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଧରଣୀଧର କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 28

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाचम्य विधानतः । स्थापयामास राजेन्द्र ह्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम्

ଦେବ ଯାଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ସେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ଆଚମନ କଲା; ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 29

गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । पताकैश्चामरैश्छत्रैर्जयशब्दादिमंगलैः

ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର-ଭୂଷଣରେ; ଏବଂ ପତାକା, ଚାମର, ଛତ୍ର, ‘ଜୟ’ ଶବ୍ଦାଦି ମଙ୍ଗଳାଚାରରେ (ସେ ପୂଜା କଲା)।

Verse 30

पूजयित्वा सुरेशानं स्तोत्रैर्हृद्यैः सुपुष्कलैः । जगाम भवनं रक्षो यत्र राजा विभीषणः

ସୁରେଶାନଙ୍କୁ ହୃଦୟହାରୀ ଓ ପ୍ରଚୁର ସ୍ତୋତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ସେ ରାକ୍ଷସ ଯେଉଁ ଭବନରେ ରାଜା ବିଭୀଷଣ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।

Verse 31

पूजितः स यथान्यायं दानसन्मानगौरवैः । सौदर्ये स्थापितो भावे सोऽवात्सीत्परयामुदा

ସେ ଦାନ, ସନ୍ମାନ ଓ ଗୌରବପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦରରେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ପୂଜିତ ହେଲା; ସୌହାର୍ଦ୍ଦଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲା।

Verse 32

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अङ्कूरेश्वरनामानं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ଯେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର ନାମକ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 33

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର ଖାତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରେବା ଓ ଆମଲକୀର ଶୁଭ ସଙ୍ଗମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେବକ୍ଷେତ୍ର ଅଟେ।

Verse 34

माण्डव्यखातात्पश्चिमतस्तीर्थं तदङ्कूरेश्वरम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः

ମାଣ୍ଡବ୍ୟଖାତର ପଶ୍ଚିମେ ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଚି ଓ ସଂଯତମନ ହୁଏ।

Verse 35

सन्ध्यामाचम्य यत्नेन जपं कृत्वाथ भारत । तर्पयित्वा पित्ःन्देवान्मनुष्यान् भरतर्षभ

ହେ ଭାରତ! ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଆଚମନ କରି, ଜପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି—ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପିତୃ, ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

सचैलः क्लिन्नवसनो मौनमास्थाय संयतः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यामुपोष्य विधिवन्नरः

ବସ୍ତ୍ରସହିତ, ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ମୌନ ଓ ସଂଯମ ଅବଲମ୍ବନ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

पूजां यः कुरुते राजंस्तस्य पुण्यफलं शृणु । साग्रं तु योजनशतं तीर्थान्यायतनानि च

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ପୂଜା କରେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ। ତାହା ପାଇଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଯୋଜନ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପରିଧିର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବାୟତନମାନେ ଯେନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 38

भवन्ति तानि दृष्टानि ततः पापैः प्रमुच्यते । तत्र तीर्थे तु यद्दानं देवमुद्दिश्य दीयते

ସେସବୁ ଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତଦୁପରି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ,

Verse 39

स्नात्वा तु विधिवत्पात्रे तदक्षयमुदाहृतम् । होमाद्दशगुणं प्रोक्तं फलं जाप्ये ततोऽधिकम्

ସ୍ନାନ କରି ବିଧିମତେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାହାର ଫଳ ହୋମଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ବୋଲି କଥିତ, ଏବଂ ଜପର ଫଳ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 40

त्रिगुणं चोपवासेन स्नानेन च चतुर्गुणम् । संन्यासं कुरुते यस्तु प्राणत्यागं करोति वा

ଉପବାସରେ ଫଳ ତ୍ରିଗୁଣ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ନାନରେ ଚତୁର୍ଗୁଣ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ,

Verse 41

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । कृमिकीटपतङ्गानां तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । अङ्कूरेश्वरनामाख्ये मृतानां सुगतिर्भवेत्

ତାହାର ଗତି ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ ହୁଏ—ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରତି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱର ନାମକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ କୃମି, କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗ-ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମରିଲେ ସେମାନଙ୍କର ସୁଗତି ହୁଏ।

Verse 42

एतत्ते कथितं राजन्नङ्कूरेश्वरसम्भवम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं परमं पापनाशनम्

ହେ ରାଜନ୍, ଅଙ୍କୂରେଶ୍ୱରସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ତୀର୍ଥର ଉଦ୍ଭବ ତୁମକୁ କହାଗଲା; ଏହା ସର୍ବଗୁଣୋପେତ ଓ ପରମ ପାପନାଶକ।

Verse 43

येऽपि शृण्वन्ति भक्त्येदं कीर्त्यमानं महाफलम् । लभन्ते नात्र सन्देहः शिवस्य भुवनं हि ते

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ମହାଫଳଦାୟକ କୀର୍ତ୍ତନ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 168

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟର ଶୀର୍ଷକ।