Adhyaya 165
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 165

Adhyaya 165

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା, ଏବଂ ପିତୃଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ବିଧି ଦିଆଯାଇଛି; ସେଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନେ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ଶୈବ ଭକ୍ତିର ଆଚରଣକ୍ରମ—ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ, ଶିବପୂଜା, ରାତ୍ରି ଜାଗରଣ, ପୁରାଣକଥା ପାଠ/ଶ୍ରବଣ, ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରଭାତେ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ—ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହାର ପରମ ଫଳରୂପେ ଭକ୍ତ ଗିରିଜାକାନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ କପିଳ ଆଦି ପ୍ରାଚୀନ ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ନର୍ମଦାର ମାହାତ୍ମ୍ୟବଳରେ ସେମାନେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले सिद्धेश्वरमिति श्रुतम् । तीर्थं परं महाराज सिद्धैः कृतमिति प्रभो

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳେ ‘ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର’ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହା ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି ଶ୍ରୁତ।

Verse 2

तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वतीर्थेषु पावनम् । नर्मदाया महाराज दक्षिणं कूलमाश्रितम्

ସେଠାରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପାବନକର, ହେ ମହାରାଜ; ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 3

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । श्राद्धं तत्रैव यो दद्यात्पित्ःनुद्दिश्य भारत

ହେ ଭାରତ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରୁ। ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ହିଁ ପିତୃମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରେ।

Verse 4

तृप्यन्ति पितरस्तस्य द्वादशाब्दान्न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या स्नात्वा पूजयते शिवम्

ତାହାର ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।

Verse 5

रात्रौ जागरणं कृत्वा पठेत्पौराणिकीं कथाम् । ततः प्रभाते विमले स्नानं कुर्याद्यथाविधि

ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରି ପୌରାଣିକ କଥା ପାଠ କରୁ। ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 6

वीक्षते गिरिजाकान्तं स गच्छेत्परमां गतिम् । पुरा सिद्धा महाभागाः कपिलाद्या महर्षयः

ଗିରିଜାକାନ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପୁରାତନ କାଳରେ କପିଲ ଆଦି ସିଦ୍ଧ ମହାଭାଗ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 7

जपन्तश्च परं ब्रह्म योगसिद्धा महाव्रताः । सिद्धिं ते परमां प्राप्ता नर्मदायाः प्रभावतः

ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜପ କରୁଥିବା, ଯୋଗସିଦ୍ଧ ଓ ମହାବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ସେ ଋଷିମାନେ ନର୍ମଦାର ପ୍ରଭାବରୁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।

Verse 165

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।