
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘କଲକଲେଶ୍ୱର’ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି; ଏହା ସ୍ୱୟଂ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ। ଅନ୍ଧକବଧ ପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହାନାଗମାନେ ଶଙ୍ଖ, ତୂର୍ୟ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଣବ, ବୀଣା, ବେଣୁର ନାଦ ସହିତ ଏବଂ ସାମ, ଯଜୁଃ, ଛନ୍ଦ, ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ରଘୋଷରେ ସ୍ତୁତି-ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିବା ଶୈବ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପ୍ରମଥ ଓ ବନ୍ଦୀଜନଙ୍କ ‘କଲକଲ’ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବାରୁ ‘କଲକଲେଶ୍ୱର’ ନାମର ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି କଲକଲେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି ବିଧି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ପାପଶୁଦ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଭୋଗ ଏବଂ ଶେଷରେ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିରୋଗ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं कलकलेश्वरम् । विख्यातं सर्वलोकेषु स्वयं देवेन निर्मितम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ‘କଲକଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।
Verse 2
अन्धकं समरे हत्वा देवदेवो महेश्वरः । सहितो देवगन्धर्वैः किन्नरैश्च महोरगैः
ସମରରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ବଧ କରି ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ (ନାଗ) ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
Verse 3
शङ्खतूर्यनिनादैश्च मृदङ्गपणवादिभिः । वीणावेणुरवैश्चान्यैः स्तुतिभिः पुष्कलादिभिः
ଶଙ୍ଖ-ତୂର୍ୟର ନିନାଦ, ମୃଦଙ୍ଗ-ପଣବ ଆଦି ବାଦ୍ୟର ଘୋଷ, ବୀଣା-ବେଣୁର ସ୍ୱର ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ସ୍ତୁତି ସହ।
Verse 4
गायन्ति सामानि यजूंषि चान्ये छन्दांसि चान्ये ऋचमुद्गिरन्ति । स्तोत्रैरनेकैरपरे गृणन्ति महेश्वरं तत्र महानुभावाः
ସେଠାରେ ମହାନୁଭାବମାନେ କେହି ସାମଗାନ ଗାଆନ୍ତି, କେହି ଯଜୁର୍ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି; କେହି ଛନ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରି ଋକ୍ସୂକ୍ତ ଉଦ୍ଗୀରଣ କରନ୍ତି; ଆଉ କେହି ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
Verse 5
प्रमथानां निनादेन कल्कलेन च बन्दिनाम् । यस्मात्प्रतिष्ठितं लिङ्गं तस्माज्जातं तदाख्यया
ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ନିନାଦ ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ କଲକଲ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଯେହେତୁ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ସେହି କାରଣରୁ ତାହା ସେଇ ନାମରେ (କଲକଲେଶ୍ୱର) ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 6
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षेत्कलकलेश्वरम् । वाजपेयात्परं पुण्यं स लभेन्मानवो भुवि
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି କଲକଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଏହି ଭୁବନରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
Verse 7
तेन पुण्येन पूतात्मा प्राणत्यागाद्दिवं व्रजेत् । आरूढः परमं यानं गीयमानोऽप्सरोगणैः
ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗକାଳେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ; ପରମ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତ ହୁଏ।
Verse 8
उपभुज्य महाभोगान्कालेन महता ततः । मर्त्यलोके महात्मासौ जायते विमले कुले
ଦୀର୍ଘ କାଳ ମହାଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେଇ ମହାତ୍ମା ପରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ବିମଳ ଓ କୁଳୀନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
Verse 9
ब्राह्मणः सुभगो लोके वेदवेदाङ्गपारगः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
ସେ ଲୋକରେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ; ବ୍ୟାଧି ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶତ ଶରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।
Verse 154
। अध्याय
“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ଶୀର୍ଷକ/ସମାପ୍ତି ସୂଚକ ଖଣ୍ଡ ଅଟେ।