Adhyaya 153
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 153

Adhyaya 153

ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ‘ଅନୁତ୍ତମ’ ରବିତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି—ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ରବିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଭାସ୍କର-ଦର୍ଶନର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ କଥିତ। ରବିଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରି ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦିଆ ଦାନ ଅପରିମେୟ ଫଳଦାୟକ—ବିଶେଷତଃ ଅୟନ, ବିଷୁବ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ/ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ବ୍ୟତୀପାତ କାଳରେ। ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହେଉଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟ ‘ପ୍ରତିଦାତା’ ପରି ଅର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳ କାଳାନ୍ତରେ, ଅନେକ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତି; ସମୟଭେଦରେ ପୁଣ୍ୟର ତାରତମ୍ୟ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି। ୟୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରନ୍ତି—ରବିତୀର୍ଥ କାହିଁକି ଏତେ ମହାପୁଣ୍ୟ? ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କୃତଯୁଗର କଥା କହନ୍ତି: ଜାବାଳି ନାମକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରତପାଳନ ହେତୁ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଋତୁକାଳରେ ସଂଯୋଗକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି; ଦୁଃଖିତା ପତ୍ନୀ ଉପବାସ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ଦୋଷରୁ ଜାବାଳି କୁଷ୍ଠସଦୃଶ ରୋଗ ଓ ଦେହକ୍ଷୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଭାସ୍କରତୀର୍ଥ–ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର ସର୍ବରୋଗନାଶକ ବୋଲି ଶୁଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରି ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରକଟ କରାଇବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କରନ୍ତି। ଶତବର୍ଷ ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଵର ଦେଇ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ସ୍ଥାନଟି ପାପ-ଶୋକହର ତୀର୍ଥ ଘୋଷିତ ହୁଏ। ବିଧି କୁହାଯାଇଛି—ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରବିବାର ସ୍ନାନ, ସପ୍ତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ଅର୍ଘ୍ୟ-ଦାନ ଆଦି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦର୍ଶନ; ଏଥିରେ ଚର୍ମରୋଗ ଶୀଘ୍ର ଶମିବା ଓ ଲୋକିକ ସମୃଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧିର କଥା ଅଛି। ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ, କାରଣ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ରକାରୀ ଓ ରୋଗନିବାରକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାହା ପରେ ସହସା ‘ରବିତୀର୍ଥ’ ନାମକ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

ରବିତୀର୍ଥରେ ଯେ ନର ସ୍ନାନ କରି ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ଫଳ ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେହି କଥା ଶୁଣ।

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

ତାହାର ବଂଶରେ ଷୋଳ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଅନ୍ଧ, ମୂକ କିମ୍ବା ବଧିର ହୁଏ ନାହିଁ; କୁରୂପ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ନଖର ବିକୃତି ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

ଦଦ୍ରୁ, ଚିତ୍ରକ (ଶ୍ୱେତ ଦାଗ), କୁଷ୍ଠ, ମଣ୍ଡଳ (ଗୋଲ ଚକତି) ଓ ବିଚର୍ଚ୍ଚିକା (ଏକ୍ଜିମା)—ଦେବଭକ୍ତଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଛଅ ମାସରେ ନଶିଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ପୁରାଣରେ ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା ସେହି ଦେବଙ୍କ ଚରିତକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ—ତାହାର ପୁଣ୍ୟର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ।

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

ଅୟନ, ବିଷୁବ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ରବିତୀର୍ଥରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନମାନଙ୍କର ଫଳ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୁଏ।

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

ହେ ଭାରତ! ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଯେ ଯେ ଦାନ ଏବଂ ଦେବ ଓ ପିତୃଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ସମୁଦ୍ରଜଳର ସୀମା ପରି ଅପରିମେୟ।

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

ଯେ କେହି ଯେତେବେଳେ ଯାହା ଦାନ କରେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଯାହା ହୋମରେ ଆହୁତି ଦିଏ—ସେହି ସମୟରେ ସବିତା (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପ୍ରତିଦାତା ହୋଇ ସମାନ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସେଇ ଫଳକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦୁକ୍ଷୟରେ ଦିଆ ଦାନ ଶତଗୁଣ, ଦିନକ୍ଷୟରେ ଦିଆ ଦାନ ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ଦିଏ।

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ବ୍ୟତୀପାତରେ ତାହା ଅନନ୍ତ, ଅପରିମେୟ ହୁଏ।

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ତାତ! ରବିତୀର୍ଥ କିପରି ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟକର ବୋଲି ସ୍ମୃତ? ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ମୋ କାନ ଶୁଣିବାକୁ ଆତୁର।

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା କହୁଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି ନାଶକ।

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

ପୁରାତନ କାଳରେ, କୃତୟୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଜାବାଲି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେ ବସିଷ୍ଠ ବଂଶଜ ଏବଂ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିବ୍ରତା, ସଦାଚାରିଣୀ ଓ ଦୃଢ଼ମନା ଥିଲେ। ଋତୁକାଳ ଆସିଲେ ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

ଏବେ ମୋର ଋତୁକାଳ ଉପସ୍ଥିତ; ହେ ପତିଦେବ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ପ୍ରୀତିସହିତ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ପୁତ୍ରକାମିନୀ ପତ୍ନୀ।

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

ଏଭଳି କୁହାଗଲାପରେ ଦ୍ୱିଜ କହିଲା—ପ୍ରିୟେ, ଆଜି ମୁଁ ବ୍ରତବଦ୍ଧ। ହେ ଵରାରୋହେ, ଏବେ ଯାଅ; ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ପୁନଃ ସମ୍ମତି ଦେବି।

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

ଦ୍ୱିତୀୟ ଋତୁକାଳ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁନଃ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ପୁନର୍ବାର ନିବାରିଲା—“ହେ ଭାରତ, ଆଜି ମୁଁ ବ୍ରତସ୍ଥ” ବୋଲି।

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଫେରାଇ ଦିଆଗଲା। ସେଠାରେ ସେଇ କାମିନୀ ପତି ପ୍ରତି ନିରାଶ ହେଲା।

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

ମହାଦୁଃଖରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଅନଶନ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ସେଇ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାର ପାପରେ ଦ୍ୱିଜଟି ସହସା ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

ତାହାର ନାକ ଓ ପାଦ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା। ନିଜକୁ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଭୀର ଶୋକରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

ପରମ ବିଷାଦରେ ପଡ଼ି ସେ ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭାସ୍କର-ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

‘ଭାସ୍କରଙ୍କ କୃପାରେ ମୋତେ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳୁ’ ବୋଲି ମନେ ଭାବି ସେ କହିଲେ—‘ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଭାସ୍କର-ତୀର୍ଥ କେଉଁଠି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।’

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧି ପଥରେ ନିୟୋଜିତ କରି ସେ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ—‘ମୁଁ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରିବି।’

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—‘ରେବା ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ଭାସ୍କର-ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିକୁ ନାଶ କରେ।’

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

ତୁମେ ଯାଇପାରିଲେ ନିର୍ଦ୍ୱିଧାରେ ସେଠାକୁ ଯାଅ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

କିନ୍ତୁ ସେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣହାରୀ ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା। ଯେତେବେଳେ ସେ ଆଗକୁ ଯାଇପାରିଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ତ୍ରିଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେହି ବିପ୍ରମାନେ ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୂଲିନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗର ଅବତରଣ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଥିଲେ।

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

ବିପ୍ରମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଷିଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ରହି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରାଇବି।

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

‘ମହାନ ତପୋବଳରେ ଏହା ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ’ ବୋଲି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଉଗ୍ର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

ସେ କେବଳ ବାୟୁକୁ ଆହାର କରି ନିରାହାର ଥିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ; ଶିଶିରରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ ରହିଲେ; ବର୍ଷାରେ ଆବରଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ବିନା ରହିଲେ।

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—ବର ମାଗ, ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୋ ମନରେ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା? ସାଧାରଣତଃ ଅଦେୟ ଯାହା, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବି। କହ; ତୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କରିଛୁ।

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

ହେ ବିପ୍ର ଋଷି, ଏବେ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ?

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

ଜାବାଳି କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସହିତ ହିଁ ବନ୍ଧା।

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

ହେ ଦେବ! ବ୍ୟାଧିରେ ଆବୃତ ହୋଇ ମୁଁ କରିଥିବା ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆପଣ ଏଠାରେ ଏହି ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର-ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ବହୁରୂପଧାରୀ ଦିବାକର, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

ହେ ଭୂପାଳ! ସେହି ସମୟରୁ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ। ଏହା ସର୍ବପାପହର ଓ ସର୍ବଦୁଃଖବିନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

ଯେ କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବର୍ଷ ନିତ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟବାରେ (ରବିବାରେ) ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସାତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଦାନ ଦେଇ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଏଠାରେ ଦାଦ ସଦୃଶ ମଣ୍ଡଳ ଦାଗ, କୁଷ୍ଠ ଓ ବିଚର୍ଚିକା (ଖୁଜୁଲି/ଚର୍ମରୋଗ) ଆଦି ଚର୍ମବ୍ୟାଧି ଯେନ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ହୋଇ ଶମିତ ହୁଏ।

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିରେ କପାସର ଢେର ପରି ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାନ୍ତି; ଏବଂ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଧନ, ପୁତ୍ର ଓ କଲତ୍ର-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମୃଦ୍ଧି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକାଳେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କାରଣ ଭାସ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ପିତୃଦେବ।

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

ଏହିପରି ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କୁହାଗଲା; ସେ ଦିବ୍ୟ, ସର୍ବପାପହର ଏବଂ ସର୍ବରୋଗବିନାଶକ।

Verse 153

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ)।