Adhyaya 15

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो मातृसहस्रैश्च रौद्रैश्च परिवारिता । कालरात्रिर्जगत्सर्वं हरते दीप्तलोचना

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତେବେ ସହସ୍ର ରୌଦ୍ର ମାତୃକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତା, ଦୀପ୍ତ ନୟନା କାଳରାତ୍ରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ହରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 2

ततस्ता मातरो घोरा ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाः । वाय्विन्द्रानलकौबेरा यमतोयेशशक्तयः

ତେବେ ସେଇ ଘୋର ମାତୃକାମାନେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା—ଏବଂ ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, କୁବେର, ଯମ, ବରୁଣ (ଜଳାଧିପ) ଓ ଈଶଙ୍କ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 3

स्कन्दक्रोडनृसिंहानां विचरन्त्यो भयानकाः । चक्रशूलगदाखड्गवज्रशक्त्यृष्टिपट्टिशैः

ସେମାନେ ସ୍କନ୍ଦ, ବରାହ ଓ ନୃସିଂହ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ; ଚକ୍ର, ଶୂଳ, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ବଜ୍ର, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 4

खट्वाङ्गैरुल्मुकैर्दीप्तैर्व्यचरन्मातरः क्षये । उमासंनोदिता सर्वाः प्रधावन्त्यो दिशो दश

ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍ମୁକ ଧାରଣ କରି, କ୍ଷୟକାଳରେ ମାତୃକାମାନେ ବିଚରଣ କଲେ; ଉମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଧାଇଗଲେ।

Verse 5

तासां चरणविक्षेपैर्हुङ्कारोद्गारनिस्वनैः । त्रैलोक्यमेतत्सकलं विप्रदग्धं समन्ततः

ତାଙ୍କର ପଦପ୍ରହାର ଓ ହୁଂକାର-ଗର୍ଜନ ନିସ୍ୱନରେ ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ସବୁଦିଗରୁ ଯେନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା।

Verse 6

हाहारवाक्रन्दितनिस्वनैश्च प्रभिन्नरथ्यागृहगोपुरैश्च । बभूव घोरा धरणी समन्तात्कपालकोशाकुलकर्बुराङ्गी

‘ହାହା’ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଓ କ୍ରନ୍ଦନ ନିସ୍ୱନରେ, ରଥ୍ୟା-ଗୃହ-ଗୋପୁର ଭଙ୍ଗିଯାଇ, ଧରଣୀ ସବୁଦିଗରେ ଘୋର ହେଲା—କପାଳରାଶିରେ ଆକୁଳ, ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରିଣୀ ପରି।

Verse 7

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते । सर्वमेव तदुच्छन्नं समाधृष्य नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ‘ଶତସାହସ୍ର’ ବିସ୍ତାର ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସବୁଦିଗରୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜାଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇଗଲା।

Verse 8

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिस्तथा । पुष्करद्वीपसहिता ये च पर्वतवासिनः

ଜମ୍ବୁ, ଶାକ, କୁଶ, କ୍ରୌଞ୍ଚ, ଗୋମେଦ, ଶାଲ୍ମଲୀ—ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପ ସହିତ—ପର୍ବତବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବିପତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 9

ते ग्रस्ता मृत्युना सर्वे भूतैर्मातृगणैस्तथा । महासुरकपालैश्च मांसमेदोवसोत्कटैः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ—ଭୂତଗଣ ଓ ମାତୃଗଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ମାଂସ, ମେଦ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଭୟଙ୍କର ମହାସୁର କପାଳସହିତ।

Verse 10

रुधिरोद्गारशोणाङ्गी महामाया सुभीषणा । पिबन्ती रुधिरं तत्र महामांसवसाप्रिया

ସେଠାରେ ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରରେ ଶୋଣବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗୀ, ଅତିଭୀଷଣ ମହାମାୟା ରକ୍ତ ପାନ କରୁଥିଲେ; ମହାମାଂସ ଓ ବସାରେ ସେ ପ୍ରୀତ ଥିଲେ।

Verse 11

कपालहस्ता विकटा भक्षयन्ती सुरासुरान् । नृत्यन्ती च हसन्ती च विपरीता महारवा

କପାଳ ହାତରେ ଧରିଥିବା ବିକଟରୂପିଣୀ ସେ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ; ନୃତ୍ୟ କରି, ହସି, ବିପରୀତ ଭଙ୍ଗୀରେ ମହାରବ କଲେ।

Verse 12

त्रैलोक्यसंत्रासकरी विद्युत्संस्फोटहासिनी । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां भक्षयित्वा च मेदिनीम्

ତ୍ରିଲୋକକୁ ସନ୍ତ୍ରାସିତ କରୁଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ଫୋଟ ପରି ହାସିଥିବା ସେ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରବେଷ୍ଟିତ ପୃଥିବୀକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 13

ततः स्वस्थानमगमद्यत्र देवो महेश्वरः । नर्मदातीरमाश्रित्यावसन्मातृगणैः सह

ତାପରେ ସେ ନିଜ ନିୟତ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ବସନ୍ତି; ନର୍ମଦାତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମାତୃଗଣ ସହ ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।

Verse 14

अमराणां कटे तुङ्गे नृत्यन्ती हसितानना । अमरा देवताः प्रोक्ताः शरीरं कटमुच्यते

ଅମରମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ‘କଟ’ ଉପରେ ସେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ହସିତମୁଖୀ ଥିଲେ; ‘ଅମର’ ମାନେ ଦେବତା, ଏବଂ ‘କଟ’ ମାନେ ଶରୀର—ଏହିପରି ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 15

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ। (ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ)

Verse 16

अमरंकट इत्येवं तेन प्रोक्तो मनीषिभिः । महापवित्रो लोकेषु शम्भुना स विनिर्मितः

ଏହି କାରଣରୁ ମନୀଷୀମାନେ ତାହାକୁ ‘ଅମରଙ୍କଟ’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପବିତ୍ର, ସ୍ୱୟଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 17

नित्यं संनिहितस्तत्र शङ्करो ह्युमया सह । ततोऽहं नियतस्तत्र तस्य पादाग्रसंस्थितः

ସେଠାରେ ଶଙ୍କର ଉମାଙ୍କ ସହିତ ନିତ୍ୟ ସନ୍ନିହିତ। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ନିୟତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଦର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 18

प्रह्वः प्रणतभावेन स्तौमि तं नीललोहितम् । ततस्तालकसम्पातैर्गणैर्मातृगणैः सह

ମୁଁ ପ୍ରହ୍ୱ ହୋଇ, ପ୍ରଣତଭାବରେ ସେହି ନୀଲଲୋହିତ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ତାପରେ ଗଣମାନେ ଓ ମାତୃଗଣ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ହୁଏ।

Verse 19

संप्रनृत्यति संहृष्टो मृत्युना सह शङ्करः । खट्वाङ्गैरुल्मुकैश्चैव पट्टिशैः परिघैस्तथा

ହର୍ଷିତ ଶଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସହ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏବଂ ସେଠାରେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍ମୁକ, ପଟ୍ଟିଶ ଓ ପରିଘ (ଲୋହଗଦା) ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

Verse 20

मांसमेदोवसाहस्ता हृष्टा नृत्यन्ति संघशः । वामना जटिला मुण्डा लम्बग्रीवोष्ठमूर्द्धजाः

ସେମାନେ ଦଳେଦଳେ ହର୍ଷରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ହାତ ମାଂସ, ମେଦ ଓ ବସାରେ ଲିପ୍ତ। ସେମାନେ ବାମନ, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ, ଲମ୍ବଗ୍ରୀବ, ଉଦ୍‌ଗତ ଓଠ ଓ ମସ୍ତକରେ ବିଚିତ୍ର କେଶଗୁଚ୍ଛଧାରୀ।

Verse 21

महाशिश्नोदरभुजा नृत्यन्ति च हसन्ति च । विकृतैराननैर्घोरैरर्भुजोल्बणमुखादिभिः

ମହାଶିଶ୍ନ, ବିଶାଳ ଉଦର ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭୁଜାଧାରୀ ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ହସନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ଓ ଘୋର—କେହିଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକରାଳ ମୁଖ, କେହିଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ।

Verse 22

अमरं कण्टकं चक्रुः प्राप्ते कालविपर्यये । तेषां मध्ये महाघोरं जगत्सन्त्रासकारणम्

କାଳର କ୍ରମ ବିପର୍ୟୟ ହେଲାବେଳେ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଟକ ସଦୃଶ ପୀଡାକାରୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର—ସମଗ୍ର ଜଗତର ତ୍ରାସର କାରଣ—ଏକ ଭୟାନକ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା।

Verse 23

मृत्युं पश्यामि नृत्यन्तं तडित्पिङ्गलमूर्द्धजम् । तस्य पार्श्वे स्थितां देवीं विमलाम्बरभूषिताम्

ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖୁଛି; ତାହାର କେଶ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ପିଙ୍ଗଳ। ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ରରେ ଭୂଷିତ ଏକ ଦେବୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 24

कुण्डलोद्घुष्टगण्डां तां नागयज्ञोपवीतिनीम् । विचित्रैरुपहारैश्च पूजयन्तीं महेश्वरम्

ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳ କୁଣ୍ଡଳର ଝଙ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଥିଲା; ସେ ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ସଦୃଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ବିଚିତ୍ର ଉପହାରରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

Verse 25

अपश्यं नर्मदां तत्र मातरं विश्ववन्दिताम् । नानातरङ्गां सावर्तां सुवेलार्णवसंनिभाम्

ସେଠାରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱବନ୍ଦିତା ମାତା ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେ ଅନେକ ତରଙ୍ଗ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଚ୍ଚ ତଟବେଷ୍ଟିତ ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଲାଗୁଥିଲେ।

Verse 26

महासरःसरित्पातैरदृश्यां दृश्यरूपिणीम् । वन्द्यमानां सुरैः सिद्धैर्मुनिसङ्घैश्च भारत

ହେ ଭାରତ, ମହାସରୋବର, ନଦୀ ଓ ପ୍ରପାତର ଆବରଣରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ପରି ଥିଲେ; ତଥାପି ଦୃଶ୍ୟରୂପେ ପ୍ରକଟ ଥିଲେ। ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମୁନିସଂଘ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ।

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरे घोरां सप्तसप्तकसंज्ञिताम् । महावीच्यौघफेनाढ्यां कुर्वन्तीं सजलं जगत्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ‘ସପ୍ତ-ସପ୍ତକ’ ନାମକ ଏକ ଘୋର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ମହାତରଙ୍ଗପ୍ରବାହର ଫେନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଜଳମୟ ଏକ ରାଶି କରିଦେଲା।

Verse 28

दृष्टवान्नर्मदां देवीं मृगकृष्णाम्बरां पुनः । सधूमाशनिनिर्ह्रादैर्वहन्तीं सप्तधा तदा

ପୁନଃ ମୁଁ ମୃଗଚର୍ମସଦୃଶ କୃଷ୍ଣାମ୍ବରଧାରିଣୀ ଦେବୀ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେତେବେଳେ ଧୂମମୟ ଗର୍ଜନ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ନାଦ ସହିତ ସେ ସପ୍ତଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ।

Verse 29

इति संहारमतुलं दृष्टवान्राजसत्तम । नष्टचन्द्रार्ककिरणमभूदेतच्चराचरम्

ଏପରି, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅତୁଳ ସଂହାର ଦେଖିଲି। ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଲୁପ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଗଲା।

Verse 30

महोत्पातसमुद्भूतं नष्टनक्षत्रमण्डलम् । अलातचक्रवत्तूर्णमशेषं भ्रामयंस्ततः

ମହା ଉତ୍ପାତ ଉଦ୍ଭବିଲା; ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଲୁପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ସବୁକିଛି ନିଃଶେଷ, ଅଲାତଚକ୍ର ପରି ଶୀଘ୍ର ଘୂରିଲା।

Verse 31

विमानकोटिसंकीर्णः स किंनरमहोरगः । महावातः सनिर्घातो येनाकम्पच्चराचरम्

ଆକାଶ କୋଟି କୋଟି ବିମାନ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗରେ ଭରିଗଲା। ଘୋର ଗର୍ଜନାସହ ମହାବାୟୁ ଚରାଚର ସବୁକୁ କମ୍ପାଇଲା।

Verse 32

रुद्रवक्त्रात्समुद्भूतः संवर्तो नाम विश्रुतः । वायुः संशोषयामास विततन् सप्तसागरान्

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରୁ ‘ସଂବର୍ତ୍ତ’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବିଲା। ସେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ସପ୍ତ ସାଗରକୁ ଶୋଷିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 33

उद्धूलिताङ्गः कपिलाक्षमूर्द्धजो जटाकलापैरवबद्धमूर्द्धजः । महारवो दीप्तविशालशूलधृक्स पातु युष्मांश्च दिने दिने हरः

ଧୂଳିଧୂସର ଅଙ୍ଗ, କପିଳ କେଶ ଜଟାଜୁଟରେ ବନ୍ଧା, ମହାଗର୍ଜନକାରୀ ଓ ଦୀପ୍ତ ବିଶାଳ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ହର—ସେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦିନେ ଦିନେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 34

शूली धनुष्मान्कवची किरीटी श्मशानभस्मोक्षितसर्वगात्रः । कपालमालाकुलकण्ठनालो महाहिसूत्रैरवबद्धमौलिः

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧାରୀ, କବଚଧାରୀ, କିରୀଟଧାରୀ—ଶ୍ମଶାନଭସ୍ମରେ ଲେପିତ ସର୍ବଗାତ୍ର; କପାଳମାଳାରେ ଆକୁଳ କଣ୍ଠ, ଏବଂ ମହାସର୍ପ-ସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧା ମୌଳି।

Verse 35

स गोनसौघैः परिवेष्टिताङ्गो विषाग्निचन्द्रामरसिन्धुमौलिः । पिनाकखण्टूवाङ्गकरालपाणिः स कृत्तिवासा डमरुप्रणादः

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସର୍ପସମୂହରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା; ମସ୍ତକରେ ବିଷ, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବନଦୀ ଗଙ୍ଗା ବିରାଜିଥିଲେ। ଭୟଙ୍କର ହସ୍ତରେ ପିନାକ ଓ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ; ସେ କୃତ୍ତିବାସା, ଡମରୁନାଦ ଗୁଞ୍ଜିଲା।

Verse 36

स सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा महभुजावेष्टितसर्वगात्रः । नेत्रेण सूर्योदयसन्निभेन प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण

ସପ୍ତଲୋକର ଅନ୍ତରାଳକୁ ଭେଦି ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଯେନ ଉଦ୍ଗୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ମହାବାହୁମାନେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ଉଦୟସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ନେତ୍ର ଓ ପ୍ରବାଳାଙ୍କୁରସଦୃଶ ଉଦର ସହିତ ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 37

सन्ध्याभ्ररक्तोत्पलपद्मरागसिन्दूरविद्युत्प्रकरारुणेन । ततेन लिङ्गेन च लोचनेन चिक्रीडमानः स युगान्तकाले

ଯୁଗାନ୍ତକାଳେ ସେ କ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ—ସନ୍ଧ୍ୟାମେଘର ରକ୍ତିମା, ରକ୍ତୋତ୍ପଳ, ପଦ୍ମରାଗ, ସିନ୍ଦୂର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ପ୍ରଭାର ଅରୁଣିମା ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା; ପ୍ରକଟ ଲିଙ୍ଗ ଓ ନେତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଲୀଳା କଲେ।

Verse 38

हिरण्मयेनैव समुत्सृजन् स दण्डेन यद्वद्भगवान् समेरुः । पादाग्रविक्षेपविशीर्णशैलः कुर्वञ्जगत्सोऽपि जगाम तत्र

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇ, ଯେନ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ମେରୁ, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ପାଦାଗ୍ରର ଆଘାତରେ ପର୍ବତମାନେ ଭଙ୍ଗି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଜଗତକୁ କମ୍ପିତ କରି ସେ ତଥାପି ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

ସମଗ୍ର ତ୍ରିଦିବକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବିକଟ ଅଟ୍ଟହାସ ଛାଡ଼ି, ସେ ମହାତ୍ମା—ଏକମାତ୍ର ଜଗଦୀଶ—ସମସ୍ତ ତ୍ରିଦିବକୁ ଧରି କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।

Verse 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

ସେଇ ଦେବ ଈଶାନ—ଅଜ, ବରେଣ୍ୟ, ଜଗତ୍-ସଂହାରକ ମହେଶ—ଙ୍କୁ ଦେଖି କାଳରାତ୍ରି ମାତୃଗଣ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଣ ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 41

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

ନନ୍ଦୀ, ଭୃଙ୍ଗୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଣମାନେ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସର୍ବଭୂତମୟ—ଜଗଦ୍ବର, ସର୍ବଜନଙ୍କ କାରଣ, ସ୍ମର-ଶତ୍ରୁ ହର; ଯାହାଙ୍କୁ ତୁମେ ଦିନରାତି ସ୍ମରଣ କର।