Adhyaya 149

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तीर्थं लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम् । दर्शनाद्देवदेवस्य यत्र पापं प्रणश्यति

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାହାର ପରେ ‘ଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 2

कृत्वा तु कदनं घोरं दानवानां युधिष्ठिर । वाराहं रूपमास्थाय नर्मदायां व्यवस्थितः

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ସଂହାର କରି ସେ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରି ନର୍ମଦାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नानं कृत्वा देवं नमस्यति । स मुच्यते नृपश्रेष्ठ महापापैः पुराकृतैः

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପୂର୍ବକୃତ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 4

द्वादश्यां कृष्णपक्षस्य शुक्ले च समुपोषितः । गन्धमाल्यैर्जगन्नाथं पूजयेत्पाण्डुनन्दन

ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ—ଉଭୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳ୍ୟଦ୍ୱାରା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

ब्राह्मणांश्च महाभाग दानसंमानभोजनैः । पूजयेत्परया भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु

ହେ ମହାଭାଗ, ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।

Verse 6

सत्रयाजिफलं जन्तुर्लभते द्वादशाब्दकैः । ब्राह्मणान्भोजयंस्तत्र तदेव लभते फलम्

ସତ୍ରଯାଗର ଫଳ ଜୀବ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 7

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् स्नात्वा तद्गतमानसः । जपेद्द्वादशनामानि देवस्य पुरतः स्थितः

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ମନକୁ ସେଇ ଭକ୍ତିରେ ଲୀନ କରି, ଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ି ଦ୍ୱାଦଶ ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

मासि मासि निराहारो द्वादश्यां कुरुनन्दन । केशवं पूजयेन्नित्यं मासि मार्गशिरे बुधः

ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ! ମାସେ ମାସେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ନିରାହାର ରହି, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ ନିତ୍ୟ କେଶବଙ୍କ ପୂଜା କରୁ।

Verse 9

पौषे नारायणं देवं माघमासे तु माधवम् । गोविन्दं फाल्गुने मासि विष्णुं चैत्रे समर्चयेत्

ପୌଷେ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ମାଘମାସେ ମାଧବଙ୍କୁ, ଫାଲ୍ଗୁନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ଚୈତ୍ରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

वैशाखे मधुहन्तारं ज्येष्ठे देवं त्रिविक्रमम् । वामनं तु तथाषाढे श्रावणे श्रीधरं स्मरेत्

ବୈଶାଖେ ମଧୁହନ୍ତାଙ୍କୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠେ ଭଗବାନ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ, ଆଷାଢେ ବାମନଙ୍କୁ, ଶ୍ରାବଣେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

हृषीकेशं भाद्रपदे पद्मनाभं तथाश्विने । दामोदरं कार्त्तिके तु कीर्तयन्नावसीदति

ଭାଦ୍ରପଦେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ, ଆଶ୍ୱିନେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ, କାର୍ତ୍ତିକେ ଦାମୋଦରଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଜନ କଦାପି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 12

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । तन्नश्यति न सन्देहो मासनामानुकीर्तनात्

ବାଣୀ, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ କୃତ ପାପ—ମାସସମ୍ବନ୍ଧୀୟ (ପ୍ରଭୁଙ୍କ) ନାମର ଅନୁକୀର୍ତ୍ତନରେ—ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

स्वयं विनुद्धः सततमुन्मिषन्निमिषंस्तथा । शीघ्रं प्रपश्य भुञ्जानो मन्त्रहीनं समुद्गिरेत्

ଯଦି କେହି ନିଜେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ପଲକ ଝପକାଇ ଏଦିକ-ସେଦିକ ଦେଖି ଭୋଜନ କରୁଥାଏ, ତଥାପି ସେ ଶୀଘ୍ର—ମନ୍ତ୍ରବିଧି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ।

Verse 14

परमापद्गतस्यापि जन्तोरेषा प्रतिक्रिया । यन्मासाधिपतेर्विष्णोर्मासनामानुकीर्तनम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିକାର—ମାସାଧିପତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାସନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା।

Verse 15

ता निशास्ते च दिवसास्ते मासास्ते च वत्सराः । नराणां सफला येषु चिन्तितो भगवान्हरिः

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ରାତି ଓ ସେଇ ଦିନ, ସେଇ ମାସ ଓ ସେଇ ବର୍ଷ ହିଁ ସଫଳ—ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଓ ଚିନ୍ତନ କରାଯାଏ।

Verse 16

परमापद्गतस्यापि यस्य देवो जनार्दनः । नावसर्पति हृत्पद्मात्स योगी नात्र संशयः

ଯେ ଲୋକ ପରମ ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟ-ପଦ୍ମରୁ ଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସରିଯିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଯୋଗୀ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 17

ते भाग्यहीना मनुजाः सुशोच्यास्ते भूमिभाराय कृतावताराः । अचेतनास्ते पशुभिः समाना ये भक्तिहीना भगवत्यनन्ते

ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ—ଯେମାନେ କେବଳ ପୃଥିବୀର ଭାର ହେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିହୀନ ଲୋକେ ଅଚେତନ, ପଶୁସମାନ।

Verse 18

ते पूर्णकार्याः पुरुषाः पृथिव्यां ते स्वाङ्गपाताद्भुवनं पुनन्ति । विचक्षणा विश्वविभूषणास्ते ये भक्तियुक्ता भगवत्यनन्ते

ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ହିଁ କୃତାର୍ଥ ପୁରୁଷ; ନିଜ ଦେହପାତ ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବିବେକୀ ଓ ବିଶ୍ୱର ଭୂଷଣ—ଯେମାନେ ଭଗବାନ ଅନନ୍ତରେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ।

Verse 19

स एव सुकृती तेन लब्धं जन्मतरोः फलम् । चित्ते वचसि काये च यस्य देवो जनार्दनः

ସେଇ ହିଁ ସତ୍ୟ ସୁକୃତୀ; ସେଇ ମାନବଜନ୍ମ-ବୃକ୍ଷର ଫଳ ପାଇଛି—ଯାହାର ଚିତ୍ତ, ବାଣୀ ଓ କାୟାରେ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ ହିଁ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

Verse 20

एतत्तीर्थवरं पुण्यं लिङ्गो यत्र जनार्दनः । वञ्चयित्वा रिपून्संख्ये क्रोधो भूत्वा सनातनः

ଏହା ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ; ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ବିରାଜିତ। ସଂଗ୍ରାମରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ସନାତନ ପ୍ରଭୁ କ୍ରୋଧସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 21

उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च यो ह्यष्टकानामयनद्वये च । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः

ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଅଷ୍ଟକା ଦିନମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ଉଭୟ ଅୟନ (ଉତ୍ତରାୟଣ-ଦକ୍ଷିଣାୟଣ) ସଂକ୍ରାନ୍ତିକାଳରେ, ସଂଯମୀ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 22

घोणोन्मीलितमेरुरन्ध्रनिवहो दुःखाब्धिमज्जत्प्लवः प्रादुर्भूतरसातलोदरबृहत्पङ्कार्धमग्नक्षुरः । फूत्कारोत्करनुन्नवातविदलद्दिग्दन्तिनादश्रुतिन्यस्तस्तब्धवपुः श्रुतिर्भवतु वः क्रोडो हरिः शान्तये

ଯାହାର ଘୋଣ ମେରୁର ରନ୍ଧ୍ରସମୂହକୁ ଉନ୍ମୀଳିତ କଲା, ଯିଏ ଦୁଃଖସାଗରେ ଡୁବୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ଲବ (ତରଣୀ); ଯିଏ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେବାବେଳେ ରସାତଳର ବିଶାଳ ପଙ୍କରେ ଯାହାର ଦନ୍ତ ଅର୍ଧମଗ୍ନ ଥିଲା; ଏବଂ ଯାହାର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଫୁତ୍କାରରୁ ଉଠିଥିବା ବାୟୁ ଓ ଦିଗ୍ଦନ୍ତୀମାନଙ୍କ ନାଦ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ଥିର-ସ୍ତବ୍ଧ ଦେହ ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ସେଇ ବରାହରୂପ ହରି ଆପଣମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 149

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଗ୍ରନ୍ଥ-ବିଭାଗ ସୂଚକ ଚିହ୍ନ।