
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ମହୀପାଳ/ନୃପସତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ରେବା (ନର୍ମଦା) ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅତିଶୟ ପବିତ୍ର ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶିବାରାଧନା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଯତ୍ନ ସହ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହାକୁ ତୀର୍ଥଫଳ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ଯେ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ତୀର୍ଥରେ କିମ୍ବା ଏହା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୁଃଖମୟ ‘ଗର୍ଭବାସ’ର ପୁନରାବୃତ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ତୀର୍ଥଜଳ ସ୍ନାନକୁ ପୁନର୍ଭବ-ନିବୃତ୍ତିର ସାଧନ ଭାବେ, ଶୈବ ଭକ୍ତି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ମୋକ୍ଷୋପାୟ ରୂପେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल सिद्धेश्वरमनुत्तमम् । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम्
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ଶୋଭନ, ଅନୁତ୍ତମ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो गतिं यात्यश्वमेधिनाम्
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧ କର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । पितॄणां प्रीणनार्थाय सर्वं तेन कृतं भवेत्
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଯତ୍ନସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଧରାଯାଏ।
Verse 4
तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां नृपसत्तम । गर्भवासे मतिस्तेषां न जायेत कदाचन
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭବାସର ଅବସ୍ଥା କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 5
गर्भवासो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन । तत्तीर्थवारिणा स्नातुर्न पुनर्भवसम्भवः
ଗର୍ଭବାସ ଦୁଃଖ ପାଇଁ, ସୁଖ ପାଇଁ କେବେ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସେହି ତୀର୍ଥଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ସମ୍ଭାବନା ରହେ ନାହିଁ।
Verse 147
। अध्याय
॥ ଅଧ୍ୟାୟ ॥