Adhyaya 137
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 137

Adhyaya 137

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ଶୈବ ତୀର୍ଥ ‘କର୍କଟେଶ୍ୱର’ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହାକୁ ପାପନାଶକ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଶିବପୂଜା କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରତି ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଗତି ପାଏ। ମୁନି କହନ୍ତି ଯେ ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଂକ୍ଷେପ କରିହେବ ନାହିଁ; ତଥାପି ମୂଳ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦେଖାନ୍ତି—ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ‘ଅକ୍ଷୟ’ ହୋଇଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କର୍ମଫଳର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ବଢ଼ିଯାଏ। ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷି ଓ ମରୀଚି-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାରେ ରମଣ କରନ୍ତି; ଦେବୀ ନାରାୟଣୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା ଜାରି ରଖନ୍ତି। ଶେଷରେ ପିତୃତର୍ପଣ ବିଧାନ—ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମୋକ୍ଷ, ଧର୍ମାଚରଣ ଓ ବଂଶକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥକର୍ମରେ ଏକତ୍ର ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र ततो गच्छेत्कर्कटेश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର! ତାପରେ ଉତ୍ତର ନର୍ମଦାତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକର ଉତ୍ତମ କର୍କଟେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

तत्र स्नात्वा विधानेन यस्तु पूजयते शिवम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्

ସେଠାରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ଗତି ଅନାବର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 3

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तद्वर्णयितुं शक्यं संक्षेपेण वदाम्यतः

ସେ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ପୁରାଣରେ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ତାହା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।

Verse 4

तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्किंचित्कर्म शुभाशुभम् । हर्षान्मदान्महाराज तत्सर्वं जायतेऽक्षयम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରେ, ହେ ମହାରାଜ, ହର୍ଷରୁ କିମ୍ବା ପ୍ରମାଦରୁ କରା ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 5

तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा वालखिल्या मरीचयः । रमन्तेऽद्यापि लोकेषु स्वेच्छया कुरुनन्दन

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ତପସ୍ କରି ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ମରୀଚିମାନେ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 6

तत्रस्थास्तन्न जानन्ति नराज्ञानबहिष्कृताः । शरीरस्थमिवात्मानमक्षयं ज्योतिरव्ययम्

ସେଠାରେ ବସୁଥିବାମାନେ ସେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ବହିଷ୍କୃତ; ଯେପରି ଦେହଭିତରେ ଥିବା ଆତ୍ମା—ଅକ୍ଷୟ, ଅବ୍ୟୟ ଜ୍ୟୋତି—କୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିନଥାଏ।

Verse 7

तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ देवी नारायणी पुरा । अद्यापि तपते घोरं तपो यावत्किलार्बुदम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀ ନାରାୟଣୀ ପୂର୍ବେ ଘୋର ତପ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅର୍ବୁଦ-ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳ ଉଗ୍ର ତପ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 8

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति पितामहाः

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପିତାମହମାନେ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 137

। अध्याय

ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।