Adhyaya 129
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 129

Adhyaya 129

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ନର୍ମଦା-ତଟସ୍ଥ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଅତୁଳନୀୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଧିଷ୍ଠାତା ଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ପାପଶୁଦ୍ଧିକୁ ବାକ୍, ମନ ଓ କର୍ମଜନିତ ଦୋଷ ଭାବେ କ୍ରମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି, କେବଳ ଦର୍ଶନ/ସନ୍ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସ୍ୱର୍ଗବାସ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କାମ-ଲୋଭରେ ଶାସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବାମାନେ ନିନ୍ଦିତ, ସଠିକ୍ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ସ୍ନାନ ପରେ ପିତୃ ଓ ଦେବପୂଜା କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀଜପକୁ ମଧ୍ୟ ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ଫଳସମ ବୋଲି ମହିମା କରାଯାଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୁନରାବୃତ୍ତି ନଥାଏ; ସେଠାରେ ଦେହାବଶେଷ ସମ୍ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ବିଦ୍ୱାନ, ସମ୍ମାନିତ, ନିରୋଗ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ମହାତ୍ମ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀମାନେ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥରେ ‘ଅମୃତତ୍ୱ’ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् । अन्येषां चैव तीर्थानां परात्परतरं महत्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତତ୍ପରେ ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ଏହା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରାତ୍ପର, ଅତି ମହାନ।

Verse 2

तत्र तीर्थे सुरश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकपितामहः । चतुर्णामपि वर्णानां नर्मदातटमाश्रितः

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ନର୍ମଦାତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିରାଜିତ; ସେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ।

Verse 3

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम् । तत्क्षालयति देवेशो दर्शनादेव पातकम्

ବାକ୍, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା କୃତ—ପୂର୍ବେ କୃତ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତ ପାପ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଧୋଇଯାଏ; ପାତକର କଳ୍ମଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 4

श्रुतिस्मृत्युदितान्येव तत्र स्नात्वा द्विजर्षभाः । प्रायश्चित्तानि कुर्वन्ति तेषां वासस्त्रिविष्टपे

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ ଉକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତମାନେ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)ରେ ବାସ ହୁଏ।

Verse 5

ये पुनः शास्त्रमुत्सृज्य कामलोभप्रपीडिताः । प्रायश्चित्तं वदिष्यन्ति ते वै निरयगामिनः

କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କାମ-ଲୋଭରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଘଡ଼ି କହନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନିରୟଗାମୀ (ନରକଗାମୀ) ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

स्नात्वादौ पातकी ब्रह्मन्नत्वा तु कीर्तयेदघम् । तस्य तन्नश्यते क्षिप्रं तमः सूर्योदये यथा

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ପାପୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଅପରାଧକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି କୀର୍ତ୍ତନ କରୁ; ତାହାର ପାପ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଯେପରି ନଶେ, ସେପରି ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य स लभेत्फलमुत्तमम्

ଯେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 8

तत्र तीर्थे तु यद्दानं ब्रह्मोद्दिश्य प्रयच्छति । तदक्षयफलं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ବ୍ରହ୍ମା/ବ୍ରହ୍ମକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ଏପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ।

Verse 9

गायत्रीसारमात्रोऽपि तत्र यः क्रियते जपः । ऋग्यजुःसामसहितः स भवेन्नात्र संशयः

ସେଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀର ସାରମାତ୍ର ଜପ ମଧ୍ୟ କରାଗଲେ, ସେ ଜପ ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ଶକ୍ତିସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 10

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या त्यजेद्देहं सुदुस्त्यजम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य ब्रह्मलोकान्न संशयः

ଯେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତିସହିତ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଅତି କଠିନ ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାହାର ଗତି ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ ହୁଏ; ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 11

यावदस्थीनि तिष्ठन्ति ब्रह्मतीर्थे च देहिनाम् । तावद्वर्षसहस्राणि देवलोके महीयते

ଯେତେଦିନ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଅସ୍ଥି ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ରହେ, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।

Verse 12

अवतीर्णस्ततो लोके ब्रह्मज्ञो जायते कुले । उत्तमः सर्ववर्णानां देवानामिव देवता

ତାପରେ ପୁନଃ ଲୋକକୁ ଅବତରି ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଏ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ପରି।

Verse 13

विद्यास्थानानि सर्वाणि वेत्ति वेदाङ्गपारगः । जायते पूजितो लोके राजभिः स न संशयः

ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାସ୍ଥାନ ଜାଣେ ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ; ଲୋକରେ ସେ ପୂଜିତ ହୁଏ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 14

पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं ब्रह्मतीर्थप्रभावतः

ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ, ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ।

Verse 15

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थं ज्ञानवतां वरम् । ये पश्यन्ति महात्मानो ह्यमृतत्वं प्रयान्ति ते

ଏହି ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ପାପହର, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏହାର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 129

। अध्याय

ଏହିପରି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।