
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ଭୃକୁଟେଶ୍ୱର ଦିଗକୁ ଗମନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମହର୍ଷି ଭୃଗୁଙ୍କ ତପୋଚରିତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ କଠୋର ସ୍ୱଭାବର, ସନ୍ତାନଲାଭ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଘୋର ତପ କରିଥିଲେ। ତେବେ ‘ଅନ୍ଧକଘାତିନ’ (ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା) ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହା ତୀର୍ଥର ଶୈବ ଦିବ୍ୟ ଅଧିଷ୍ଠାନକୁ ସୂଚାଏ। ପରେ କର୍ମ-ଫଳ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି—ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞଫଳର ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଘିଅ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଭୃକୁଟେଶଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କଲେ ଇଚ୍ଛିତ ପୁତ୍ର ପାଏ। ଦାନମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ, କିମ୍ବା ଗୋ-ଭୂମିଦାନ, ସମୁଦ୍ର-ଗୁହା-ପର୍ବତ-ବନ-ଉପବନ ସହ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଦାତା ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରି ପରେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ପଦ ପାଏ—ସ୍ଥାନସଂଲଗ୍ନ ଭକ୍ତି ଓ ଦାନଧର୍ମର ନୀତିମୟ ଫଳବ୍ୟବସ୍ଥା ଏଠାରେ ପ୍ରତିପାଦିତ।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र भृकुटेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो भृगुः परमकोपनः
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଭୃକୁଟେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ପରମକ୍ରୋଧୀ ମହାଭାଗ ଭୃଗୁ ଋଷି ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।
Verse 2
तेन वर्षशतं साग्रं तपश्चीर्णं पुरानघ । पुत्रार्थं वरयामास पुत्रं पुत्रवतां वरः
ହେ ଅନଘ, ସେ ପୂର୍ବେ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ପୁତ୍ରାର୍ଥେ, ପୁତ୍ରବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ, ପୁତ୍ରର ବର ମାଗିଥିଲେ।
Verse 3
वरो दत्तो महाभाग देवेनान्धकघातिना । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्
ହେ ମହାଭାଗ, ଅନ୍ଧକବଧକ ଦେବ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ। ଯେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ…
Verse 4
अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । भृकुटेशं तु यः कश्चिद्घृतेन मधुना सह
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳକୁ ଆଠଗୁଣ ଲାଭ କରିବ। ଏବଂ ଯେ କେହି ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସହିତ ଭୃକୁଟେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ…
Verse 5
पुत्रार्थी स्नापयेद्भक्त्या स लभेत्पुत्रमीप्सितम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय काञ्चनम्
ପୁତ୍ରକାମୀ ଭକ୍ତିସହିତ ଭୃକୁଟୀଶଙ୍କ ସ୍ନାପନ କରୁ; ସେ ଇଚ୍ଛିତ ପୁତ୍ର ପାଏ। ଏବଂ ଯେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ…
Verse 6
गोदानं वा महीं वापि तस्य पुण्यफलं शृणु
ଗୋଦାନ ହେଉ କି ଭୂମିଦାନ—ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 7
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । दत्ता पृथ्वी न सन्देहस्तेन सर्वा नृपोत्तम
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ସମୁଦ୍ର ଓ ଗୁହା ସହିତ, ପର୍ବତ-ବନ-ଉପବନ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ହୋଇଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 8
तेन दानेन स स्वर्गे क्रीडयित्वा यथासुखम् । मर्त्ये भवति राजेन्द्रो ब्राह्मणो वा सुपूजितः
ସେଇ ଦାନର ଫଳରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ପରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଫେରି ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହୁଏ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ।
Verse 128
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।