Adhyaya 126
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 126

Adhyaya 126

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ‘ଅୟୋନିଜ’ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ଏହା ‘ଯୋନି-ସଙ୍କଟ’—ଜନ୍ମବନ୍ଧନ ଓ ଦେହଧର୍ମଜନିତ କ୍ଲେଶ—ରେ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶମନ ଓ ପବିତ୍ରତାର ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କଲେ ଯୋନି-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୁଃଖବୋଧ ଓ ତାହାର ଭାର ଦୂର ହୁଏ। ପରେ ଈଶ୍ୱର/ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରି “ସମ୍ଭବ (ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ) ଓ ଯୋନି-ସଙ୍କଟରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର” ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଆଦି ଅର୍ପଣରେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଭକ୍ତିରେ ଲିଙ୍ଗ-ପୂରଣ/ଲିଙ୍ଗସେବା କଲେ ଦେବଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ନିବାସଫଳ ‘ସିକ୍ଥ-ସଂଖ୍ୟା’ (ମୋମ/ବିନ୍ଦୁର ସଂଖ୍ୟା) ଭଳି ଅତିଶୟୋକ୍ତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, ମଧୁ, କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ଦଧିରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ ‘ବିପୁଳ ଶ୍ରୀ’—ସମୃଦ୍ଧି—ମିଳେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ସହ ପୂଜା ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ସେହି ପ୍ରାର୍ଥନାପଦର ନିରନ୍ତର ଜପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ଷଡକ୍ଷରର ମହିମା ପ୍ରତିପାଦିତ—ଏହା ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରବିସ୍ତାରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହାର ଜପ ହିଁ ଅଧ୍ୟୟନ-ଶ୍ରବଣ-କ୍ରିୟାସମାପ୍ତି ସମାନ। ଶିବଯୋଗୀଙ୍କ ସେବା, ଦାନ୍ତ-ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ, ଦାନ ଓ ଜଳପ୍ରଦାନକୁ ସ୍ନାନ-ପୂଜାର ପୂରକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟକୁ ମେରୁ-ସାଗର ସମ ମହାନ ଉପମାରେ କୁହାଯାଇଛି।

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र परं तीर्थमयोनिजम् । स्नातमात्रो नरस्तत्र न पश्येद्योनिसङ्कटम्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ‘ଅୟୋନିଜ’ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ଯୋନିଜନ୍ମର ଦୁଃଖସଙ୍କଟକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 2

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । अयोनिजो महादेव यथा त्वं परमेश्वर

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ— “ହେ ଅୟୋନିଜ ମହାଦେବ! ଯେପରି ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର…”

Verse 3

तथा मोचय मां देव सम्भवाद्योनिसङ्कटात् । गन्धपुष्पादिधूपैश्च स मुच्येत्सर्वपातकैः

ସେହିପରି, ହେ ଦେବ! ଜନ୍ମ-ଯୋନିର ସଙ୍କଟରୁ ମୋତେ ମୋଚନ କର। ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଓ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 4

तस्य देवस्य यो भक्त्या कुरुते लिङ्गपूरणम् । स वसेद्देवदेवस्य यावत्सिक्थस्य संख्यया

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ସେହି ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ-ପୂରଣ ବିଧି କରେ, ସେ ସିକ୍ଥ କଣିକାର ସଂଖ୍ୟା ପରିମାଣ (ବର୍ଷ) ଦେବଦେବଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରେ।

Verse 5

अयोनिजे महादेवं स्नापयेद्गन्धवारिणा । मधुक्षीरेण दध्ना वा स लभेद्विपुलां श्रियम्

ଅୟୋନିଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ, କିମ୍ବା ମଧୁ, କ୍ଷୀର ଅଥବା ଦଧିରେ ଅଭିଷେକ କଲେ ସେ ବିପୁଳ ଶ୍ରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳ-ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 6

अष्टभ्यां च सिते पक्षे असितां वा चतुर्दशीम् । पूजयित्वा महादेवं प्रीणयेद्गीतवाद्यकैः

ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

वसेत्स च शिवे लोके ये कुर्वन्ति मनोहरम् । ते वसन्ति शिवे लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

ଯେମାନେ ମନୋହର ଶିବାରାଧନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକରେ ବସନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 8

तस्य देवस्य भक्त्या तु यः करोति प्रदक्षिणाम् । विज्ञापयंश्च सततं मन्त्रेणानेन भारत

ହେ ଭାରତ! ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ବିନତି କରେ—

Verse 9

तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पारम्पर्येण मानवैः । सकाशाद्देवदेवस्य तच्छृणुष्व समाधिना

ସେହି ଆଚରଣର ଫଳ ମାନବ ପରମ୍ପରାରେ ଯେପରି ଉକ୍ତ—ଦେବଦେବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରୁ ପ୍ରାପ୍ତ—ତାହାକୁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଶୁଣ।

Verse 10

अयोनिजो महादेव यथा त्वं परमेश्वर । तथा मोचय मां शर्व सम्भवाद्योनिसङ्कटात्

ହେ ଅୟୋନିଜ ମହାଦେବ! ଆପଣ ପରମେଶ୍ୱର; ତେଣୁ ହେ ଶର୍ବ, ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଯୋନି-ସଙ୍କଟରୁ ମୋତେ ମୋଚନ କର।

Verse 11

किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैः कंठशोषणतत्परैः । येनौंनमः शिवायेति प्रोक्तं देवस्य संनिधौ

କଣ୍ଠକୁ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରର ତାହାକୁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ, ଯଦି ସେ ଦେବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ‘ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି?

Verse 12

तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । येनौंनमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः

ଯିଏ ‘ଓଂ ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରର ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସ ସ୍ଥିର କରିଛି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରବଣ ଓ ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି।

Verse 13

न तत्फलमवाप्नोति सर्वदेवेषु वै द्विजः । यत्फलं समवाप्नोति षडक्षर उदीरणात्

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ଷଡକ୍ଷର (ଓଂ ନମଃ ଶିବାୟ) ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 14

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेच्छिवयोगिनम् । द्विजानामयुतं साग्रं स लभेत्फलमुत्तमम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୈବଯୋଗୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଦଶହଜାରରୁ ଅଧିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସତ୍କାର ସମାନ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 15

अथवा भक्तियुक्तस्तु तेषां दान्ते जितेन्द्रिये । संस्कृत्य ददते भिक्षां फलं तस्य ततोऽधिकम्

କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦାନ୍ତ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସୁସଂସ୍କୃତ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ, ତାହାର ଫଳ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଫଳଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ହୁଏ।

Verse 16

यतिहस्ते जलं दद्याद्भिक्षां दत्त्वा पुनर्जलम् । सा भिक्षा मेरुणा तुल्या तज्जलं सागरोपमम्

ଯତିଙ୍କ ହାତରେ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; ଭିକ୍ଷା ଦେଇ ପୁନଃ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ସେହି ଭିକ୍ଷା ମେରୁ ସମାନ, ଏବଂ ସେହି ଜଳ ସାଗର ସଦୃଶ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 126

। अध्याय

॥ ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ॥