
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—ଜଗତରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିପରି ତପସ୍ବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ କିପରି ଆଦିତ୍ୟ/ଭାସ୍କର ନାମ ଓ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ପ୍ରଥମେ ଅନ୍ଧକାର ଅବସ୍ଥା, ପରେ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରକାଶ, ସେଠାରୁ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପର ଉଦ୍ଭବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜଗତ୍କାର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା। ତାପରେ ନର୍ମଦା ତଟର ରବୀତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା, ମନ୍ତ୍ରଜପ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟୋପାସନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ମନ୍ତ୍ରକୁ କ୍ରିୟାସିଦ୍ଧିର ଅନିବାର୍ୟ ଶର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି; ମନ୍ତ୍ରବିହୀନ କର୍ମ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି ଉପମାରେ ବୁଝାଯାଏ। ଶେଷରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ୟତୀପାତ, ଅୟନ, ବିଷୁବ, ଗ୍ରହଣ, ମାଘ ସପ୍ତମୀ ଆଦି କାଳର ବିଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ନାମପାଠ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କଲ୍ୟାଣ ଓ ଶୁଭ ସାମାଜିକ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଫଳଶ୍ରୁତି ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रवितीर्थमनुत्तमम् । यत्र देवः सहस्रांशुस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ହେ ମହୀପାଳ! ତତଃ ଅନୁତ୍ତମ ରବିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସହସ୍ରାଂଶୁ ଦେବ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ତପ କରି ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता सर्वदेवनमस्कृतः । तपस्तपति देवेशस्तापसो भास्करो रविः
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଯେ ଜଗଦ୍ଧାତା, ସର୍ବଦେବଙ୍କ ନମସ୍କୃତ ଦେବେଶ ରବି-ଭାସ୍କର, ସେ ତାପସ ପରି ତପ କିପରି କରନ୍ତି?
Verse 3
आराध्यः सर्वभूतानां सर्वदेवैश्च पूजितः । प्रत्यक्षो दृश्यते लोके सृष्टिसंहारकारकः
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଆରାଧ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଲୋକେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର କାରକ।
Verse 4
आदित्यत्वं कथं प्राप्तः कथं भास्कर उच्यते । सर्वमेतत्समासेन कथयस्व ममानघ
ସେ କିପରି ଆଦିତ୍ୟତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ କାହିଁକି ‘ଭାସ୍କର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ଏ ସବୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ମୋତେ କହ।
Verse 5
मार्कण्डेय उवाच । महाप्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम्
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ମହାନ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ମୁଁ ସବୁ କହିବି।
Verse 6
आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । अप्रतर्क्यमविज्ञेयं प्रसुप्तमिव सर्वतः
ଆଦିରେ ଏହି (ବିଶ୍ୱ) ତମୋମୟ ଥିଲା—ଅପ୍ରକଟ, ଅଜ୍ଞାତ, ଲକ୍ଷଣହୀନ; ତର୍କାତୀତ, ଅବିଜ୍ଞେୟ, ଯେନ ସର୍ବତ୍ର ସୁପ୍ତ ଥିଲା।
Verse 7
ततस्तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोरधोमुखी
ତତଃ ଦିବ୍ୟ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ଦହନଶୀଳ ତେଜର ପିଣ୍ଡ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା—ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ସୃଷ୍ଟିହେତୁ ଅଧୋମୁଖ ହୋଇ ପତିତ ହୁଏ।
Verse 8
तत्तेजसोऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवोऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्
ସେହି ତେଜର ଅନ୍ତରେ ସର୍ବଭୂଷଣେ ଭୂଷିତ ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ସେଇ ଶିବ—ଅପାଣିପାଦ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ବ୍ୟାପ୍ତ।
Verse 9
तस्योत्पन्नस्य भूतस्य तेजो रूपस्य भारत । पश्चात्प्रजापतिर्भूयः कालः कालान्तरेण वै
ହେ ଭାରତ, ସେହି ତେଜୋରୂପ ଭୂତ ପ୍ରକଟ ହେବା ପରେ ପ୍ରଜାପତି ପୁନଃ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାଳାନ୍ତରେ କାଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
Verse 10
अग्निर्जातः स भूतानां मनुष्यासुररक्षसाम् । सर्वदेवाधिदेवश्च आदित्यस्तेन चोच्यते
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ—ମନୁଷ୍ୟ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ—ଅଗ୍ନି ହେଲେ; ଏବଂ ସର୍ବଦେବଙ୍କ ଅଧିଦେବ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଆଦିତ୍ୟ’ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 11
आदौ तस्य नमस्कारोऽन्येषां च तदनन्तरम् । क्रियते दैवतैः सर्वैस्तेन सर्वैर्महर्षिभिः
ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ; ଏହି ବିଧି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନେ କରନ୍ତି।
Verse 12
तिस्रः सन्ध्यास्त्रयो देवाः सांनिध्याः सूर्यमण्डले । नमस्कृतेन सूर्येण सर्वे देवा नमस्कृताः
ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ତିନି ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ସନ୍ନିହିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହୁଏ।
Verse 13
न दिवा न भवेद्रात्रिः षण्मासा दक्षिणायनम् । अयनं चोत्तरं चापि भास्करेण विना नृप
ହେ ନୃପ! ଭାସ୍କର ବିନା ନ ଦିନ, ନ ରାତି; ଦକ୍ଷିଣାୟନର ଷଣ୍ମାସ ଗତି ନାହିଁ; ଉତ୍ତରାୟନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିନା ନ ଥାଏ।
Verse 14
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । न वर्तते विना सूर्यं तेन पूज्यतमो रविः
ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଯଥାବିଧି ଚାଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ରବି ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ।
Verse 15
शब्दगाः श्रुतिमुख्याश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । प्रत्यक्षो भगवान्देवो दृश्यते लोकपावनः
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଶ୍ରୁତିରେ ଶବ୍ଦରୂପେ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କିନ୍ତୁ ଲୋକପାବନ ଭଗବାନ୍ ଦେବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
Verse 16
उत्पत्तिः प्रलयस्थानं निधानं बीजमव्ययम् । हेतुरेको जगन्नाथो नान्यो विद्येत भास्करात्
ସେଇ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ, ପ୍ରଳୟର ଆଶ୍ରୟ, ନିଧାନ ଓ ଅବ୍ୟୟ ବୀଜ; ଏକମାତ୍ର କାରଣ, ଜଗନ୍ନାଥ—ଭାସ୍କର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ଜଣା ନାହିଁ।
Verse 17
एवमात्मभवं कृत्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् । लोकानां तु हितार्थाय स्थापयेद्धर्मपद्धतिम्
ଏହିପରି ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଲୋକହିତାର୍ଥେ ଧର୍ମର ପଥ ଓ ପଦ୍ଧତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Verse 18
नर्मदातटमाश्रित्य स्थापयित्वात्मनस्तनुम् । सहस्रांशुं निधिं धाम्नां जगामाकाशमव्ययम्
ନର୍ମଦାତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ନିଜ ଦେହସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ପରେ ଧାମମାନଙ୍କର ନିଧି ସହସ୍ରାଂଶୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଅବ୍ୟୟ ଆକାଶକୁ ଗମନ କଲେ।
Verse 19
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । सहस्रकिरणं देवं नाममन्त्रविधानतः
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦିବ୍ୟ ନାମ-ମନ୍ତ୍ର ବିଧାନାନୁସାରେ ସହସ୍ରକିରଣ ଦେବ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରାଧନା କରେ।
Verse 20
तेन तप्तं हुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । तेन सम्यग्विधानेन सम्प्राप्तं परमं पदम्
ସେହି (ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା) ଦ୍ୱାରା ତପ କରାହେଲା ବୋଲି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେହି ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରାହେଲା ବୋଲି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏବଂ ସେହି ସମ୍ୟଗ୍ବିଧାନରେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 21
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा ये नर्मदातोये देवं पश्यन्ति भास्करम्
ଧନ୍ୟ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସୁଜୀବିତ ଓ ସାର୍ଥକ—ଯେମାନେ ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବ ଭାସ୍କରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
Verse 22
तथा देवस्य राजेन्द्र ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् । अनन्यभक्त्या सततं त्रिरक्षरसमन्विताः
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଯେମାନେ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସଦା ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ, ତ୍ର୍ୟକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରସହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାବନ ସାଧନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 23
तेन पूतशरीरास्ते मन्त्रेण गतपातकाः । यत्पुण्यं च भवेत्तेषां तदिहैकमनाः शृणु
ସେହି ସାଧନାରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ସେହି ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏବେ ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ—ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେମିତି ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମେ।
Verse 24
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । प्रदक्षिणीकृता सर्वा पृथिवी नात्र संशयः
ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଓ ଗୁହାସହ, ପର୍ବତ-ବନ-କାନନସହ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରାହେଲା ପରି ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 25
मन्त्रमूलमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तेन मन्त्रविहीनं तु कार्यं लोके न सिध्यति
ଚରାଚର ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକର ମୂଳ ହେଉଛି ମନ୍ତ୍ର। ତେଣୁ ମନ୍ତ୍ରବିହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 26
यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । कार्यार्थं नैव सिध्येत तथा कर्म ह्यमन्त्रकम्
ଯେପରି କାଠର ହାତୀ କିମ୍ବା ଚର୍ମର ମୃଗ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ମନ୍ତ୍ରବିହୀନ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 27
भस्महुतं पार्थ यथा तोयविवर्जितम् । निष्फलं जायते दानं तथा मन्त्रविवर्जितम्
ହେ ପାର୍ଥ! ଯେପରି ଜଳବିନା ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା କୃତ ହୋମ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ, ସେପରି ମନ୍ତ୍ରବିନା କୃତ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ।
Verse 28
काष्ठपाषाणलोष्टेषु मृन्मयेषु विशेषतः । मन्त्रेण लोके पूजां तु कुर्वन्ति न ह्यमन्त्रतः
ବିଶେଷତଃ କାଠ, ପାଥର, ଢେଲା ଓ ମାଟିର ରୂପମାନଙ୍କରେ ଏହି ଲୋକରେ ଲୋକେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଅମନ୍ତ୍ରରେ କେବେ ନୁହେଁ।
Verse 29
द्वादशाब्दान्नमस्काराद्भक्त्या यल्लभते फलम् । मन्त्रयुक्तनमस्कारात्सकृत्तल्लभते फलम्
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଭକ୍ତିସହିତ କୃତ ନମସ୍କାରରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ ଏକମାତ୍ର ନମସ୍କାରରୁ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 30
संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । नर्मदाया जले स्नात्वा यस्तु पूजयते रविम्
ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ୟତୀପାତ, ଅୟନ ଓ ବିଷୁବ ସମୟରେ ଯେ ନର୍ମଦାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ…
Verse 31
द्वादशाब्देन यत्पापमज्ञानज्ञानसंचितम् । तत्क्षणान्नश्यते सर्वं वह्निना तु तुषं यथा
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସମସ୍ତେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ—ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ତୁଷ ଜଳିଯାଏ।
Verse 32
चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମୀ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 33
माघमासे तु सम्प्राप्ते सप्तम्यां नृपसत्तम । सोपवासो जितक्रोध उषित्वा सूर्यमन्दिरे
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମାଘମାସ ଆସିଲେ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ ରଖି, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 34
प्रातः स्नात्वा विधानेन ददात्यर्घं दिवाकरे । विधिना मन्त्रयुक्तेन स लभेत्पुण्यमुत्तमम्
ପ୍ରାତଃକାଳେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ ବିଧିରେ ଦିବାକରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ ସେ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
Verse 35
पितृदेवमनुष्याणां कृत्वा ह्युदकतर्पणम् । मन्दिरे देवदेवस्य ततः पूजां समाचरेत्
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକ-ତର୍ପଣ କରି, ପରେ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 36
गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपनैवेद्यशोभनैः । पूजयित्वा जगन्नाथं ततो मन्त्रमुदीरयेत्
ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଶୋଭନ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 37
विष्णुः शक्रो यमो धाता मित्रोऽथ वरुणस्तथा । विवस्वान्सविता पूषा चण्डांशुर्भर्ग एव च
‘ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ଯମ, ଧାତା, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ; ତଥା ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଚଣ୍ଡାଂଶୁ ଓ ଭର୍ଗ’—
Verse 38
इति द्वादशनामानि जपन्कृत्वा प्रदक्षिणाम् । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु
ଏହିପରି ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ନାମ ଜପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି—ହେ ପାର୍ଥ, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ; ଏଥିରୁ ଏଠାରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 39
दरिद्रो व्याधितो मूको बधिरो जड एव च । न भवेत्सप्त जन्मानि इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ଶଙ୍କର କହିଲେ—“ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ, ମୂକ, ବଧିର କିମ୍ବା ଜଡବୁଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।”
Verse 40
एवं ज्ञात्वा विधानेन जपन्मन्त्रं विचक्षणः । आराधयेद्रविं भक्त्या य इच्छेत्पुण्यमुत्तमम्
ଏହା ଜାଣି, ବିଧିମତେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ବିବେକୀ, ଯଦି ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଇଚ୍ଛେ, ତେବେ ଭକ୍ତିରେ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରୁ।
Verse 41
मन्त्रहीनां तु यः कुर्याद्भक्तिं देवस्य भारत । स विडम्बति चात्मानं पशुकीटपतङ्गवत्
କିନ୍ତୁ ହେ ଭାରତ, ଯେ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ପଶୁ, କୀଟ କିମ୍ବା ପତଙ୍ଗ ପରି ନିଜକୁ ନିଜେ ଉପହାସ କରେ।
Verse 42
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः
ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ଉତ୍ତମ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେଇ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଗମନ କରେ।
Verse 43
स्वेच्छया सुचिरं कालमिह लोके नृपो भवेत्
ସେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଲୋକରେ ଅତି ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜା ହୁଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରେ।
Verse 44
पुत्रपौत्रसमायुक्तो हस्त्यश्वरथसङ्कुलः । दासीदासशतोपेतो जायते विपुले कुले
ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତଶତ ଦାସୀ-ଦାସ ସହିତ, ଏକ ବିଶାଳ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
Verse 125
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ—ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।