Adhyaya 12
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 12

Adhyaya 12

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜଶ୍ରୋତୃ-ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରେ କହନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସମବେତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନର୍ମଦା (ରେବା) ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏକ ଅବିରତ ସ୍ତୋତ୍ର; ଏଥିରେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ପାବନ ଜଳଶକ୍ତି, ପାପହାରିଣୀ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ଶରଣ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରାଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭବା (ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ) ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି। ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଦୁଃଖ ଓ ଧର୍ମଦୋଷରେ ପୀଡିତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ରକ୍ଷା ଦେବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ, କ୍ଲେଶମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଭ୍ରମଣର ବିପରୀତରେ ନର୍ମଦାଜଳସ୍ପର୍ଶର ମୋକ୍ଷଦାୟକତା, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଅନ୍ୟ ଜଳ ହ୍ରାସ/ଦୂଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦାଙ୍କ ସ୍ଥିର ପବିତ୍ରତା ପ୍ରତିପାଦିତ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି କହେ—ନର୍ମଦାସ୍ନାନ ପରେ ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଗତି ପାଇ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଓ ଅଲଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱର/ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। କରଯୋଡି ଦ୍ୱିଜମାନେ ନର୍ମଦାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 2

नमोऽस्तु ते पुण्यजले नमो मकरगामिनि । नमस्ते पापमोचिन्यै नमो देवि वरानने

ହେ ପୁଣ୍ୟଜଳମୟୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମକରଗାମିନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପାପମୋଚିନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 3

नमोऽस्तु ते पुण्यजलाश्रये शुभे विशुद्धसत्त्वं सुरसिद्धसेविते । नमोऽस्तु ते तीर्थगणैर्निषेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

ହେ ଶୁଭେ, ପୁଣ୍ୟଜଳର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ, ସର୍ବଥା ବିଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବିନୀ, ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଦେବୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୀର୍ଥଗଣ ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ନିଷେବନ କରନ୍ତି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 4

नमोऽस्तु ते देवि समुद्रगामिनि नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमोऽस्तु लोकद्वयसौख्यदायिनि ह्यनेकभूतौघसमाश्रितेऽनघे

ହେ ଦେବୀ, ସମୁଦ୍ରଗାମିନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶିବେ, ବରପ୍ରଦାୟିନୀ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଉଭୟ ଲୋକର ସୁଖଦାୟିନୀ, ଅନେକ ଜୀବସମୂହର ଆଶ୍ରୟଭୂତା, ହେ ନିଷ୍ପାପା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 5

सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते गन्धर्वयक्षोरगसेविताङ्गे । सनातनि प्राणिगणानुकम्पिनि मोक्षप्रदे देवि विधेहि शं नः

ହେ ସରିତ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠେ, ପାପହରିଣୀ, ବିଚିତ୍ର ଶୋଭାରେ ବିଭୂଷିତ, ଯାହାଙ୍କ ତଟ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଯକ୍ଷ-ନାଗମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି—ହେ ସନାତନୀ, ପ୍ରାଣିଗଣ ପ୍ରତି କରୁଣାମୟୀ, ମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ଦେବୀ, ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ ବିଧାନ କର।

Verse 6

महागजैर्घमहिषैर्वराहैः संसेविते देवि महोर्मिमाले । नताः स्म सर्वे वरदे सुखप्रदे विमोचयास्मान्पशुपाशबन्धात्

ହେ ଦେବୀ, ମହା ତରଙ୍ଗମାଳାରେ ଭୂଷିତା, ମହାଗଜ, ପ୍ରବଳ ମହିଷ ଓ ବରାହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତା! ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ହେ ବରଦାୟିନୀ, ସୁଖପ୍ରଦାୟିନୀ, ପଶୁପାଶ ବନ୍ଧନରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର।

Verse 7

पापैरनेकैरशुभैर्विबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महानिलोद्भूततरङ्गभूतं यावत्तवाम्भो हि न संस्पृशन्ति

ଅନେକ ଅଶୁଭ ପାପରେ ବନ୍ଧିତ ମର୍ତ୍ୟମାନେ, ମହାବାୟୁରେ ଉଦ୍ଭୂତ ତରଙ୍ଗରୂପ ତୁମ ଜଳକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକମାନେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 8

अनेकदुःखौघभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्रे द्वन्द्वैरनेकैरपि संवृतानाम्

ଅନେକ ଦୁଃଖପ୍ରବାହର ଭୟରେ ପୀଡିତ, ଅସଂଖ୍ୟ ପାପରେ ଘେରା, ଏବଂ ଅନେକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆବୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ହେ ପଦ୍ମସମ ମୁଖବତୀ ଦେବୀ—ତୁମେ ହିଁ ଗତି, ତୁମେ ହିଁ ଶରଣ।

Verse 9

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

ହେ ଦେବୀ, ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦୁଃଖାତୁରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଭୟ ଦିଅ; ଅନେକ ଶିଷ୍ଟଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୂଜିତା।

Verse 10

स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्च तदैव दद्यात्परमं पदं तु । यत्रोपलाः पुण्यजलाप्लुतास्ते शिवत्वमायान्ति किमत्र चित्रम्

ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣହସ୍ତ ଯଦି ତାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରମ ପଦ ଦେଇଦେବ। ଯେଉଁଠି ତୁମ ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ସ୍ନାତ ପଥରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିବତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି—ଏଠି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଣ?

Verse 11

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या दुःखातुराः पापपरीतदेहाः । महानिलोद्भूततरङ्गभङ्गं यावत्तवाम्भो न हि संश्रयन्ति

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପାବୃତ ଦେହଧାରୀ, ଦୁଃଖାତୁର ମର୍ତ୍ୟମାନେ ତୁମ ଜଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ନରକମାନେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ମହାବାୟୁରେ ଉଠୁଥିବା ତରଙ୍ଗଭଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ତୁମ ପବିତ୍ର ଜଳ ହିଁ ଶରଣ।

Verse 12

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ ପଦ।

Verse 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗରେ, ଯେତେବେଳେ ସରୋବର ଓ ନଦୀମାନେ କ୍ଷୟ ପାଇ ଦୂଷିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ, ଜଳପ୍ରବାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମେ ଏକା ଦୀପ୍ତିମାନ—ଆକାଶର ନକ୍ଷତ୍ରପଥରେ ଜ୍ଵଳମାନ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ପରି।

Verse 14

तव प्रसादाद्वरदे वरिष्ठे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यामोऽथ रुद्रं तव सुप्रसादाद्वयं तथा त्वं कुरु वै प्रसादम्

ହେ ବରଦାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ଏହି କାଳକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରି ପାର କରୁ। ପରେ ତୁମ ସୁପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ—ଏହେତୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମପ୍ରତି କୃପା କର।

Verse 15

गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रांस्त्वं पाहि नो यावदिमं युगान्तम् । कालं त्वनावृष्टिहतं सुघोरं यावत्तरामस्तव सुप्रसादात्

ତୁମେ ହିଁ ଆମର ଗତି—ମାଆ ପରି, ବାପା ପରି। ଏହି ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ତୁମ ସୁପ୍ରସାଦରେ ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ହତ ଏହି ଅତିଘୋର କାଳକୁ ଆମେ ପାର କରିପାରିବୁ।

Verse 16

पठन्ति ये स्तोत्रमिदं द्विजेन्द्राः शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताश्च

ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ଲୋକ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ବୃଷଭ-ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 17

ये स्तोत्रमेतत्सततं पठन्ति स्नात्वा तु तोये खलु नर्मदायाः । अन्ते हि तेषां सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

ନର୍ମଦା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ସଦା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଶୀଘ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଗତି ଦାନ କରେ।

Verse 18

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवं च । स मुक्तपापः सुविशुद्धदेहः समाश्रयं याति महेश्वरस्य

ଯେ ପ୍ରାତଃ ଉଠି କିମ୍ବା ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ସ୍ତବକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁବିଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ପାଏ।