Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 17
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi ascription not explicit in the mantra itself).
Devata: Agni (as Tanūpā, Āyurdā, Varcodā).
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical ṛc).
Samhita Patha (Devanagari)
त॑नू॒पा अ॑ग्नेऽसि त॒न्वं॒ मे पाह्यायु॒र्दा अ॑ग्ने॒ऽस्यायु॑र्मे देहि व॑र्चो॒दा अ॑ग्नेऽसि॒ वर्चो॑ मे देहि । अग्ने॒ यन्मे॑ त॒न्वा॒ ऊ॒नं तन्म॒ आपृ॑ण ।
Transliteration
tanū́pā agne ’si tanvàṃ me pāhy āyur-dā́ agne ’sy āyúr me dehi varco-dā́ agne ’si várcó me dehi | agne yán me tanvā́ ūnáṃ tán ma ā́pṛṇa |
Translation
ହେ ଅଗ୍ନି! ତୁ ତନୂପା (ଦେହର ରକ୍ଷକ) ଅଟୁ; ମୋ ତନୁକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁ ଆୟୁର୍ଦା (ଆୟୁ ଦାତା) ଅଟୁ; ମୋତେ ଆୟୁ ଦେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁ ବର୍ଚୋଦା (ତେଜ ଦାତା) ଅଟୁ; ମୋତେ ତେଜ ଦେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋ ଦେହରେ ଯାହା କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ତାହା ମୋ ପାଇଁ ପୂରଣ କର।
Padapatha (Word Analysis)
तनू॒पाः । अग्ने । असि । तन्वम् । मे । पाहि । आयुः॒-दाः । अग्ने । असि । आयुः । मे । देहि । वर्चः॒-दाः । अग्ने । असि । वर्चः । मे । देहि । अग्ने । यत् । मे । तन्वा । ऊनम् । तत् । मम् । आपृण ।
Word by Word
तनूपाः(O Agni,) protector of the body
तनूपाः:
Kartā (सम्बोधन-स्थाने विशेषणरूपेण)
TypeNoun (epithet)
Rootतनू-पाः (प्रातिपदिक; ‘तनू’ + ‘पा’ रक्षक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तन्वम्the body
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
(सम्बन्ध/अधिकार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु; रक्षणे)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
दाःgive
दाः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु; दाने)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि
स्यbe
स्य:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
आयुःlifespan
आयुः:
Kartā
TypeNoun
Rootआयुस्
मेmy
मे:
(सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद्
देहिgive
देहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु; दाने)
वर्चोदाःgiver of radiance/strength
वर्चोदाः:
Kartā (सम्बोधन-स्थाने विशेषणरूपेण)
TypeNoun (epithet)
Rootवर्चस्-दाः (प्रातिपदिक; ‘वर्चस्’ + ‘दा’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस्
वर्चःradiance, vigor
वर्चः:
Karma
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
(सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद्
देहिgive
देहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि
यत्whatever
यत्:
Karma (आश्रित-वाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
मेof me / my
मे:
(सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद्
तन्वाwith (my) body
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
ऊनम्deficient, lacking
ऊनम्:
Karma (यत्-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootऊन (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun (correlative)
Rootतद् (सर्वनाम)
मम्my
मम्:
(सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आपृणfill up, make complete
आपृण:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; पूरणे) + आ- (उपसर्ग)
Entities Mentioned
A
Agni (Tanūpā)A
Agni (Āyurdā)A
Agni (Varcodā)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes