Mantra 4
Rishi: Traditionally ascribed within the Śukla-Yajurvedic liturgical corpus (often aligned to Yājñavalkya-line transmission rather than a single ṛṣi attribution per mantra)
Devata: Aditi (with the Devas collectively, as ‘devebhir yuktam’)
Chandas: Triṣṭubh (predominant cadence; liturgical triṣṭubh-style)
Samhita Patha (Devanagari)
स्ती॒र्णं ब॒र्हिः सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मानं पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑तिः स॒जोषा॑: स्यो॒नं कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु
Transliteration
stīrṇaṃ barhiḥ suṣṭarīmā juṣāṇoru pṛthu prathamānaṃ pṛthivyām | devebhir yuktam aditiḥ sajoṣāḥ syonaṃ kṛṇvānā suvite dadhātu ||
Translation
ବିଛାଇଥିବା ବର୍ହିସ୍, ସୁବିସ୍ତୃତ, ଆନନ୍ଦିତ—ବିଶାଳ, ପ୍ରଶସ୍ତ, ପୃଥିବୀରେ ଅଗ୍ରସ୍ଥ—ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଜୋଷ (ଏକମନ) ହୋଇ ଯୁକ୍ତ ଅଦିତି, ଏହାକୁ ସ୍ୟୋନ (ସୁଖଦ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ) କରି, ସୁବିତେ (ଶୁଭ ଗତି/ସଦ୍ମାର୍ଗ) ରେ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ।
Padapatha (Word Analysis)
स्ती॒र्णम् । ब॒र्हिः । सु॒ष्टरी॑मा । जुषा॒णा । उ॒रु । पृ॒थु । प्रथ॑मानम् । पृ॒थि॒व्याम् । दे॒वेभिः । यु॒क्तम् । अदि॑तिः । स॒जोषाः । स्यो॒नम् । कृ॒ण्वा॒ना । सु॒वि॒ते । द॒धा॒तु ।
Word by Word
स्तीर्णम्spread, strewn
स्तीर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Root√स्तॄ (स्तरणे) / स्तीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
बर्हिःsacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
सु-स्तरीम्well-spread (as a covering)
सु-स्तरीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्तॄ (स्तरणे) → स्तरी (कृदन्त/प्रातिपदिक); उपसर्ग: सु-
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जुषाणःenjoying, accepting, being pleased with
जुषाणः:
Kartā
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ) → जुषाण (शानच्)
उरुbroad, wide
उरु:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
पृथुbroad, expansive
पृथु:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
प्रथमानम्foremost, first
प्रथमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
युक्तम्yoked, joined, connected
युक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Root√युज् (योजने) → युक्त (क्त)
अदितिःAditi
अदितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
स-जोषाःin concord, in companionship
स-जोषाः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootजोष (प्रातिपदिक); उपसर्ग/समास: स-
स्योनम्pleasant, comfortable, auspicious
स्योनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
कृण्वानाmaking, fashioning
कृण्वाना:
Kartā
TypeVerb
Root√कृ (करणे) → कृण्वान (शानच्)
सुवितेin good passage/progress; in welfare
सुविते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुवित (प्रातिपदिक)
दधातुmay (she) place/establish
दधातु:
—
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
Entities Mentioned
A
AditiD
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes