Shukla Yajur Veda — Adhyaya 26, Mantra 4
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Indra (gomat)
Chandas: Gāyatrī-like invitatory cola with yajus graha-refrain
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र॒ गोम॑न्नि॒हा या॑हि॒ पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । वि॒द्यद्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते
Transliteration
índra gómann ihá yā́hi píbā sómaṃ śatakrato | vidyádbhir grā́vabhiḥ sutám | upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā́ gómat eṣá te yóniḥ índrāya tvā́ gómate
Translation
ହେ ଗୋମତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଇହାକୁ ଆସ; ହେ ଶତକ୍ରତୋ, ସୋମ ପାନ କର—ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିବା ଗ୍ରାବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁତ (ପିଷ୍ଟ/ନିଷ୍ପିଡିତ) ସୋମ। ଉପୟାମରେ ଗୃହୀତ ତୁମେ ଗୋମତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହା ତୁମର ଯୋନି; ଗୋମତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ (ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ)।
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र । गोम॑न् । इ॒ह । आ॒ । या॒हि । पिब॑ । सोम॑म् । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ । वि॒द्यद्भिः । ग्राव॑भिः । सु॒तम् । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि । इन्द्रा॑य । त्वा । गोम॑ते । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । इन्द्रा॑य । त्वा । गोम॑ते
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गोमत्O possessor of cows / rich in cattle
गोमत्:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootगोमत् (प्रातिपदिक; गो + मतुप्)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
आhither / towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
याहिcome
याहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
पिबdrink
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (पिबति) (धातु)
सोमम्Soma (juice)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
शतक्रतोO hundred-powered / of a hundred resolves
शतक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक)
विद्यद्भिःwith skillful/knowing
विद्यद्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootविद्यत् (प्रातिपदिक; √विद् ‘to know’ → विद्यत् ‘knowing/skillful’)
ग्रावभिःwith pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन्/ग्राव (प्रातिपदिक)
सुतम्the pressed (Soma)
सुतम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुत (प्रातिपदिक; √सु ‘to press’ → ‘pressed’)
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
—
TypeAdjective (ritual technical)
Rootउपयाम-गृहीत (प्रातिपदिक; उपयाम + √ग्रह् ‘to seize’ → गृहीत, क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गोमतेfor the cattle-rich (Indra)
गोमते:
सम्प्रदान
TypeAdjective (as noun-epithet)
Rootगोमत् (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
—
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb; seat; resting-place
योनिः:
—
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गोमतेfor the cattle-rich (Indra)
गोमते:
सम्प्रदान
TypeAdjective (as noun-epithet)
Rootगोमत् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Indra (Gomat)S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes