Mantra 2
Rishi: Kavya/ṛṣi tradition (collective ‘inspired seers’).
Devata: Ṛta (Order) as governing principle; Saramā as mythic agent.
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (ṛg-style), though used here as a yajus citation.
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒माम॑गृभ्णन् रश॒नामृ॒तस्य॒ पूर्व॒ आयु॑षि वि॒दथे॑षु क॒व्या । सा नो॑ अ॒स्मिन्त्सु॒त आ ब॑भूव ऋ॒तस्य॒ साम॑न्त्स॒रमा॒रप॑न्ती
Transliteration
imā́m agṛbhṇan raśanā́m ṛtásya pū́rve ā́yuṣi vidáthēṣu kavyā́ | sā́ no asmínt suté ā́ babhūva ṛtásya sā́mant sarámā arápantī
Translation
ଋତର ଏହି ରଶନାକୁ ପୁରାତନ କାଳରେ, ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ, ପବିତ୍ର ବିଦଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବିମାନେ (ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ) ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଆମ ଏହି ସୋମପୀଡନରେ ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ—ସରମା, ସରିସରି ଆସୁଥିବା, ଋତର ସାମ (ସ୍ତୁତିଗାନ) ଆଣୁଥିବା।
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माम् । अ॒गृ॒भ्ण॒न् । र॒श॒ना॒म् । ऋ॒तस्य॑ । पू॒र्वे । आयु॑षि । वि॒दथे॑षु । क॒व्या । सा । न॒: । अ॒स्मिन् । सु॒ते । आ । ब॒भू॒व । ऋ॒तस्य॑ । साम॑न् । स॒रमा॑ । अ॒रप॑न्ती
Word by Word
इमाम्this (her/this one)
इमाम्:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अगृभ्णन्they seized / took
अगृभ्णन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootग्रह्
रशनाम्a rein, rope
रशनाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरशना (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/true law)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पूर्वेin the former/earlier
पूर्वे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
आयुषिin life, in lifetime
आयुषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
विदथेषुin the assemblies/rites
विदथेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
कव्याpoetic/wise (utterances/works)
कव्या:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootकव्य (प्रातिपदिक)
साshe
सा:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypeNoun (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma), the pressed one
सुतः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
बभूवhas become / became
बभूव:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू
ऋतस्यof ṛta
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सामन्chant, sāman
सामन्:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
सरमाSaramā (the divine hound)
सरमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरमा (प्रातिपदिक)
अरपन्तीmoving/going swiftly; roaming
अरपन्ती:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootरप् (धातु) → अरपन्ती (वर्त्तमान-कृदन्त)
Entities Mentioned
Ṛ
Ṛta (Cosmic Order)S
SaramāK
Kavayas (ancient inspired seers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes