Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution; specific r̥ṣi assignment varies by ancillary tradition)
Devata: Agni (as vahni, the divine conveyor; also the apotropaic ‘dhūḥ’ principle)
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical chandas)
Samhita Patha (Devanagari)
धूर॑सि॒ धूर्व॒ धूर्व॑न्तं॒ धूर्व॒ तं यो॒ऽस्मान्धूर्व॑ति॒ तं धू॑र्व॒ यं व॒यं धूर्वा॑मः । दे॒वाना॑मसि॒ वह्नि॑तम॒ᳪ सस्नि॑तमं॒ पप्रि॑तमं॒ जुष्ट॑तमं देव॒हूत॑मम्
Transliteration
dhū́r asi | dhūrva | dhū́rvantaṃ dhūrva | taṃ yó ’smā́n dhū́rvati taṃ dhū́rva | yaṃ vayáṃ dhūrvā́maḥ | devā́nām asi váhnitamaṃ sasnitamaṃ papritamaṃ júṣṭatamaṃ devahū́tatamam ||
Translation
ତୁ ଧୂମ (ଧୂର) ଅଟୁ; ଦୂର କର! ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ ଦୂର କର; ଯେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ତାକୁ ଦୂର କର; ଯାହାକୁ ଆମେ ଦୂର କରୁ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କର। ତୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବାହକ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂରଣକାରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ଆହ୍ୱାନିତ।
Padapatha (Word Analysis)
धूः असि । धूर्व । धूर्वन्तम् धूर्व । तम् यः । अस्मान् धूर्वति । तम् धूर्व । यम् वयम् धूर्वामः । देवानाम् असि । वह्नितमम् । सस्नितमम् । पप्रितमम् । जुष्टतमम् । देवहूततमम् ।
Word by Word
धूः(thou art) a shaker/agitator
धूः:
Kartā
TypeNoun
Rootधूः (प्रातिपदिक) / धू (धातु)
असिart
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु; caus./intens. sense ‘to shake, drive away, harass’)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
अन्तम्the end / the one at the end
अन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वतिshakes/harasses
धूर्वति:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वामःshake/harass (drive away)
धूर्वामः:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असिart
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वह्नितमम्most conveying/bearing (best carrier)
वह्नितमम्:
Karma (स्तुत्यर्थे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
सस्नितमम्most well-armed / most equipped
सस्नितमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसस्नि (प्रातिपदिक; ‘well-armed/with weapons’, lit. ‘with whet/edge’)
पप्रितमम्most filling/pervading (most protective)
पप्रितमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपप्रि (प्रातिपदिक; ‘most filling/pervading/protecting’—traditional epithet)
जुष्टतमम्most pleasing / most favored
जुष्टतमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootजुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जुष् ‘to be pleased, to favor’)
देवहूततमम्most invoked by the gods / most god-invoked
देवहूततमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेवहूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; देव + हूत, √ह्वा/हू ‘to call/invoke’)
Entities Mentioned
A
Agni (Vahni)D
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes