अवभृथस्नान-तीर्थयात्रा-तेजोदर्शनम् | Avabhṛtha Bath, Tīrtha-Pilgrimage, and the Vision of Divine Radiance

Verse 1

श्रीसूत उवाच । इति स विजितमन्योर्यादवेनोपमन्योरधिगतमभिधाय ज्ञानयोगं मुनिभ्यः । प्रणतिमुपगतेभ्यस्तेभ्य उद्भावितात्मा सपदि वियति वायुः सायमन्तर्हितो ऽभूत्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ନିକଟରୁ ଯାଦବ (କୃଷ୍ଣ) ଯେ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଜ୍ଞାନଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ତାହା ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହି, ପ୍ରଣାମ ସହ ଆସିଥିବା ସେଇ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇ ବାୟୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 2

ततः प्रभातसमये नैमिषीयास्तपोधनाः । सत्रान्ते ऽवभृथं कर्तुं सर्व एव समुद्ययुः

ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ତପୋଧନ ସମସ୍ତ ଋଷି ସତ୍ରାନ୍ତେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକାସାଥି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 3

तदा ब्रह्मसमादेशाद्देवी साक्षात्सरस्वती । प्रसन्ना स्वादुसलिला प्रावर्तत नदीशुभा

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବୀ—ସାକ୍ଷାତ୍ ସରସ୍ୱତୀ—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ଜଳଯୁକ୍ତ ସେଇ ଶୁଭ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 4

सरस्वतीं नदीं दृष्ट्वा मुनयो हृष्टमानसाः । समाप्य सत्रं प्रारब्धं चक्रुस्तत्रावगाहनम्

ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି ମୁନିମାନେ ହୃଷ୍ଟମନା ହେଲେ। ଆରମ୍ଭ କରା ସତ୍ରକୁ ସମାପ୍ତ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ) କଲେ।

Verse 5

अथ संतर्प्य देवादींस्तदीयैः सलिलैः शिवैः । स्मरन्तः पूर्ववृत्तान्तं ययुर्वाराणसीं प्रति

ତେବେ ସେମାନେ ଶିବସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳଦ୍ୱାରା ଦେବତାଦିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତର୍ପଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ଏବଂ ପୂର୍ବବୃତ୍ତାନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରି ବାରାଣସୀ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 6

तदा ते हिमवत्पादात्पंततीं दक्षिणामुखीम् । दृष्ट्वा भागीरथी तत्र स्नात्वा तत्तीरतो ययुः

ତେବେ ସେମାନେ ହିମବତ୍‌ର ପାଦଦେଶରୁ ଅବତରି ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ଭାଗୀରଥୀକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ପବିତ୍ର ତୀରରୁ ଆଗେଇଗଲେ।

Verse 7

ततो वाराणसीं प्राप्य मुदितास्सर्व एव ते । तदोत्तरप्रवाहायां गंगायामवगाह्य च

ତାପରେ ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ତରବାହିନୀ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାରେ ଅବଗାହନ କରି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 8

अविमुक्तेश्वरं लिंगं दृष्ट्वाभ्यर्च्य विधानतः । प्रयातुमुद्यतास्तत्र ददृशुर्दिवि भास्वरम्

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କରି ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବାବେଳେ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଭାସ୍ୱର ତେଜ ଦେଖିଲେ।

Verse 9

सूर्यकोटिप्रतीकाशं तेजोदिव्यं महाद्भुतम् । आत्मप्रभावितानेन व्याप्तसर्वदिगन्तरम्

ସେ ତେଜ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ—ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାଅଦ୍ଭୁତ—ନିଜ ସ୍ୱପ୍ରଭାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗନ୍ତରକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଥିଲା।

Verse 10

अथ पाशुपताः सिद्धाः भस्मसञ्छन्नविग्रहाः । मुनयो ऽभ्येत्य शतशो लीनाः स्युस्तत्र तेजसि

ତାପରେ ଭସ୍ମାଚ୍ଛାଦିତ ଦେହଧାରୀ ସିଦ୍ଧ ପାଶୁପତମାନେ ଶତଶଃ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ସେ ମୁନିମାନେ ସମୀପକୁ ଯାଇ ସେଇ ପ୍ରଭୁ-ତେଜରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 11

तथा विलीयमानेषु तपस्विषु महात्मसु । सद्यस्तिरोदधे तेजस्तदद्भुतमिवाभवत्

ସେଇ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏଭଳି ଲୀନ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ତେଜ ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 12

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं नैमिषीया महर्षयः । किमेतदित्यजानन्तो ययुर्ब्रह्मवनं प्रति

ସେଇ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ମହର୍ଷିମାନେ—ଏହା କ’ଣ ଜାଣିନଥାଇ—ବ୍ରହ୍ମବନ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ।

Verse 13

प्रागेवैषां तु गमनात्पवनो लोकपावनः । दर्शनं नैमिषीयाणां संवादस्तैर्महात्मनः

ସେମାନେ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଲୋକପାବନ ପବନଦେବ ଆଗେଇ ଗଲେ। ସେଠାରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ହେଲା ଏବଂ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ପବିତ୍ର ସମ୍ବାଦ ଘଟିଲା।

Verse 14

शद्धां बुद्धिं ततस्तेषां सांबे सानुचरे शिवे । समाप्तिं चापि सत्रस्य दीर्घपूर्वस्य सत्रिणाम्

ତାପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅମ୍ବା (ପାର୍ବତୀ) ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶିବରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ସତ୍ରିଣାମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 15

विज्ञाप्य जगतां धात्रे ब्रह्मणे ब्रह्मयोनये । स्वकार्ये तदनुज्ञातो जगाम स्वपुरं प्रति

ଜଗତଙ୍କ ଧାତା, ବ୍ରହ୍ମୟୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯଥାବତ୍ ଜଣାଇ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ନିଜ ସ୍ୱପୁରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 16

अथ स्थानगतो ब्रह्मा तुम्बुरोर्नारदस्य च । परस्पर स्पर्धितयोर्गाने विवदमानयोः

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି ଗାନ ବିଷୟରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ।

Verse 17

तदुद्भावितगानोत्थरसैर्माध्यस्थमाचरन् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सुखमास्ते निषेवितः

ସେହିପରି ଉଦ୍ଭୂତ ଗୀତର ସୁକ୍ଷ୍ମ ରସରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ସମତ୍ୱ-ଶାନ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରି ସେ ସୁଖେ ବସନ୍ତି।

Verse 18

तदानवसरादेव द्वाःस्थैर्द्वारि निवारिताः । मुनयो ब्रह्मभवनाद्बहिः पार्श्वमुपाविशन्

ତେବେ ସମୟ ଅନୁକୂଳ ନ ଥିବାରୁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ଅଟକାଇଲେ। ତେଣୁ ମୁନିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭବନର ବାହାରେ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସଂଯମ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ବସିଲେ।

Verse 19

अथ तुम्बुरुणा गाने समतां प्राप्य नारदः । साहचर्येष्वनुज्ञातो ब्रह्मणा परमेष्ठिना

ତେବେ ନାରଦ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟଗାନରେ ସମତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେବପରିଚାରକମାନଙ୍କ ସହ ସାହଚର୍ୟରେ ବିଚରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।

Verse 20

त्यक्त्वा परस्परस्पर्धां मैत्रीं च परमां गतः । सह तेनाप्सरोभिश्च गन्धर्वैश्च समावृतः

ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ପରମ ମୈତ୍ରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଲେ।

Verse 21

उपवीणयितुं देवं नकुलीश्वरमीश्वरम् । भवनान्निर्ययौ धातुर्जलदादंशुमानिव

ଦେବାଧିଦେବ ନକୁଳୀଶ୍ୱର ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ବୀଣା ବାଜାଇବାକୁ ଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା) ନିଜ ଭବନରୁ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି ବାହାରିଲେ।

Verse 22

तं दृष्ट्वा षट्कुलीयास्ते नारदं मुनिगोवृषम् । प्रणम्यावसरं शंभोः पप्रच्छुः परमादरात्

ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସମ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଇ ଷଟ୍କୁଳୀୟ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ପରମ ଆଦରରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜାର ଉଚିତ ଅବସର ଓ ବିଧି ପଚାରିଲେ।

Verse 23

स चावसर एवायमितोंतर्गम्यतामिति । वदन्ययावन्यपरस्त्वरया परया युतः

ସେ କହିଲା—“ଏହିଏ ଯଥାଯଥ ସମୟ; ଏଠାରୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା।” ଏମିତି କହି, ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ହୋଇ, ମହା ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।

Verse 24

ततो द्वारि स्थिता ये वै ब्रह्मणे तान्न्यवेदयन् । तेन ते विविशुर्वेश्म पिंडीभूयांडजन्मनः

ତାପରେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ ଜଣାଇଲେ। ତେଣୁ ଅଣ୍ଡଜନ୍ମା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଗୁଚ୍ଛବଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 25

प्रविश्य दूरतो देवं प्रणम्य भुवि दंडवत् । समीपे तदनुज्ञाताः परिवृत्योपतस्थिरे

ପ୍ରବେଶ କରି ସେମାନେ ଦୂରରୁ ହିଁ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସମୀପକୁ ଯାଇ, ଚାରିପାଖେ ଘେରି ଭକ୍ତିରେ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 26

तांस्तत्रावस्थितान् पृष्ट्वा कुशलं कमलासनः । वृत्तांतं वो मया ज्ञातं वायुरेवाह नो यतः

ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କମଳାସନ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କୁଶଳ ପଚାରି କହିଲେ—“ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୋତେ ଜଣା; କାରଣ ବାୟୁଦେବ ନିଜେ ଆମକୁ ଏହା ଜଣାଇଛନ୍ତି।”

Verse 27

भवद्भिः किं कृतं पश्चान्मारुतेंतर्हिते सति । इत्युक्तवति देवेशे मुनयो ऽवभृथात्परम्

ଦେବେଶ ପଚାରିଲେ—“ବାୟୁଦେବ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେବା ପରେ ତୁମେ ପଛେ କ’ଣ କଲ?” ଏପରି କହିବା ପରେ ମୁନିମାନେ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି ଆଗକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 28

गंगातीर्थेस्य गमनं यात्रां वाराणसीं प्रति । दर्शनं तत्र लिंगानां स्थापितानां सुरेश्वरैः

ଗଙ୍ଗାତୀର୍ଥକୁ ଗମନ, ବାରାଣସୀ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା, ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁରେଶ୍ୱରମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ—ଏହା ପବିତ୍ର ଉପାସନାମାର୍ଗ।

Verse 29

अविमुक्तेश्वरस्यापि लिंगस्याभ्यर्चनं सकृत् । आकाशे महतस्तस्य तेजोराशेश्च दर्शनम्

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ସେଇ ମହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋରାଶିର ଦର୍ଶନ ମିଳେ।

Verse 30

मुनीनां विलयं तत्र निरोधं तेजसस्ततः । याथात्म्यवेदनं तस्य चिंतितस्यापि चात्मभिः

ସେଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ସୀମିତ ଅହଂଭାବ ଲୟ ପାଏ, ତଦନନ୍ତରେ ମନ‑ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ତେଜ ନିରୋଧିତ ହୁଏ। ଶିବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ହୁଏ।

Verse 31

सर्वं सविस्तरं तस्मै प्रणम्याहुर्मुहुर्मुहुः । मुनिभिः कथितं श्रुत्वा विश्वकर्मा चतुर्मुखः

ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲେ। ମୁନିମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସାବଧାନରେ ଶୁଣିଲେ।

Verse 32

कंपयित्वा शिरः किंचित्प्राह गंभीरया गिरा । प्रत्यासीदति युष्माकं सिद्धिरामुष्मिकी परा

ସେ ଅଳ୍ପ ଶିର ହଲାଇ ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ କହିଲେ—“ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରଲୋକସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ନିକଟେ ଆସିଛି।”

Verse 33

भवद्भिर्दीर्घसत्रेण चिरमाराधितः प्रभुः । प्रसादाभिमुखो भूत इति भुतार्थसूचितम्

ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞସତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛ; ଏବେ ସେ ପ୍ରସାଦ ଦେବାକୁ ଅଭିମୁଖ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହିପରି ଘଟଣାର ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ ସୂଚିତ ହେଲା।

Verse 34

वाराणस्यां तु युष्माभिर्यद्दृष्टं दिवि दीप्तिमत् । तल्लिंगसंज्ञितं साक्षात्तेजो माहेश्वरं परम्

ବାରାଣସୀରେ ତୁମେ ଯେ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମୟ ତେଜ ଦେଖିଥିଲ, ସେହିଟି ସାକ୍ଷାତ୍ ‘ଲିଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପରିଚିତ; ତାହା ପରମ ମାହେଶ୍ୱର ତେଜ ଅଟେ।

Verse 35

तत्र लीनाश्च मुनयः श्रौतपाशुपतव्रताः । मुक्ता बभूवुः स्वस्थाश्च नैष्ठिका दग्धकिल्बिषाः

ସେଠାରେ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଲୀନ, ଶ୍ରୌତ ଓ ପାଶୁପତ ବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ମୁନିମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ସ୍ୱସ୍ୱରୂପେ ସ୍ଥିତ, ନୈଷ୍ଠିକ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପାପ ଦଗ୍ଧ ହେଲା।

Verse 36

प्राप्यानेन यथा मुक्तिरचिराद्भवतामपि । स चायमर्थः सूच्येत युष्मद्दृष्टेन तेजसा

ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇବ; ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟାର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସୂଚିତ ହେଉ।

Verse 37

तत्र वः काल एवैष दैवादुपनतः स्वयम् । प्रयात दक्षिणं मेरोः शिखरं देवसेवितम्

ସେଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାଳ ଦୈବବଶେ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଦେବମାନେ ସେବିତ ମେରୁପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖରକୁ ଗମନ କର।

Verse 38

सनत्कुमारो यत्रास्ते मम पुत्रः परो मुनिः । प्रतीक्ष्यागमनं साक्षाद्भूतनाथस्य नंदिनः

ସେଠାରେ ମୋ ପୁତ୍ର, ପରମ ମୁନି ସନତ୍କୁମାର ବସନ୍ତି; ସେ ଭୂତନାଥ ଶିବଙ୍କର ସେବକ-ନାୟକ ନନ୍ଦିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ଆଗମନକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 39

पुरा सनत्कुमारोपि दृष्ट्वापि परमेश्वरम् । अज्ञानात्सर्वयोगीन्द्रमानी विनयदूषितः

ପୂର୍ବକାଳରେ ସନତ୍କୁମାର ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ନିଜକୁ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଅଧୀଶ୍ୱର ଭାବି ଅଭିମାନୀ ହେଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବିନୟ ଦୂଷିତ ହେଲା।

Verse 40

अभ्युत्थानादिकं युक्तमकुर्वन्नतिनिर्भयः । ततो ऽपराधात्क्रुद्धेन महोष्ट्रो नंदिना कृतः

ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେ ଉଠି ସମ୍ମାନ କରିବା ଆଦି ଯଥୋଚିତ ଶିଷ୍ଟାଚାର କଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେଇ ଅପରାଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ନନ୍ଦୀ ତାକୁ ମହା ଉଠ କରିଦେଲେ।

Verse 41

अथ कालेन महता तदर्थे शोचता मया । उपास्य देवं देवीञ्च नंदिनं चानुनीय वै

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେଇ କଥାକୁ ନେଇ ଶୋକ କରୁଥିବା ମୁଁ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲି, ଏବଂ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରସନ୍ନ କଲି।

Verse 42

कथंचिदुष्ट्रता तस्य प्रयत्नेन निवारिता । प्रापितो हि यथापूर्वं सनत्पूर्वां कुमारताम्

ପ୍ରୟାସରେ କିଛିପରି ତାହାର ଉଠ-ସଦୃଶ ଅବସ୍ଥା (ଅଧୋଗତି) ନିବାରିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ନିର୍ମଳ କୁମାରତ୍ୱକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 43

तदाह च महादेवः स्मयन्निव गणाधिपम् । अवज्ञाय हि मामेव तथाहंकृतवान्मुनिः

ତେବେ ମହାଦେବ ହସିବା ପରି ଗଣାଧିପଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ମୁନି କେବଳ ମୋତେ ଅବଜ୍ଞା କରି ଅହଙ୍କାରବଶେ ଏପରି କରିଛି।”

Verse 44

अतस्त्वमेव याथात्म्यं ममास्मै कथयानघ । ब्रह्मणः पूर्वजः पुत्रो मां मूढ इव संस्मरन्

ଏହେତୁ, ହେ ଅନଘ, ତୁମେ ହିଁ ତାକୁ ମୋର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ କହ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମଜ ପୁତ୍ର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ପରି ସ୍ମରେ।

Verse 45

मयैव शिष्यते दत्तो मम ज्ञानप्रवर्तकः । धर्माध्यक्षाभिषेकं च तव निर्वर्तयिष्यति

ଏହାକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଶିଷ୍ୟରୂପେ ଦେଇଛି—ଯେ ମୋର ଜ୍ଞାନପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରିବ। ସେ ତୁମର ଧର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷାଭିଷେକକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରିବ।

Verse 46

स एवं व्याहृतो भूयस्सर्वभूतगणाग्रणीः । यत्पराज्ञापनं मूर्ध्ना प्रातः प्रतिगृहीतवान्

ଏଭଳି ପୁନର୍ବାର ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ପ୍ରାତଃକାଳେ ମସ୍ତକ ନମାଇ ସେହି ପରମ ଆଜ୍ଞାକୁ ଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 47

तथा सनत्कुमारो ऽपि मेरौ मदनुशासनात् । प्रसादार्थं गणस्यास्य तपश्चरति दुश्चरम्

ସେହିପରି ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ମୋର ଆଦେଶରେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏହି ଗଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଶ୍ଚର ତପ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 48

द्रष्टव्यश्चेति युष्माभिः प्राग्गणेशसमागमात् । तत्प्रसादार्थमचिरान्नंदी तत्रागमिष्यति

‘ଗଣେଶଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ନନ୍ଦୀ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିବେ।’

Verse 49

इति सत्वरमादिश्य प्रेषिता विश्वयोगिना । कुमारशिखरं मेरोर्दक्षिणं मुनयो ययुः

ଏପରି ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦେଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଯେତେବେଳେ ପ୍ରେରଣ କଲେ, ମୁନିମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖର ‘କୁମାରଶିଖର’କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।