लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera (Icon)

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । लिंगस्यापि च बेरस्य शिवेन विहितं यथा

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଧି ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଲିଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ଏବଂ ବେର (ମୂର୍ତ୍ତି)ର ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଶିବ ନିଜେ ବିଧାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 2

उपमन्युरुवाच । अनात्मप्रतिकूले तु दिवसे शुक्लपक्षके । शिवशास्त्रोक्तमार्गेण कुर्याल्लिंगं प्रमाणवत्

ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ—ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିକୂଳ ନୁହେଁ ଏମିତି (ଶୁଭ) ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଶିବଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ମାର୍ଗ ଅନୁସାରେ ଯଥାପ୍ରମାଣ ଶିବଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

स्वीकृत्याथ शुभस्थानं भूपरीक्षां विधाय च । दशोपचारान्कुर्वीत लक्षणोद्धारपूर्वकान्

ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରି ଏବଂ ଭୂମିକୁ ବିଧିମତ ପରୀକ୍ଷା କରି, ସ୍ଥଳ-ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦଶୋପଚାର କରି, ଶ୍ରୀଶିବଙ୍କ ପୂଜାକ୍ରିୟାକୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

तेषां दशोपचाराणां पूर्वं पूज्य १ विनायकम् । स्थानशुद्ध्यादिकं कृत्वालिंगं स्नानालयं नयेत्

ସେହି ଦଶ ଉପଚାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମେ ବିନାୟକ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସ୍ଥାନଶୁଦ୍ଧି ଆଦି କରି ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

Verse 5

शलाकया कांचनया २ कुंकुमादिरसाक्तया । लक्षितं लक्षणं शिल्पशास्त्रेण विलिखेत्ततः

ତାପରେ କୁଙ୍କୁମ ଆଦିର ରସରେ ଭିଜାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଲାକାଦ୍ୱାରା, ଶିଳ୍ପଶାସ୍ତ୍ର ବିଧାନାନୁସାରେ, ଚିହ୍ନିତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 6

अष्टमृत्सलिलैर्वाथ पञ्चमृत्सलिलैस्तथा । लिङ्गं पिंडिकया सार्धं पञ्चगव्यैश्च शोधयेत्

ଅଷ୍ଟମୃତ୍ତିକାମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମୃତ୍ତିକାମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ, ପିଣ୍ଡିକା ସହିତ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

सवेदिकं समभ्यर्च्य दिव्याद्यं तु जलाशयम् । नीत्वाधिवासयेत्तत्र लिंगं पिंडिकया सह

ବେଦିକା ସହିତ ଜଳାଶୟକୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଦିବ୍ୟ (ପୂଜ୍ୟ) ଜଳ ନେଇ, ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡିକା ସହିତ ଶିବଲିଙ୍ଗର ଅଧିବାସ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 8

अधिवासालये शुद्धे सर्वशोभासमन्विते । सतोरणे सावरणे दर्भमालासमावृते

ଶୁଦ୍ଧ ଅଧିବାସ-ମଣ୍ଡପରେ—ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ସୁଶୋଭିତ—ମଙ୍ଗଳ ତୋରଣ ଓ ଯଥାଯଥ ଆବରଣ ସହିତ, ପବିତ୍ର ଦର୍ଭଘାସର ମାଳାଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଆବୃତ ହୋଇ (କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 9

दिग्गजाष्टकसंपन्ने दिक्पालाष्टघटान्विते । अष्टमंगलकैर्युक्ते कृतदिक्पालकार्चिते

ସେ ସ୍ଥାନ ଅଷ୍ଟ ଦିଗ୍ଗଜରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କ ଅଷ୍ଟ କଳଶ ସହିତ; ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦିକ୍ପାଳମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ କରିଥିଲେ।

Verse 10

तेजसं दारवं वापि कृत्वा पद्मासनांकितम् । विन्यसेन्मध्यतस्तत्र विपुलं पीठकालयम्

ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାତୁ କିମ୍ବା କାଠର, ପଦ୍ମାସନ-ଚିହ୍ନାଙ୍କିତ ଶୁଭ ଆସନ ତିଆରି କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିପୁଳ ପୀଠ-ଆଧାର ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

द्वारपालान्समभ्यर्च्य भद्रादींश्चतुरःक्रमात् । समुद्रश्च विभद्रश्च सुनंदश्च विनंदकः

ଭଦ୍ର ଆଦି ଚାରି ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି—ସମୁଦ୍ର, ବିଭଦ୍ର, ସୁନନ୍ଦ ଓ ବିନନ୍ଦକ—(ସାଧକ ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିୟାକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ)।

Verse 12

स्नापयित्वा समभ्यर्च्य लिंगं वेदिकया सह । सकूर्चाभ्यां तु वस्त्राभ्यां समावेष्ट्यं समंततः

ଲିଙ୍ଗକୁ ବେଦିକା ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଇ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ପରେ କୂର୍ଚ୍ଛ-କିନାରା ଥିବା ଦୁଇ ବସ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆବୃତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

प्रापय्य शनकैस्तोयं पीठिकोपरि शाययेत् । प्राक्शिरस्कमधःसूत्रं पिंडिकां चास्य पश्चिमे

ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଳ ଢାଳି ତାହାକୁ ପୀଠିକା ଉପରେ ଶୟନ କରାଇବା ଉଚିତ। ତାହାର ଶିର ପୂର୍ବମୁଖୀ ରହିବ; ସୂତ୍ର ତଳେ ରଖିବା ଏବଂ ପିଣ୍ଡିକା (ଆଧାର) ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Verse 14

सर्वमंगलसंयुक्तं लिंगं तत्राधिवासयेत् । पञ्चरात्रं त्रिरात्रं वाप्येकरात्रमथापि वा

ସେଠାରେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳସଂଯୁକ୍ତ ଲିଙ୍ଗର ଅଧିବାସନ (ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା) କରିବା ଉଚିତ। ତାହାକୁ ପାଞ୍ଚ ରାତି, କିମ୍ବା ତିନି ରାତି, ଅଥବା ଏକ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ନିବାସରେ ରଖିବା।

Verse 15

विसृज्य पूजितं तत्र शोधयित्वा च पूर्ववत् । संपूज्योत्सवमार्गेण शयनालयमानयेत्

ସେଠାରେ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନଃ ଶୋଧନ (ଶୁଦ୍ଧିକରଣ) କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଉତ୍ସବବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, (ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଚିହ୍ନ/ଦେବତା)କୁ ଶୟନାଳୟକୁ ନେଇଯିବା।

Verse 16

तत्रापि शयनस्थानं कुर्यान्मंडलमध्यतः । शुद्धैर्जलैः स्नापयित्वा लिंगमभ्यर्चयेत्क्रमात्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶୟନସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବିଧିକ୍ରମେ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା।

Verse 17

ऐशान्यां पद्ममालिख्य शुद्धलिप्ते महीतले । शिवकुंभं शोधयित्वा तत्रावाह्य शिवं यजेत्

ଈଶାନ ଦିଗରେ ଶୁଦ୍ଧଲିପ୍ତ ଭୂମି ଉପରେ ପଦ୍ମ ଆଲେଖନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବକୁମ୍ଭକୁ ଶୋଧନ କରି, ତାହାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ପୂଜା କରିବା।

Verse 18

वेदीमध्ये सितं पद्मं परिकल्प्य विधानतः । तस्य पश्चिमतश्चापि चंडिकापद्ममालिखेत्

ବେଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ସଜାଇ; ତାହାର ପଶ୍ଚିମେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ପଦ୍ମାସନ ମଧ୍ୟ ଆଲେଖ କରିବ।

Verse 19

क्षौमाद्यैर्वाहतैर्वस्त्रैः पुष्पैर्दर्भैरथापि वा । प्रकल्प्य शयनं तस्मिन्हेमपुष्पं विनिक्षिपेत्

କ୍ଷୌମ ଆଦି ଭଲଭାବେ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର—କିମ୍ବା ପୁଷ୍ପ ଓ ଦର୍ଭ ଦ୍ୱାରା—ଶୟନସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି; ସେହି ଶୟ୍ୟାରେ ହେମପୁଷ୍ପ ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 20

तत्र लिंगं समानीय सर्वमंगलनिःस्वनैः । रक्तेन वस्त्रयुग्मेन सकूर्चेन समंततः

ସେଠାରେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ଓ ଜୟଘୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଆଣି; ପରେ ତାହାର ଚାରିଦିଗରେ କୂର୍ଚ୍ଚ ସହିତ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରର ଯୁଗଳ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିବ।

Verse 21

सह पिंडिकयावेष्ट्य शाययेच्च यथा पुरा । पुरस्तात्पद्ममालिख्य तद्दलेषु यथाक्रमम्

ପିଣ୍ଡିକା ସହିତ ତାହାକୁ ଆବେଷ୍ଟନ କରି ପୂର୍ବବତ୍ ଶୟ୍ୟାରେ ଶାୟିତ କରିବ। ପରେ ସମ୍ମୁଖେ ପଦ୍ମ ଆଲେଖ କରି, ତାହାର ଦଳଗୁଡ଼ିକରେ ଯଥାକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ।

Verse 22

विद्येशकलशान्न्यस्येन्मध्ये शैवीं च वर्धनीम् । परीत्य पद्मत्रितयं जुहुयुर्द्विजसत्तमाः

ବିଦ୍ୟେଶ କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଶୈବ ‘ବର୍ଧନୀ’ ପାତ୍ର ରଖିବ। ପରେ ପଦ୍ମତ୍ରୟକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବେ।

Verse 23

ते चाष्टमूर्तयः कल्प्याः पूर्वादिपरितः स्थिताः । चत्वारश्चाथ वा दिक्षु स्वध्येतारस्सजापकाः

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିପଟେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଦିଗମାନଙ୍କରେ ଆଉ ଚାରିଜଣ ସେବକ ଅଛନ୍ତି—ବେଦସ୍ୱାଧ୍ୟାୟୀ ଓ ଜପପରାୟଣ—ଯେମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ଜପରେ ନିମଗ୍ନ।

Verse 24

जुहुयुस्ते विरंच्याद्याश्चतस्रो मूर्तयः स्मृताः । दैशिकः प्रथमं तेषामैशान्यां पश्चिमे ऽथ वा

ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଚାରି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି; ସେମାନେ ହୋମରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ‘ଦୈଶିକ’—ଦୀକ୍ଷାଦାୟକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ରୂପ—ପ୍ରଥମ; ତାହାକୁ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ, କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମେ ସ୍ଥାପନ/ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

प्रधानहोमं कुर्वीत सप्तद्रव्यैर्यथाक्रमम् । आचार्यात्पादमर्धं वा जुहुयुश्चापरे द्विजाः

ସାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଥାକ୍ରମେ ପ୍ରଧାନ-ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ କିଛି ଦ୍ୱିଜ, ଆଚାର୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶାନୁସାରେ, ପାଦଭାଗ କିମ୍ବା ଅର୍ଧଭାଗ ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରିପାରନ୍ତି।

Verse 26

प्रधानमेकमेवात्र जुहुयादथ वा गुरुः । पूर्वं पूर्णाहुतिं हुत्वा घृतेनाष्टोत्तरं शतम्

ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନ-ଆହୁତି ଏକଥର ମାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଗୁରୁ ନିଜେ ତାହା କରିପାରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି କରି, ପରେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଏକଶ ଆଠ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

मूर्ध्नि मूलेन लिंगस्य शिवहस्तं प्रविन्यसेत् । शतमर्धं तदर्धं वा क्रमाद्द्रव्यैश्च सप्तभिः

ଲିଙ୍ଗର ମୂଳ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରଖି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମସ୍ତକର ଶିରୋଭାଗରେ ‘ଶିବହସ୍ତ’ (ଶିବମୁଦ୍ରା) ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ବିଧିପୂର୍ବକ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ, କିମ୍ବା ତାହାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଧ—କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

हुत्वाहुत्वा स्पृशेल्लिंगं वेदिकां च पुनः पुनः । पूर्णाहुतिं ततो हुत्वा क्रमाद्दद्याच्च दक्षिणाम्

ବାରମ୍ବାର ଆହୁତି ଦେଇ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେଦିକାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ହୋମ କରି, କ୍ରମାନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 29

आचार्यात्पादमर्धं वा होत्ःणां स्थपतेरपि । तदर्धं देयमन्येभ्यः सदस्येभ्यश्च शक्तितः

ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣାରୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପାଦଭାଗ କିମ୍ବା ଅର୍ଧଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ହୋତୃ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କୁ ଓ ସ୍ଥପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ସେହି ଭାଗର ଅର୍ଧକୁ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜ ଓ ସଭାସଦ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 30

ततः श्वभ्रे वृषं हैमं कूर्चं वापि निवेश्य च । मृदंभसा पञ्चगव्यैः पुनः शुद्धजलेन च

ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଗର୍ତ୍ତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଭ କିମ୍ବା (ଆଚାରିକ) କୂର୍ଚ୍ଚ-ଗୁଚ୍ଛ ସ୍ଥାପନ କରି, ମାଟି ଓ ଜଳଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

शोधितां चंदनालिप्तां श्वभ्रे ब्रह्मशिलां क्षिपेत् । करन्यासं ततः कृत्वा नवभिः शक्तिनामभिः

ଶୋଧନ କରି ଚନ୍ଦନଲେପିତ ବ୍ରହ୍ମଶିଳାକୁ ଗର୍ତ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ କରନ୍ୟାସ କରି, ନବଶକ୍ତିଙ୍କ ନାମଦ୍ୱାରା ହସ୍ତଦ୍ୱୟକୁ ସଂସ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

हरितालादिधातूंश्च बीजगंधौषधैरपि । शिवशास्त्रोक्तविधिना क्षिपेद्ब्रह्मशिलोपरि

ହରିତାଳ ଆଦି ଧାତୁ, ବୀଜ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଔଷଧିମାନେ—ଶିବଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ—ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

प्रतिलिंगं तु संस्थाप्य क्षीरं वृक्षसमुद्भवम् । स्थितं बुद्ध्वा तदुत्सृज्य लिंगं ब्रह्मशिलोपरि

ପ୍ରତିଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି ତାହାର ଉପରେ ବୃକ୍ଷଜନ୍ୟ କ୍ଷୀରରସ ଅର୍ପଣ କରୁ। ତାହା ସ୍ଥିର ହୋଇଛି ଜାଣି ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁ।

Verse 34

प्रागुदक्प्रवरां किंचित्स्थापयेन्मूलविद्यया । पिंडिकां चाथ संयोज्य शाक्तं मूलमनुस्मरन्

ମୂଳବିଦ୍ୟା (ଆଧାରମନ୍ତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ କିଛି ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଢାଳୁ କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପିଣ୍ଡିକାକୁ ସଂଯୋଜନ କରି ଶାକ୍ତ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ତରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

बन्धनं बंधकद्रव्यैः कृत्वा स्थानं विशोध्य च । दत्त्वा चार्घ्यं च पुष्पाणि कुर्युर्यवनिकां पुनः

ବନ୍ଧକ ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ କରି ସ୍ଥାନକୁ ବିଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ। ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପ ଦେଇ ପୁନଃ ଯବନିକା (ଆବରଣ)କୁ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

यथायोग्यं निषेकादि लिंगस्य पुरतस्तदा । आनीय शयनस्थानात्कलशान्विन्यसेत्क्रमात्

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗର ସମ୍ମୁଖରେ ଯଥାବିଧି ନିଷେକ ଆଦି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଶୟନସ୍ଥାନରୁ କଳଶ ଆଣି କ୍ରମାନୁସାରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

महापूजामथारभ्य संपूज्य कलशान्दश । शिवमंत्रमनुस्मृत्य शिवकुंभजलांतरे

ମହାପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରି ଦଶଟି କଳଶକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି ଶିବକୁମ୍ଭର ଜଳମଧ୍ୟରେ (ତାହାର) ନ୍ୟାସ/ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

अंगुष्ठानामिकायोगादादाय तमुदीरयेत् । न्यसेदीशानभागस्य मध्ये लिंगस्य मंत्रवित्

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ଓ ଅନାମିକା ଯୋଗେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ; ପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଈଶାନ-ଭାଗରେ, ଲିଙ୍ଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତାହାର ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 39

शक्तिं न्यसेत्तथा विद्यां विद्येशांश्च यथाक्रमम् । लिङ्गमूले शिवजलैस्ततो लिंगं निषेचयेत्

ତାପରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଶକ୍ତି, ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବିଦ୍ୟେଶମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ଲିଙ୍ଗମୂଳରେ ଶିବଜଳ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ସେଚନ କରି ଅଭିଷେକ କରିବ।

Verse 40

वर्धन्यां पिंडिकालिंगं विद्येशकलशैः पुनः । अभिषिच्यासनं पश्चादाधाराद्यं प्रकल्पयेत्

ବର୍ଧନୀରେ ପିଣ୍ଡିକାସହିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ କଳଶମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୁନଃ ଅଭିଷେକ କରିବ। ପରେ ଆସନ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଆଧାର ଆଦି ସମସ୍ତ ଆଧାର-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯଥାବିଧି ପ୍ରକଳ୍ପନ କରିବ।

Verse 41

कृत्वा पञ्चकलान्यासं दीप्तं लिंगमनुस्मरेत् । आवाहयेच्छिवौ साक्षात्प्राञ्जलिः प्रागुदङ्मुखः

ପଞ୍ଚକଳା-ନ୍ୟାସ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରିବ। କରଯୋଡ଼ି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବ।

Verse 42

सर्वाभरणशोभाढ्यं सर्वमंगलनिस्वनैः । ब्रह्मविष्णुमहेशार्कशक्राद्यैर्देवदानवैः

ତାହା ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ନିସ୍ୱନରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ହେଉଥିଲା—ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 43

आनंदक्लिन्नसर्वांगैर्विन्यस्तांजलिमस्तकैः । स्तुवद्भिरेव नृत्यद्भिर्नामद्भिरभितो वृतम्

ଆନନ୍ଦରେ ସିକ୍ତ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭକ୍ତମାନେ ମସ୍ତକରେ ଅଞ୍ଜଳି ରଖି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। କେହି ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, କେହି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ—ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରୁଥିଲେ।

Verse 44

ततः पञ्चोपचारांश्च कृत्वा पूजां समापयेत् । नातः परतरः कश्चिद्विधिः पञ्चोपचारकात्

ତାପରେ ପଞ୍ଚୋପଚାର କରି ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚୋପଚାର-ବିଧିଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଧି ନାହିଁ।

Verse 45

प्रतिष्ठां लिंगवत्कुर्यात्प्रतिमास्वपि सर्वतः । लक्षणोद्धारसमये कार्यं नयनमोचनम्

ପ୍ରତିମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଲକ୍ଷଣୋଦ୍ଧାର ସମୟରେ ‘ନୟନମୋଚନ’ (ନେତ୍ରୋଦ୍ଘାଟନ) କ୍ରିୟା ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

Verse 46

जलाधिवासे शयने शाययेत्तान्त्वधोमुखीम् । कुम्भोदशायितां मंत्रैर्हृदि तां सन्नियोजयेत्

ଜଲାଧିବାସ ସମୟରେ ସେଇ ତନ୍ତୁ (ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର)କୁ ଶୟନ ଉପରେ ଅଧୋମୁଖ କରି ଶୁଆଇବା ଉଚିତ। ପରେ କୁମ୍ଭୋଦକରେ ଶାୟିତ କରି, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

कृतालयां परामाहुः प्रतिष्ठामकृतालयात् । शक्तः कृतालयः पश्चात्प्रतिष्ठाविधिमाचरेत्

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମିତ ଆଳୟରେ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଳୟରେ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ସେମାନେ କହନ୍ତି। ତେଣୁ ମନ୍ଦିର ଗଠନ ବିଧିମତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ, ତାହା ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

अशक्तश्चेत्प्रतिष्ठाप्य लिंगं बेरमथापि वा । शक्तेरनुगुणं पश्चात्प्रकुर्वीत शिवालयम्

ଯଦି କେହି ପ୍ରଥମେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାରେ ଅଶକ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ଶିବଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା (ବେର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁ। ପରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଶିବାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରୁ।

Verse 49

गृहार्चां च पुनर्वक्ष्ये प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । कृत्वा कनीयसंबेरं लिंगं वा लक्षणान्वितम्

ଗୃହପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଉତ୍ତମ ବିଧି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର କହୁଛି। ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଛୋଟ ବେର (ପ୍ରତିମା) କିମ୍ବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି (ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର)।

Verse 50

अयने चोत्तरे प्राप्ते शुक्लपक्शे शुभे दिने । देवीं कृत्वा शुभे देशे तत्राब्जं पूर्ववल्लिखेत्

ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଶୁଭ ଦିନରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି; ସେଠାରେ ପୂର୍ବବତ୍ ପଦ୍ମ-ଯନ୍ତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବ।

Verse 51

विकीर्य पत्रपुष्पाद्यैर्मध्ये कुंभं निधाय च । परितस्तस्य चतुरः कलशान् दिक्षु विन्यसेत्

ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଛିଟାଇ ମଧ୍ୟରେ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରି; ତାହାର ଚାରିପାଖେ ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରି କଳଶ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 52

पञ्च ब्रह्माणि तद्बीजैस्तेषु पञ्चसु पञ्चभिः । न्यस्य संपूज्य मुद्रादि दर्शयित्वाभिरक्ष्य च

ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ବୀଜାକ୍ଷର ସହିତ ପଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚ ନ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟସ୍ତ କରି ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ମୁଦ୍ରା ଆଦି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଅଭିରକ୍ଷା-ବିଧିରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

विशोध्य लिंगं बेरं वा मृत्तोयाद्यैर्यथा पुरा । स्थापयेत्पुष्पसंछन्नमुत्तरस्थे वरासने

ମାଟି, ଜଳ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବେର (ପ୍ରତିମା)କୁ ଶୋଧନ କରି, ପୁଷ୍ପରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 54

निधाय पुष्पं शिरसि प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीजलैः । समभ्यर्च्य पुनः पुष्पैर्जयशब्दादिपूर्वकम्

ଶିରରେ ପୁଷ୍ପ ରଖି ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଜଳରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ। ପରେ ପୁଣି ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ‘ଜୟ’ ଆଦି ମଙ୍ଗଳଘୋଷ ପୂର୍ବକ କ୍ରିୟା କରିବ।

Verse 55

कुम्भैरीशानविद्यांतैः स्नापयेन्मूलविद्यया । ततः पञ्चकलान्यासं कृत्वा पूजां च पूर्ववत्

କୁମ୍ଭଜଳଦ୍ୱାରା ସ୍ନାପନ କରାଇ, ଶେଷରେ ଈଶାନ-ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ମୂଳ-ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରିବ। ତାପରେ ପଞ୍ଚକଳା-ନ୍ୟାସ କରି ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରିବ।

Verse 56

नित्यमाराधयेत्तत्र देव्या देवं त्रिलोचनम् । एकमेवाथ वा कुंभं मूर्तिमन्त्रसमन्वितम्

ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବୀ ସହିତ ତ୍ରିଲୋଚନ ଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବ। କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତିଭାବ ଓ ମନ୍ତ୍ରସମନ୍ୱିତ ଏକମାତ୍ର କୁମ୍ଭକୁ ପୂଜିବ।

Verse 57

न्यस्य पद्मांतरे सर्वं शेषं पूर्ववदाचरेत् । अत्यंतोपहतं लिंगं विशोध्य स्थापयेत्पुनः

ସମସ୍ତକୁ ପଦ୍ମ-ଯନ୍ତ୍ରାନ୍ତରେ ନ୍ୟାସ କରି ଶେଷ ବିଧି ପୂର୍ବବତ୍ ଆଚରଣ କରିବ। ଲିଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପହତ ହେଲେ ସାବଧାନରେ ବିଶୋଧନ କରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 58

संप्रोक्षयेदुपहतमनागुपहतं यजेत् । लिंगानि बाणसंज्ञानि स्थापनीयानि वा न वा

ଯାହା ଉପହତ ହୋଇଛି ତାହାକୁ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ କରିବ; ଯାହା ଅନୁପହତ, ତାହାର ଯଜନ-ପୂଜା କରିବ। ‘ବାଣ-ଲିଙ୍ଗ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ନ କରି ମଧ୍ୟ ପୂଜା ହୋଇପାରେ।

Verse 59

तानि पूर्वं शिवेनैव संस्कृतानि यतस्ततः । शेषाणि स्थापनीयानि यानि दृष्टानि बाणवत्

ସେଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱୟଂ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ସଂସ୍କୃତ (ପବିତ୍ର) କରାଯାଇଥିଲା। ଯେ ଶେଷଗୁଡ଼ିକ ବାଣ ପରି ଏଠି-ସେଠି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯଥାସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 60

स्वयमुद्भूतलिंगे च दिव्ये चार्षे तथैव च । अपीठे पीठमावेश्य कृत्वा संप्रोक्षणं विधिम्

ସ୍ୱୟମୁଦ୍ଭୂତ ଲିଙ୍ଗ, ତଥା ଦିବ୍ୟ ଓ ଆର୍ଷ (ଋଷି-ସ୍ଥାପିତ) ଲିଙ୍ଗରେ—ପୀଠ ନଥିଲେ ପ୍ରଥମେ ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରି ବିଧିମତେ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ।

Verse 61

यजेत्तत्र शिवं तेषां प्रतिष्ठा न विधीयते । दग्धं श्लथं क्षतांगं च क्षिपेल्लिंगं जलाशये

ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ସେହି ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ନୂତନ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ଦଗ୍ଧ, ଶ୍ଲଥ କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗା ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାହାକୁ ଜଳାଶୟରେ ବିସର୍ଜନ କରିବ।

Verse 62

संधानयोग्यं संधाय प्रतिष्ठाविधिमाचरेत् । बेराद्वा विकलाल्लिंगाद्देवपूजापुरस्सरम्

ଯାହା ସଂଧାନଯୋଗ୍ୟ, ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି ସଂଧାନ କରି ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୂର୍ତ୍ତି (ବେର) ହେଉ କି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲିଙ୍ଗ—ପ୍ରଥମେ ଦେବାଧିଦେବ ଶିବଙ୍କ ପୂଜାକୁ ପୂର୍ବକର୍ମ କରି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କରାଯିବ।

Verse 63

उद्वास्य हृदि संधानं त्यागं वा युक्तमाचरेत् । एकाहपूजाविहतौ कुर्याद्द्विगुणमर्चनम्

ଆହ୍ୱାନିତ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯଥାବିଧି ଉଦ୍ବାସନ କରି, ପରେ ହୃଦୟରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସଂଧାନ କରି ସ୍ମରଣ କରୁ, କିମ୍ବା ଯୁକ୍ତିସହ ତ୍ୟାଗ ଆଚରଣ କରୁ। ଏକ ଦିନ ନିତ୍ୟପୂଜା ଛୁଟିଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରୁ।

Verse 64

द्विरात्रे च महापूजां संप्रोक्षणमतः परम् । मासादूर्ध्वमनेकाहं पूजा यदि विहन्यते

ପୂଜା ଦୁଇ ରାତି ବିଘ୍ନିତ ହେଲେ ମହାପୂଜା କରି, ତା’ପରେ ବିଧିମତେ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏକ ମାସ ପରେ ଅନେକ ଦିନ ପୂଜା ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ନିୟମାନୁସାରେ (ପୂର୍ଣ୍ଣ) ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

Verse 65

प्रतिष्ठा प्रोच्यते कैश्चित्कैश्चित्संप्रोक्षणक्रमः । संप्रोक्षणे तु लिंगादेर्देवमुद्वास्य पूर्ववत्

କେହି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ‘ପ୍ରତିଷ୍ଠା’ ବୋଲି କହନ୍ତି, କେହି ‘ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣ-କ୍ରମ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣରେ ଲିଙ୍ଗାଦିରୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିରେ ଉଦ୍ବାସନ କରି, ପରେ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 66

अष्टपञ्चक्रमेणैव स्नापयित्वा मृदंभसा । गवां रसैश्च संस्नाप्य दर्भतोयैर्विशोध्य च

ଅଷ୍ଟ-ପଞ୍ଚ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ମୃଦାମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ସ୍ନାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଗୋରସ (ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଆଦି) ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ସ୍ନାପନ କରି, ଶେଷରେ ଦର୍ଭ-ସଂସ୍କୃତ ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीतोयैर्मूलेनाष्टोत्तरं शतम् । सपुष्पं सकुशं पाणिं न्यस्य लिंगस्य मस्तके

ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀୟ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପୁଷ୍ପ ଓ କୁଶ ସହିତ ହାତକୁ ଲିଙ୍ଗର ମସ୍ତକରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 68

पञ्चवारं जपेन्मूलमष्टोत्तरशतं ततः । ततो मूलेन मूर्धादिपीठांतं संस्पृशेदपि

ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ପାଞ୍ଚଥର ଜପ କରିବ, ତାପରେ ଏକଶେ ଆଠଥର ଜପ କରିବ। ପରେ ସେହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିକରି ମୁଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପୀଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହର ପବିତ୍ର ପୀଠଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ—ଏହିପରି ଶିବପୂଜା ପାଇଁ ଦେହ ସଂସ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 69

पूजां च महतीं कुर्याद्देवमावाह्य पूर्ववत् । अलब्धे स्थापिते लिंगे शिवस्थाने जले ऽथ वा

ପୂର୍ବବତ୍ ଦେବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ମହାନ ପୂଜା କରିବ। ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ ନ ମିଳିଲେ ଶିବସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଇପାରେ।

Verse 70

वह्नौ रवौ तथा व्योम्नि भगवंतं शिवं यजेत्

ଅଗ୍ନିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଏବଂ ବିଶାଳ ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଯଜନ କରିବ।