सत्रप्रवृत्तिः — वायोः आगमनं च (Commencement of the Satra and the Arrival of Vāyu)

Verse 1

तच्च सत्रं प्रववृते सर्वाश्चर्यं महर्षिणाम्

ତେବେ ସେହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସର୍ବାଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।

Verse 2

विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विश्वसृजामिव

ଆଦିକାଳରେ, ବିଶ୍ୱସୃଜକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, ସମଗ୍ର ଜଗତ ତେଣୁହିଁ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ଯେପରି ବିଶ୍ୱ ଗଢ଼ୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ।

Verse 3

अथ काले गते सत्रे समाप्ते भूरिदक्षिणे । पितामहनियोगेन वायुस्तत्रागमत्स्वयम्

ତାପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ଗତ ହେଲାପରେ, ବହୁ ଦକ୍ଷିଣାସମୃଦ୍ଧ ସେ ସତ୍ର ସମାପ୍ତ ହେଲା; ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ନିଯୋଗରେ ବାୟୁ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 4

शिष्यस्स्वयंभुवो देवस्सर्वप्रत्यक्षदृग्वशी । आज्ञायां मरुतो यस्य संस्थितास्सप्तसप्तकाः

ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ସବୁକିଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରୁଥିବା; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମରୁତମାନେ ସାତ-ସାତର ସାତ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 5

प्रेरयञ्छश्वदंगानि प्राणाद्याभिः स्ववृत्तिभिः । सर्वभूतशरीराणां कुरुते यश्च धारणम्

ଯିଏ ପ୍ରାଣ ଆଦି ସ୍ୱଭାବିକ ବୃତ୍ତିଦ୍ୱାରା ସଦା ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରେ—ସେଇ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଧାରକ।

Verse 6

अणिमादिभिरष्टाभिरैश्वर्यैश्च समन्वितः । तिर्यक्कालादिभिर्मेध्यैर्भुवनानि बिभर्ति यः

ଯିଏ ଅଣିମା ଆଦି ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ଓ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ, ଏବଂ ତିର୍ୟକ୍-କାଳ ଆଦି ପବିତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 7

आकाशयोनिर्द्विगुणः स्पर्शशब्दसमन्वयात् । तेजसां प्रकृतिश्चेति यमाहुस्तत्त्वचिंतकाः

ଆକାଶ-ଯୋନି ହେବାରୁ ଏହା ଦ୍ୱିଗୁଣ—ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ—ସମନ୍ୱିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତତ୍ତ୍ୱଚିନ୍ତକମାନେ ଏହାକୁ ତେଜସ୍ (ଅଗ୍ନି)ର ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।

Verse 8

तमाश्रमगतं दृष्ट्वा मुनयो दीर्घसत्रिणः । पितामहवचः स्मृत्वा प्रहर्षमतुलं ययुः

ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଦୀର୍ଘସତ୍ର କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ସ୍ମରି ଅତୁଳ ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ।

Verse 9

अभ्युत्थाय ततस्सर्वे प्रणम्यांबरसंभवम् । चामीकरमयं तस्मै विष्टरं समकल्पयन्

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଉଠି ଦାଁଡାଇ ଆକାଶସମ୍ଭବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଭବ୍ୟ ଆସନ (ବିଷ୍ଟର) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।

Verse 10

सोपि तत्र समासीनो मुनिभिस्सम्यगर्चितः । प्रतिनंद्य च तान् सर्वान् पप्रच्छ कुशलं ततः

ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଆସନରେ ବସି ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହେଲେ। ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତିନନ୍ଦନ କରି କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।

Verse 11

वायुरुवाच । अत्र वः कुशलं विप्राः कच्चिद्वृत्ते महाक्रतौ । कच्चिद्यज्ञहनो दैत्या न बाधेरन्सुरद्विषः

ବାୟୁ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ କୁଶଳ ତ? ମହାକ୍ରତୁ (ମହାଯଜ୍ଞ) ବିଧିପୂର୍ବକ ଚାଲୁଛି କି? ଏବଂ ଯଜ୍ଞହନ, ସୁରଦ୍ୱେଷୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ କୌଣସି ବାଧା ଦେଉନାହାନ୍ତି ତ?

Verse 12

प्रायश्चित्तं दुरिष्टं वा न कच्चित्समजायत । स्तोत्रशस्त्रगृहैर्देवान् पित्ःन् पित्र्यैश्च कर्मभिः

କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁରିଷ୍ଟ-ନିବାରଣ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ କି? (ଲୋକେ) ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଦ୍ୱାରା, ଦେବଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରି, ଏବଂ ପିତୃ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା (ଶାନ୍ତି ଖୋଜିଲେ)।

Verse 13

कच्चिदभ्यर्च्य युष्माभिर्विधिरासीत्स्वनुष्ठितः । निवृत्ते च महासत्रे पश्चात्किं वश्चिकीर्षितम्

ତୁମେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ନିୟତ ବିଧିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛ କି? ଏବଂ ମହାସତ୍ର ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଏବେ ତୁମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଚ୍ଛା କ’ଣ?

Verse 14

इत्युक्ता मुनयः सर्वे वायुना शिवभाविना । प्रहृष्टमनसः पूताः प्रत्यूचुर्विनयान्विताः

ଶିବଭାବନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାୟୁ ଏପରି କହିଲେ, ସମସ୍ତ ମୁନି ହୃଦୟରେ ହର୍ଷିତ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ବିନୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 15

मुनय ऊचुः । अद्य नः कुशलं सर्वमद्य साधु भवेत्तपः । अस्मच्छ्रेयोभिवृद्ध्यर्थं भवानत्रागतो यतः

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଆଜି ଆମର ସମସ୍ତ କୁଶଳ; ଆଜି ଆମ ତପସ୍ୟା ସତ୍ୟରେ ସଫଳ, କାରଣ ଆମ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍‌ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

Verse 16

शृणु चेदं पुरावृत्तं तमसाक्रांतमानसैः । उपासितः पुरास्माभिर्विज्ञानार्थं प्रजापतिः

ଏହି ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଆମ ମନ ଅଜ୍ଞାନର ତମସାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ପାଇବାକୁ ଆମେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲୁ।

Verse 17

सोप्यस्माननुगृह्याह शरण्यश्शरणागतान् । सर्वस्मादधिको रुद्रो विप्राः परमकारणम्

ତାପରେ ଶରଣାଗତଙ୍କର ଶରଣଦାତା ସେ ଆମପ୍ରତି କୃପା କରି କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉଚ୍ଚ; ସେହିଁ ପରମ କାରଣ।”

Verse 18

तमप्रतर्क्यं याथात्म्यं भक्तिमानेव पश्यति । भक्तिश्चास्य प्रसादेन प्रसादादेव निर्वृतिः

ତାଙ୍କର ତର୍କାତୀତ, ଅପ୍ରତର୍କ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପକୁ କେବଳ ଭକ୍ତିମାନ ଲୋକ ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖେ। ଏହି ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରସାଦରୁ ଜନ୍ମେ; ସେହି ପ୍ରସାଦରୁ ହିଁ ପରମ ଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।

Verse 19

तस्मादस्य प्रसादार्थं नैमिषे सत्रयोगतः । यजध्वं दीर्घसत्रेण रुद्रं परमकारणम्

ଏହେତୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ପାଇବାକୁ ନୈମିଷରେ ସତ୍ରଯୋଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଦୀର୍ଘସତ୍ର ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପରମକାରଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜନ କର।

Verse 20

तत्प्रसादेन सत्रांते वायुस्तत्रागमिष्यति । तन्मुखाज्ज्ञानलाभो वस्तत्र श्रेयो भविष्यति

ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସତ୍ରାନ୍ତେ ବାୟୁଦେବ ସେଠାକୁ ଆସିବେ। ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ତୁମେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ପାଇବ; ସେଥିରେ ତୁମର ପରମ ଶ୍ରେୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 21

इत्यादिश्य वयं सर्वे प्रेषिता परमेष्ठिना । अस्मिन्देशे महाभाग तवागमनकांक्षिणः

ପରମେଷ୍ଠି (ବ୍ରହ୍ମା) ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇଥିବାରୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛୁ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ଦେଶରେ ତୁମ ଆଗମନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛୁ।

Verse 22

दीर्घसत्रं समासीना दिव्यवर्षसहस्रकम् । अतस्तवागमादन्यत्प्रार्थ्यं नो नास्ति किंचन

ଆମେ ହଜାର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ଧରି ଦୀର୍ଘସତ୍ରରେ ଆସୀନ ଅଛୁ। ଏବେ ତୁମ ଆଗମନ ବ୍ୟତୀତ ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ପ୍ରାର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 23

इत्याकर्ण्य पुरावृत्तमृषीणां दीर्घसत्रिणाम् । वायुः प्रीतमना भूत्वा तत्रासीन्मुनिसंवृतः

ଦୀର୍ଘସତ୍ରରେ ନିମଗ୍ନ ଋଷିମାନଙ୍କର ସେ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ବାୟୁ ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଘେରି ରହିଥିବାବେଳେ ସେଠାରେ ଆସୀନ ରହିଲେ।

Verse 24

ततस्तैर्मुनिभिः पृष्टस्तेषां भावविवृद्धये । सर्गादि शार्वमैश्वर्यं समासाद वदद्विभुः

ତାପରେ ସେ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଭାବବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତେବେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟି ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶାର୍ବ (ଶିବ) ଐଶ୍ୱର୍ୟକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।